การวิเคราะห์การกระจายตัวและแนวโน้มดัชนีองศาวันความเย็นรายภูมิภาคของประเทศไทย

อภิวัฒน์ ชัยสุกัญญาสันต์; พงศกร คชาพงศ์กุล; สิริชัย จิรวงศ์นุสรณ์

ผู้แต่ง

อภิวัฒน์ ชัยสุกัญญาสันต์ นักศึกษา,วิทยาลัยพลังงานและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนรัตนโกสินทร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี ราชมงคลรัตนโกสินทร์, 96 ถนนพุทธมณฑลสาย 5 ศาลายา อำเภอพุทธมณฑล นครปฐม 73170
พงศกร คชาพงศ์กุล อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม, วิทยาลัยพลังงานและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนรัตนโกสินทร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์, 96 ถนนพุทธมณฑลสาย 5 ศาลายา อำเภอพุทธมณฑล นครปฐม 73170
สิริชัย จิรวงศ์นุสรณ์ อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก, สาขาวิชาวิศวกรรมโลจิสติกส์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์, 96 ถนนพุทธมณฑลสาย 5 ศาลายา อำเภอพุทธมณฑล นครปฐม 73170

คำสำคัญ:

ดัชนีองศาวันความเย็น, การใช้พลังงานในอาคาร, ภูมิอากาศของประเทศไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำแผนที่ค่าดัชนีองศาวันความเย็นทั้ง 6 ภูมิภาคของประเทศไทย โดยใช้ข้อมูลอุณหภูมิเฉลี่ยรายวันระหว่างปี 2020-2024 ของ 6 จังหวัดตัวแทนในแต่ละภูมิภาค ใช้อุณหภูมิฐาน 25°C ตามมาตรฐาน ASHRAE Standard สำหรับภูมิอากาศร้อนชื้น ผลของงานวิจัยพบว่าภาคกลางและภาคตะวันออกมีค่าดัชนีองศาวันความเย็นสูงสุด 1739 และ 1732 ขณะที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือต่ำสุด 1206 และ 1175 และค่าเฉลี่ยรวมทั้งประเทศเพิ่มขึ้นร้อยละ 5.9 ในช่วง 5 ปี ผลมาจากภาวะโลกร้อน ส่งผลให้มีความต้องการพลังงานเพื่อระบบปรับอากาศที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในการวิเคราะห์ถดถอยเชิงเส้นพบความสัมพันธ์เชิงลบระหว่างระดับความสูงกับค่าดัชนีองศาวันความเย็น R² = 0.51, p-value = 0.11, t-stat = -2.07 บ่งชี้ว่าพื้นที่ราบลุ่มต้องใช้พลังงานเพื่อปรับอากาศมากกว่าพื้นที่สูงเป็นผลมาจากค่าดัชนีองศาวันความเย็นที่สูงกว่า งานวิจัยนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการวางแผนอนุรักษ์พลังงาน และการออกแบบอาคารประหยัดพลังงานของประเทศได้งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำแผนที่ค่าดัชนี CDDs ทั้ง 6 ภูมิภาคของประเทศไทย โดยใช้ข้อมูลอุณหภูมิเฉลี่ยรายวันระหว่างปี 2020-2024 ของ 6 จังหวัดตัวแทนในแต่ละภูมิภาค ใช้อุณหภูมิฐาน 25 ^oC ตามมาตรฐาน ASHRAE Standard สำหรับภูมิอากาศร้อนชื้น ผลของงานวิจัยพบว่าภาคกลางและภาคตะวันออกมี CDDs สูงสุด 1739 และ 1732 ขณะที่ภาคเหนือและ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือต่ำสุด 1206 และ 1175 และค่าเฉลี่ยรวมทั้งประเทศเพิ่มขึ้นร้อยละ 5.9 ในช่วง 5 ปี ผลมาจากภาวะโลกร้อน ส่งผลให้มีความต้องการพลังงานเพื่อระบบปรับอากาศที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในการวิเคราะห์ถดถอยเชิงเส้นพบความสัมพันธ์เชิงลบระหว่างระดับความสูงกับ CDDs R² = 0.51, p-value = 0.11, t-stat = -2.07 บ่งชี้ว่าพื้นที่ราบลุ่มต้องใช้พลังงานเพื่อปรับอากาศมากกว่าพื้นที่สูงเป็นผลมาจาก CDDs ที่ สูงกว่า โดยภาคที่มีค่า CDDs สูง เช่น ภาคกลางและภาคตะวันออก ควรเพิ่มความหนาฉนวนและกำหนดเกณฑ์ OTTV/RTTV ตามมาตรฐาน BEC ให้เข้มงวดกว่าภาคที่มีค่า CDDs ต่ำ งานวิจัยนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการวางแผนอนุรักษ์พลังงาน และการออกแบบอาคารประหยัดพลังงานของประเทศได้.

เอกสารอ้างอิง

Pérez-Lombard L, Ortiz J, Pout C. A review on buildings energy consumption information. Energy and Buildings 2008;40(3):394-98.

