การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตด้วยการยกระดับพฤฒพลังของผู้สูงอายุ แบบมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพึ่งพาตนเอง ด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพอย่างยั่งยืน

Main Article Content

อรรถวิทย์ สิงห์ศาลาแสง
จิรัญญา บุรีมาศ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิต และเพื่อศึกษาผลลัพธ์การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตด้วยการยกระดับพฤฒพลังของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม แบบมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการพึ่งพาตนเองด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพ อย่างยั่งยืน การวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ประกอบด้วย ระยะที่ 1 การศึกษาระดับดัชนีพฤฒพลังและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ในพื้นที่เป้าหมาย ระยะที่ 2 กระบวนการพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตด้วยการยกระดับพฤฒพลังของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมแบบมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการพึ่งพาตนเองด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพ อย่างยั่งยืน และระยะที่ 3 การศึกษาผลลัพธ์ของการพัฒนา เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติอ้างอิง ประกอบด้วย Independent t-test และ Paired t-test ผลการวิจัย พบว่า 1) รูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตด้วยการยกระดับพฤฒพลังของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม แบบมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการพึ่งพาตนเองด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพ อย่างยั่งยืน เรียกว่า “5ส. โมเดล: สัมฤทธิ์สูงวัยอย่างมีคุณภาพด้วยการบูรณาการเศรษฐกิจ สังคมและสุขภาพ” มีระยะเวลาในการดำเนินการ 8 ครั้ง และ 2) ผลลัพธ์การพัฒนา พบว่า ภายหลังเข้าร่วมกิจกรรมตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้น ดัชนีพฤฒพลังของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมของกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ หลังเข้าร่วมกิจกรรมตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้นแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 กล่าวคือ ดัชนีพฤฒพลังภาพรวม (t = 4.180, Mean diff. = 0.103, p < 0.001) ส่วนก่อนและหลังเข้าร่วมกิจกรรมตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้นของกลุ่มทดลอง แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 กล่าวคือ ดัชนีพฤฒพลังภาพรวม (t = 3.962, Mean diff. = 0.094, p < 0.001) ยิ่งไปกว่านั้น ส่วนคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมของกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ หลังเข้าร่วมกิจกรรมตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้นแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (t = 16.996, Mean diff. = 30.35, 95%CI: 26.81-33.88, p < 0.001) และก่อนและหลังเข้าร่วมกิจกรรมตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้นของกลุ่มทดลองแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (t = 20.854, Mean diff. = 32.57, p < 0.001) ทั้งนี้ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินการส่งเสริมคุณภาพชีวิตและระดับดัชนีพฤฒพลังในพื้นที่อื่น ๆ ได้ต่อไป

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สิงห์ศาลาแสง อ. ., & บุรีมาศ จ. . (2026). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตด้วยการยกระดับพฤฒพลังของผู้สูงอายุ แบบมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพึ่งพาตนเอง ด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพอย่างยั่งยืน. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 21(1), 31–47. สืบค้น จาก https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/uruj/article/view/264361
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา. (2566). แผนยุทธศาสตร์วิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ระยะ 5 ปี 2566-2570.

ชนัญธวีร์ ฐิตวัฒนานนท์. (2552). การพัฒนาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการวางแผนกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพโดยใช้กระบวนการ AIC : กรณีศึกษาชุมชนในตำบลหนองไผ่ล้อม อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา].

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2560). ดัชนีพฤฒพลังผู้สูงอายุไทย. สำนักงาน.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). สถิติประชากรศาสตร์ ประชากรและเคหะ. สำนักงาน.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2567. สำนักงาน.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. (2565). ข้อมูลสุขภาพและสถานสุขภาพ จังหวัดนครราชสีมา. สำนักงาน.

ประกาศ เรื่อง ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561-2580). (2561, 13 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก. หน้า 1-74.

องค์การบริหารส่วนตำบลสัมฤทธิ์. (2566). ข้อมูลประชากร. องค์การ.

อรรถวิทย์ สิงห์ศาลาแสง, ทองทิพย์ สละวงษ์ลักษณ์, พุฒิพงศ์ สัตยวงศ์ทิพย์, รชานนท์ ง่วนใจรัก, และศิริพร พึ่งเพ็ชร์. (2562). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรมในโรงเรียนผู้สูงอายุ. ใน วิเชียร ฝอยพิกุล (บ.ก.), ถักทองานวิจัยท้องถิ่นก้าวไกลสู่สากล. การประชุมวิชาการและการนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ ครั้งที่ 11 (น. 1111-1120). สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.

อรรถวิทย์ สิงห์ศาลาแสง, ทองทิพย์ สละวงษ์ลักษณ์, และรชานนท์ ง่วนใจรัก. (2564). การพัฒนาหลักสูตรโรงเรียนผู้สูงอายุเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการดูแลสุขภาพและป้องกันการเกิดภาวะพึ่งพิงในกลุ่มผู้สูงอายุ. วารสารควบคุมโรค, 47(4), 1005-1015. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/DCJ/article/view/247851

อภิวัฒชัย พุทธจร. (2564). การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุด้วยหลักสูตรโรงเรียนผู้สูงอายุ ตำบลนาพู่ อำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(3), 250-263. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/251165

อัจฉริยา ปัญญาแก้ว, Hsiu-Yun Hsu, สุจิตรพร เลอศิลป์, และสุภาวดี พุฒิหน่อย. (2564). ระดับพฤฒพลังและรูปแบบการใช้เวลาในกิจกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคมของผู้สูงอายุที่มีภาวะพฤฒพลัง. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 31(1), 177-188. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tnaph/article/view/250680

Chaichuay, P. (2025). Factors related to the active aging concept and functional capacity in the Thai elderly. Journal of Health Science and Medical Research, 43(1), e20241074. https://doi.org/10.31584/jhsmr.20241074

Kemmis, S., & McTaggart, R. (1998). The action research planner (3rd ed.). Deakin University.

Ponce de León, L., Lévy Mangin, J. P., & Ballesteros, S. (2020). Psychosocial determinants of quality of life and active aging. A structural equation model. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(17), Article 6023. https://doi.org/10.3390/ijerph17176023

Thanakwang, K., Isaramalai, S. A., & Hatthakit, U. (2014). Development and psychometric testing of the active aging scale for Thai adults. Clinical Interventions in Aging, 9, 1211–1221. https://doi.org/10.2147/CIA.S66069

World Health Organization. (2023). World health statistics 2023: monitoring health for the SDGs, sustainable development goals. WHO.