การประเมินศักยภาพของพื้นที่สีเขียวในเมืองต่อการตรึงก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ โดยเทคนิค EDDY COVARIANCE
คำสำคัญ:
การไหลของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ , เทคนิค Eddy Covariance , พื้นที่สีเขียวในเขตเมืองพื้นที่เขตเมืองบทคัดย่อ
จากการเพิ่มขึ้นของประชากรส่งผลให้มีการขยายตัวของพื้นที่เขตเมืองเพิ่มขึ้น และการใช้ประโยชน์ที่ดินเปลี่ยนแปลงจากป่าเป็นเมือง การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ถือเป็นปัจจัยหลักประการหนึ่งที่มีส่วนทำให้เกิดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) สู่ชั้นบรรยากาศ ดังนั้นการพัฒนาการพื้นที่สีเขียวในเขตเมืองจึงเป็นปัจจัยสำคัญในการช่วยดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ผ่านกระบวนการสังเคราะห์แสงของพืช งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพในการแลกเปลี่ยนและการเคลื่อนที่ของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ระหว่างพื้นที่สองประเภท ได้แก่ พื้นที่ Deep Forest (พื้นที่สีเขียวในเมือง) และในพื้นที่ KU Tower (พื้นที่เมือง) โดยใช้เทคนิค Eddy Covariance ในการวัดการไหลของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศ เพื่อแสดงถึงความแตกต่างในการใช้ที่ดินและการปกคลุมดิน จึงใช้พื้นที่สีเขียวของโครงการเดอะฟอเรสเทียส์ เป็นตัวแทนของพื้นที่สีเขียวในเขตเมือง ในขณะที่เสาตรวจจัดอุตุนิยมวิทยาและมลพิษทางอากาศของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (KU Tower) เป็นตัวแทนของพื้นที่เขตเมือง ผลการศึกษา พบว่า ในพื้นที่สีเขียวปริมาณการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (Sink) ที่คำนวณจากค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง ทั้งในช่วงฤดูฝนและฤดูแล้ง อยู่ที่ -3.81 และ-2.01 ตัน/ไร่/ปี ตามลำดับ ซึ่งบ่งชี้ถึงการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ผ่านกระบวนการสังเคราะห์แสงของพืช ในขณะที่ KU Tower พบว่า มีการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (Source) จากกิจกรรมรอบๆ พื้นที่ อยู่ที่ +4.21 และ +4.13 ตัน/ไร่/ปี ในช่วงฤดูฝนและฤดูแล้ง ตามลำดับ โดยรวมแล้วผลการศึกษาเหล่านี้สามารถสนับสนุนในการส่งเสริมการขยายและบูรณาการพื้นที่สีเขียวในเขตภูมิอากาศเขตร้อนชื้นเพื่อเป็นกลยุทธ์ในการวางแผนและจัดการพื้นที่สีเขียวในเมือง
เอกสารอ้างอิง
ธนวัฒน์ จินจารักษ์, สราวุธ สังข์แก้ว, ธราดล ทันด่วน, พัชรินทร์ พุ่มแจ้, วธูสิริ ผลสวัสดิ์, ภคภร คำโสภา, สุธินี อ่อนอ่วม, และศตายุ ปานจินดา. (2567). พลวัตของไม้ต้นที่ปลูกจากกล้าในพื้นที่ป่านิเวศเมืองโครงการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ (รายงานการประชุมวิชาการ). กรุงเทพฯ: คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
นงภัทร ไชยชนะ, ทิวา พาโคกทม, และเจษฎา ภัทรเลอพงศ์. (2555). การประชุมวิชาการแห่งชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ครั้งที่ 9: สาขาพืชและเทคโนโลยีชีวภาพ, สาขาสัตว์และสัตวแพทย์ สาขาศึกษาศาสตร์และพัฒนศาสตร์. นครปฐม: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.
ภัทราพร สร้อยทอง, กรรณิการ์ จันทร์ชิดฟ้า, สุชาติ ชายหาด, และนราธิป เพ่งพิศ. (2563). การวิเคราะห์ปรากฏการณ์เกาะความร้อนและก๊าชเรือนกระจกในการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก. สืบค้นเมื่อ 10 เมษายน 2568, จาก https://buuir.buu.ac.th/xmlui/handle/1234567890/3838
มนตรี ตั้งศิริมงคล. (2546). ลักษณะขององค์ประกอบภูมิทัศน์เมืองที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอากาศบริเวณถนน: กรณีศึกษา ถนนเจริญราษฎร์. สืบค้นเมื่อ 10 เมษายน 2568, จาก https://www.car.chula.ac.th/display7.php?bib=1681876
สุรีพร นันท์ดี, โจนาลิซา แอล เซี่ยงหลิว, อนุรักษ์ อรัญญนาค, อภิชาติ วรรณวิจิตร, และคัทลียา ฉัตร์เที่ยง. (2566). ผลกระทบของการขาดน้ำในระยะสืบพันธุ์ต่ออัตราการแลกเปลี่ยนแก๊สในใบข้าวพันธุ์ไทย. วารสารแก่นเกษตร, 51(4), 736-752.
