การบูรณาการกลยุทธ์พอร์ตโฟลิโอผลิตภัณฑ์กับกรีนลีนซิกซ์ซิกมาเพื่อการผลิตที่ยั่งยืน: กรณีศึกษาอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ในประเทศไทย

วิรัช  ชัยอัศวนันต์; ศุภรัชชัย วรรัตน์; ประยุทธ์ ฤทธิเดช

ผู้แต่ง

วิรัช ชัยอัศวนันต์ นักศึกษาบัณฑิตศึกษา, สาขาการจัดการทางวิศวกรรมและเทคโนโลยี วิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ 110/1-4 ถ.ประชาชื่น เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
ศุภรัชชัย วรรัตน์ อาจารย์ บัณฑิตศึกษาสาขาการจัดการทางวิศวกรรมและเทคโนโลยี วิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ 110/1-4 ถ.ประชาชื่น เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
ประยุทธ์ ฤทธิเดช อาจารย์ บัณฑิตศึกษาสาขาการจัดการทางวิศวกรรมและเทคโนโลยี วิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ 110/1-4 ถ.ประชาชื่น เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210

คำสำคัญ:

กลยุทธ์ทางธุรกิจ ลีนซิกซิกม่า การผลิตสีเขียว เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน

บทคัดย่อ

อุตสาหกรรมอาหารสัตว์มีบทบาทสำคัญต่อความมั่นคงทางอาหารและการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศไทย ซึ่งกระบวนการผลิตยังคงประสบปัญหาความสูญเสียจากการใช้ทรัพยากรที่เกินความจำเป็น โดยเฉพาะประเด็นการบรรจุเกินซึ่งส่งผลให้ต้นทุนเพิ่มขึ้นและก่อให้เกิดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ส่วนเกิน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนากรอบแนวคิดและบูรณาการเชิงกลยุทธ์เพื่อความยั่งยืน ด้วยการบูรณาการกลยุทธ์พอร์ตโฟลิโอผลิตภัณฑ์และกรีนลีนซิกซ์ซิกมา (Integrated Sustainable Portfolio–Green Lean Six Sigma: ISP–GLSS Framework) โดยเชื่อมโยงสามมิติสำคัญ ได้แก่ (1) การกำหนดกลยุทธ์ผลิตภัณฑ์ด้วยการวิเคราะห์พอร์ตโฟลิโอ (เมทริกซ์บีซีจี) (2) การปรับปรุงประสิทธิภาพกระบวนการด้วยเครื่องมือลีน ซิกซ์ ซิกมา (DMAIC) การควบคุมกระบวนการทางสถิติ และ การออกแบบการทดลอง (3) การประเมินผลด้านความยั่งยืนผ่านแนวคิดการผลิตสีเขียวและตัวชี้วัดเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (UN SDGs) โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงกรณีศึกษากับบริษัทผู้ผลิตอาหารสัตว์บกแห่งหนึ่งในประเทศไทย ผลการวิเคราะห์พอร์ตโฟลิโอผลิตภัณฑ์ พบว่าอาหารสุกรเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความสำคัญเชิงกลยุทธ์สูง จึงถูกเลือกเป็นผลิตภัณฑ์เป้าหมาย ในการปรับปรุงกระบวนการ จากผลการวิจัยสามารถกำจัดความสูญเสียจากการผลิตเกินและของเสียในกระบวนการบรรจุ ส่งผลให้ระดับซิกม่าเพิ่มจาก 2.07 เป็น 5.88 ค่าความสามารถของกระบวนการเพิ่มจาก 0.19 เป็น 1.46 ลดการบรรจุเกินได้ 7,986.69 กิโลกรัมต่อเดือน สร้างผลตอบแทนทางการเงิน 1,245,923.25 บาทต่อปี และลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า 83.65 ตันต่อปี โดยผลการวิจัยยืนยันว่ากรอบแนวคิด ISP–GLSS สามารถบูรณาการ ผลลัพธ์ด้านธุรกิจและสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสนับสนุนเป้าหมาย SDGs ข้อ 9 12 และ 13 อย่างเป็นรูปธรรม

เอกสารอ้างอิง

Tripathi V, Chattopadhyaya S, Mukhopadhyay AK, Sharma S, Singh J, Pimenov DY, et al. An innovative agile model of smart lean–green approach for sustainability enhancement in Industry 4.0. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity 2021;7:215. doi: 10.3390/joitmc7040215.

Irfan MTH, Rafiquzzaman M, Manik YA. Productivity improvement through lean tools in cement industry: A case study. Heliyon 2025;11:e42057. doi: 10.1016/j.heliyon.2025.e42057.