Bureau of Energy Regulation and Conservation, Department of Alternative Energy Development and Efficiency (DEDE). Prototype energy-saving government building manual [Internet]. Bangkok: Ministry of Energy; 2015 [cited 2026 Aug 2]. Available from: http://berc.dede.go.th/wp-content/uploads/2018/05/GuideLine-SPD57.pdf (In Thai).

American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers (ASHRAE). Degree day [Internet]. ASHRAE terminology; [cited 2025 Oct 12]. Available from: https://terminology.ashrae.org/?entry=degree%20day.

Miranda ND, Lizana J, Sparrow S, Zachau-Walker M, Watson P, Wallom D, et al. Change in cooling degree days with global mean temperature rise increasing from 1.5 oC to 2.0 oC. Nature Sustainability 2023;6:1326-30. doi: 10.1038/s41893-023-01155-z.

Verichev K, Serrano-Jimenez A, Carpio M, Barrios-Padura A, Diaz-Lopez C. Influence of degree days calculation methods on the optimum thermal insulation thickness in life-cycle cost analysis for building envelopes in Mediterranean and semi-arid climates. Journal of Building Engineering 2023;79:107783. doi: 10.1016/j.jobe.2023.107783.

Thakur R, Kumar A. Degree days dynamics under extreme representative concentration pathways (RCPs) scenarios in the Indian context. Energy and Buildings 2025;348:116459. doi: 10.1016/j.enbuild.2025.116459.

Cros S, Drobinski P, Giraudet LG, Meulemans J. The comparative influence of climate change and demography in spatially distributed degree-day projections for France in the 21st century. Climate Services 2025;37:100539. doi: 10.1016/j.cliser.2024.100539.

Tringa E, Tolika K, Anagnostopoulou Ch, Kostopoulou E. Assessing future changes in heating and cooling degree days using multiple base temperatures for cultural heritage sites in Greece: a case study of Thessaloniki and Delphi. Science of The Total Environment 2025;977:179352. doi: 10.1016/j.scitotenv.2025.179352.

Amber KP, Aslam MW, Ikram F, Kousar A, Ali HM, Akram N, et al. Heating and cooling degree-days maps of Pakistan. Energies 2018;11(1):94.

Liu Y, Wen Z, Lyu K, Yang L, et al. Introducing degree days to building thermal climatic zoning in China. J Therm Sci. 2023;32(3):1155-1170. doi: 10.3390/en11010094.

Mehmood S, Amber KP, Usman M, Friedrich D. Integrating latent load into the cooling degree days concept for current and future weather projections. Buildings 2024;14(1):106. doi: 10.3390/buildings14010106.

Mehmood S, Lizana J, Núñez-Peiró M, Maximov SA, Friedrich D. Resilient cooling pathway for extremely hot climates in Southern Asia. Applied Energy 2022;325:119811. doi: 10.1016/j.apenergy.2022.119811.

Assawamartbunlue K. An investigation of cooling and heating degree-hours in Thailand. Journal of Clean Energy Technologies 2013;1(2):87-90. doi: 10.7763/JOCET.2013.V1.21.

American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers (ASHRAE). ANSI/ASHRAE Standard 55-2013. Thermal environmental conditions for human occupancy. Atlanta: ASHRAE; 2013.

Yamtraipat N, Khedari J, Hirunlabh J, Kunchornrat J. Assessment of Thailand indoor set-point impact on energy consumption and environment. Energy Policy 2006;34(7):765-77. doi: 10.1016/j.enpol.2004.07.009.

Energy Policy and Planning Office. 9 ways to use air conditioners to save energy [Internet]. Bangkok: Ministry of Energy; 2024 [cited 2025 Oct 12]. Available from: https://e-report.energy.go.th/EPPO_files/doc-01.pdf. (In Thai).

Thai Meteorological Department (TMD). Daily temperature statistics of Thailand 2020-2024. Bangkok: Thai Meteorological Department; 2025.

World Meteorological Organization (WMO). State of the global climate 2023. Geneva: WMO; 2024.

Akbari H, Pomerantz M, Taha H. Cool surfaces and shade trees to reduce energy use and improve air quality in urban areas. Solar Energy 2001;70(3):295-310.

Central Registration Office, Department of Provincial Administration, Ministry of Interior. Announcement of total population throughout the kingdom according to household registration evidence as of December 31, 2023 [Internet]. Bangkok: Ministry of Interior; 2024 [cited 2026 Jun 11]. Available from: https://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_66.pdf. (In Thai)

Department of Provincial Administration, Ministry of Interior. Area classified by region and province, B.E. 2555-2566 (2012–2023). Bangkok: Ministry of Interior; [date unknown].

Mourshed M. Relationship between annual mean temperature and degree-days. Energy and Buildings 2012;54:418-25. doi: 10.1016/j.enbuild.2012.07.024.

Department of Alternative Energy Development and Efficiency. Building energy code (BEC) standard according to ministerial regulations prescribing types or sizes of buildings and standards, criteria, and methods for building design for energy conservation B.E. 2563 [Internet]. Bangkok: Ministry of Energy; 2020 [cited 2026 Jun 14]. Available from: https://bec.dede.go.th. (In Thai)

Thai Meteorological Department. Thailand climate report 2022 [Internet]. Bangkok: Thai Meteorological Department; 2022 [cited 2025 Oct 12]. Available from: https://tmd.go.th/ climate/summaryyearly. (In Thai)