การศึกษาพฤติกรรมการเดินทางของผู้ใช้บริการทางพิเศษ กรณีการกำหนดค่าผ่านทางตามช่วงเวลา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการตัดสินใจเลือกช่วงเวลาเดินทางของผู้ใช้ทางพิเศษ และวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเลือกช่วงเวลาในการเดินทาง กรณีกำหนดค่าผ่านทางตามช่วงเวลา (Time-of-Day Pricing) พื้นที่การศึกษาบริเวณด่านประชาชื่น (ขาเข้า) บนทางพิเศษศรีรัช ซึ่งเป็นจุดที่มีปริมาณจราจรหนาแน่นและมีอัตราค่าผ่านทางสูง โดยศึกษาพฤติกรรมการเดินทางผ่านการสำรวจแบบสอบถามความพึงพอใจจากสถานการณ์สมมติ (Stated Preference Survey) จากกลุ่มตัวอย่างผู้ใช้รถยนต์ 4 ล้อ จำนวน 469 ราย และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยแบบจำลองการเลือกแบบไม่ต่อเนื่อง (Discrete Choice Model) ประเภทโลจิตพหุนาม (Multinomial Logit Model: MNL) ผลการศึกษา พบว่า ตัวแปรด้านเวลาเดินทาง ค่าผ่านทาง และเวลาในการทำงาน มีผลต่อการเลือกช่วงเวลาเดินทางอย่างมีนัยสำคัญ และจากการวิเคราะห์พบว่า ในช่วงเวลาเร่งด่วนเช้า (06.01 – 09.00 น.) นั้น ผู้เดินทางที่ไม่สามารถปรับเปลี่ยนเวลาในการเดินทางได้เนื่องจากเงื่อนไขเวลาการทำงาน คิดเป็นร้อยละ 42.22 ในขณะที่กลุ่มที่สามารถปรับเปลี่ยนเวลาการเดินทางได้ คิดเป็นร้อยละ 10.07 ซึ่งจำแนกได้ 2 กลุ่มย่อย คือ การเปลี่ยนไปเลือกเดินทางในช่วง Pre-peak (04.00 – 06.00 น.) และช่วง Post-peak (09.01 – 12.00 น.) คิดเป็นร้อยละ 4.08 และ 5.99 ตามลำดับ