Mittal A, Gupta P, Kumar V, Al Owad A, Mahlawat S, Singh S. The performance improvement analysis using Six Sigma DMAIC methodology: a case study on Indian manufacturing company. Heliyon 2023;9:e14625. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e14625.

Shannon N, Trubetskaya A, Iqbal J, McDermott O. A total productive maintenance and reliability framework for an active pharmaceutical ingredient plant utilizing design for lean Six sigma. Heliyon 2023;9:e20516. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e20516.

Raveendran V, R GR, P T A, Bhasi S, C P R, Kinhikar RA. Moving towards process-based radiotherapy quality assurance using statistical process control. Physica Medica 2023;112:102651. doi: 10.1016/j.ejmp.2023.102651.

Costa JP, Lopes IS, Brito JP. Six Sigma application for quality improvement of the pin insertion process. Procedia Manufacturing 2019;38:1592–99. doi: 10.1016/j.promfg.2020.01.126.

Widiwati ITB, Liman SD, Nurprinatin F. The implementation of Lean Six Sigma approach to minimize waste at a food manufacturing industry. Journal of Engineering Research 2025;13(2):611-26. doi: 10.1016/j.jer.2024.01.022.

Anh VNM, Anh HKN, Huy VN, Huy HG, Duc ML. Improve productivity and quality using Lean Six Sigma: a case study. International Research Journal on Advanced Science Hub 2023;5:71-83. doi: 10.47392/irjash.2023.016.

Shahriar MM, Parvez MS, Islam MA, Talapatra S. Implementation of 5S in a plastic bag manufacturing industry: a case study. Cleaner Engineering and Technology 2022;8:100488. doi: 10.1016/j.clet.2022.100488.

Hernandez AEB, Lu T, Beno T, Fredriksson C, Jawahir IS. Process sustainability evaluation for manufacturing of a component with the 6R application. Procedia Manufacturing 2019;33:546-53. doi: 10.1016/j.promfg.2019.04.068.

Boumsisse I, Benhadou M, Haddout A. Optimizing green Lean Six Sigma using Industry 5.0 technologies. Cleaner Waste Systems 2025;10:100234. doi: 10.1016/j.clwas.2025.100234.

Egorova A, Pitenko K, Karminsky A. Analysis of the industry-specific characteristics of ESG components in company. Procedia Computer Science 2024;242:1206-17. doi: 10.1016/j.procs.2024.08.156.

Harris S, Tsalidis G, Corbera JB, Gallart JJE, Tegstedt F. Application of LCA and LCC in the early stages of wastewater treatment design: a multiple case study of brine effluents. Journal of Cleaner Production 2021;307:127298. doi: 10.1016/j.jclepro.2021.127298.

Ippolito NM, Amato A, Ferella F, Prisciandaro M, Beolchini F, Vegliò F, Innocenzi V. The application of life cycle assessment and life cycle costing for the treatment of microelectronic industry effluents. Case Studies in Chemical and Environmental Engineering 2024;10:100854. doi: 10.1016/j.cscee.2024.100854.

Lindahl E, Dahlin JE, Bellgran M. A framework on circular production principles and a way to operationalise circularity in production industry. Cleaner Production Letters 2023;4:100038. doi: 10.1016/j.clpl.2023.100038.

Moshrefi S, Abdoli S, Kara S, Hauschild M. Product portfolio analysis towards operationalising science-based targets. Procedia CIRP 2020;90:377–82. doi: 10.1016/j.procir.2020.02.127.

Bottani E, Montanari R, Volpi A, Tebaldi L, Di Maria G. Statistical process control of assembly lines in a manufacturing plant: process capability assessment. Procedia Computer Science 2021;180:1024-33. doi: 10.1016/j.procs.2021.01.353.

Costa T, Silva FJG, Ferreira LP. Improve the extrusion process in tire production using Six Sigma methodology. Procedia Manufacturing 2017;13:1104-11. doi: 10.1016/j.promfg.2017.09.171.

Babkin A, Shkarupeta E, Tashenova L, Malevskaia-Malevich E, Shchegoleva T. Framework for assessing the sustainability of ESG performance in industrial cluster ecosystems in a circular economy. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity 2023;9(2):100071. doi: 10.1016/j.joitmc.2023.100071.

Wang G, Sadiq M, Bashir T, Jain V, Ali SA, Shabbir MS. The dynamic association between different strategies of renewable energy sources and sustainable economic growth under SDGs. Energy Strategy Reviews 2022;42:100886. doi: 10.1016/j.esr.2022.100886.

Thailand Greenhouse Gas Management Organization. Emission Factor (CFP) database [Internet]. 2026 [cited 2026 Apr 9]. Available from: https://thaicarbonlabel.tgo.or.th/ index.php?lang=EN&mod=Y0hKdlpIVmpkSE5mWlcxcGMzTnBiMjQ9. (In Thai)