อรรถพล ศรีประดิษฐ์. (2555). การศึกษาความเข้มรังสีดวงอาทิตย์ในช่วงความยาวคลื่นที่พืชใช้สังเคราะห์แสงที่สถานีวัด 4 แห่งในภูมิภาคหลักของประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร, คณะวิทยาศาสตร์, วิชาฟิสิกส์.
Amani-Beni, M., Zhang, B., Xie, G.D., & Shi, Y. (2019). Impacts of Urban Green Landscape Patterns on Land Surface Temperature: Evidence from the Adjacent Area of Olympic Forest Park of Beijing, China. Sustainability, 11(513), 1-10.
Campbell Scientific, Inc. (n.d.). Data loggers for environmental monitoring. Retrieved June, 28, 2025, from https://www.campbellsci.com
Floors, R., Enevoldsen, P., Davis, N., Arnqvist, J., & Dellwik, E. (2018). From lidar scans to roughness maps for wind resource modelling in forested areas. Wind Energy Science, 3(1), 353–370.
Khamchiangta, D., & Dhakal, S. (2020). Time series analysis of land use and land cover changes related to urban heat island intensity: Case of Bangkok Metropolitan Area in Thailand. Journal of Urban Management, 9(4), 383-395.
Khamchiangta, D., & Dhakal, S. (2021). Future urban expansion and local climate zone changes in relation to land surface temperature: Case of Bangkok Metropolitan Administration, Thailand. Urban Climate, 37, 2-14.
Kljun, N., Calanca, P., Rotach, M.W., & Schmid, H.P. (n.d.). A simple two-dimensional parameterisation for Flux Footprint Prediction (FFP). Retrieved June, 28, 2025, from https://footprint.kljun.net
Krayenhoff, S., Broadbent, A., Zhao, L., Georgescu, M., Middel, A., Voogt, J., Martilli, A., Sailor, D., & Erell, E. (2021). Cooling hot cities: a systematic and critical review of the numerical modelling literature. Environmental Research Letters, 16(5), 2-23.
Soininen, J., Kohonen, K.M., Rantala, P., Kulmala, L., Aaltonen, H., & Järvi, L. (2025). Carbon uptake of an urban green space inferred from carbonyl sulfide fluxes. npj Climate and Atmospheric Science, 8(90), 1-6.
Maskulrath, P., Bualert, S., Szymanski, W.W., Choomanee, P., Chunkao, K., Pattamapitoon, T., Saiohai, J., Phupijit, J., Utavong, T., Rattanapotanan, T., Fakkaew, N., Chueytawarit, O., & Fungkeit, Y. (2023). Assessment of urban green areas towards changing surface energy balance fluxes in tropical study sites, Central Thailand. Environmental Challenges, 11, 2-7.
Maskulrath, P., Bualert, S., Dumpin, N., Pattamapitoon, T., Chunkao, K., & Tudsnaton, C. (2024). Carbon sequestration and surface energy balance measurement using eddy covariance technique for mangrove forest under influence of treated domestic wastewater, Phetchaburi province, Thailand. Agriculture and Natural Resources, 58(1), 43-48.
Moncrieff, J., Clement, R., Finnigan, J., & Meyers, T. (2004). Averaging, detrending, and filtering of eddy covariance time series. Handbook of Micrometeorology, 7-31.
Hong, S., Hui, E.C.M., & Lin, Y. (2022). Relationships between carbon emissions and urban population size and density, based on geo-urban scaling analysis: A multi‑carbon source empirical study. Urban Climate, 46, 2-10.
Wang, Y., Hu, Y., Niu, X., Yan, H., & Zhen, L. (2022). Land Use/Cover Change and Its Driving Mechanism in Thailand from 2000 to 2020. Land, 11(12), 2-19.
Zhao, D., Cai, J., Xu, Y., Liu, Y. & Yao, M. (2023). Carbon sinks in urban public green spaces under carbon neutrality: A bibliometric analysis and systematic literature review. Urban Forestry & Urban Greening, 86, 2-14.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 PSRU Journal of Science and Technology
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
กองบรรณาธิการขอสงวนสิทธิ์ในการปรับปรุงแก้ไขตัวอักษรและคำสะกดต่างๆ ที่ไม่ถูกต้อง และต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร PSRU Journal of Science and Technology ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม และ
ผลการพิจารณาคัดเลือกบทความตีพิมพ์ในวารสารให้ถือมติของกองบรรณาธิการเป็นที่สิ้นสุด
0-5526-7000 Ext. 4100
