ฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรีย STAPHYLOCOCCUS AUREUS ของสารสกัดพืชสมุนไพรไทย 7 ชนิด
คำสำคัญ:
สมุนไพร, S. aureus , ฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรียบทคัดย่อ
Staphylococcus aureus เป็นแบคทีเรียก่อโรคสำคัญในมนุษย์ ทำให้เกิดการติดเชื้อในหลายๆ อวัยวะ และในปัจจุบันพบการดื้อยาปฏิชีวนะของเชื้อชนิดนี้ ซึ่งเป็นวิกฤตที่เกิดขึ้นทั่วโลก งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบฤทธิ์ของสารสกัดสมุนไพรต่อการยับยั้งแบคทีเรีย S. aureus โดยนำสารสกัดหยาบสมุนไพรด้วยตัวทำละลายเอทานอล จำนวน 7 ชนิด ได้แก่ ใบฝรั่ง ใบเพกา ใบชะมวง เหง้าขมิ้นชัน เหง้าข่า อบเชย และกานพลู มาทดสอบฤทธิ์ยับยั้งเชื้อด้วยวิธี Disk diffusion และทดสอบหาความเข้มข้นต่ำสุดของสารสกัดในการยับยั้งแบคทีเรีย (MIC) ด้วยวิธี Broth microdilution และหาความเข้มข้นต่ำสุดของสารสกัดในการฆ่าแบคทีเรีย (MBC) ผลการวิจัย พบว่า สารสกัดจากสมุนไพร 4 ชนิด มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อ คือ ใบฝรั่ง ใบชะมวง เหง้าข่า และกานพลู มีค่า Inhibition zone อยู่ในช่วง 9.54-22.93 มิลลิเมตร ค่า MIC และ MBC ของสารสกัดอยู่ในช่วง 0.25-8 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร และ 2-128 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร ตามลำดับ โดยสารสกัดจากใบชะมวงยับยั้งเชื้อได้ดีที่สุดมีค่า MIC และ MBC คือ 0.25 และ 2 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร ตามลำดับ นอกจากนี้สารสกัดทุกชนิดมีค่า MBC/MIC มากกว่า 4 ดังนั้นสารสกัดเหล่านี้มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบบ Bacteriostatic activity จากผลการวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าสมุนไพรไทยหลายๆ ชนิด มีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อก่อโรคและสามารถพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ยับยั้งจุลินทรีย์ที่ใช้กับอาหาร ทั้งนี้เพื่อช่วยลดอุบัติการณ์การเกิดโรคจากอาหารได้
เอกสารอ้างอิง
ณัฏฐิณี ธีรกุลกิติพงศ์, อาลักษณ์ ทิพยรัตน์, ภักดี สุขพรสวรรค์, อาณัติ ดีพัฒนา, สมชาติ โชคชัยธรรม, จักริน สุขสวัสดิ์ชน, และมารุต ตั้งวัฒนาชลีพร. (2562). การวิเคราะห์ความไวต่อยาปฏิชีวนะรูปแบบใหม่และมีประสิทธิภาพสูง สำหรับการทดสอบตัวอย่างทางคลินิกระดับจุลภาคด้วยวิธีการพิสูจน์เอกลักษณ์ภาพดิจิตอล (รายงานการวิจัย). ชลบุรี: มหาวิทยลาลัยบูรพา.
ธนวัฒน์ ทองจีน, อัศวชัย ช่วยพรหม, สายัณห์ เรืองเขตร, และศักดิ์วิชัย อ่อนทอง. (2565). การตรวจสอบคุณสมบัติทางกายภาพและทางเคมีของใบชะมวง. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 20(3), 536-550.
สุกัญญา จันทร์สุนะ, ลลิตา เจริญทรัพย์, เยาวพา จิระเกียรติกุล, และพรชัย หาระโคตร. (2563). ผลของอุณหภูมิ และระยะเวลาการอบแห้งต่อปริมาณสารต้านอนุมูลอิสระและความสามารถในการยับยั้งอนุมูลอิสระของใบบัวบก [Centella asiatica (L.) Urb.]. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 28(12), 2261-2272.
สุวรรณดี ทรัพย์เจริญ, และณัฐชา ด้วงรัก. (2567). ฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคทางเดินอาหารของสารสกัดเอทานอลขมิ้นชัน. วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์, 66(1), 18-33.
Anosa, G.N., Ezenduka, E.V., Gabriel, K.C., Ngene, A., & Eze, U.U. (2019). Occurrence and antibiogram of Staphylococcus aureus and methicillin-resistant Staphylococcus aureus from table eggs in Nsukka, Enugu State, Nigeria. Sokoto Journal of Veterinary Science, 17(1), 62-70.
Ayoola, G.A., Coker, H.A.B., Adesegun, S.A., Adepoju-Bello, A.A., Obaweya, K., Ezennia1, E.C., & Atangbayila, T.O. (2008). Phytochemical Screening and Anti-oxidant Activities of Some Selected Medicinal Plants Used for Malaria Therapy in Southwestern Nigeria. Tropical Journal of Pharmaceutical Research, 7(3), 1019-1024.
Aziz, I.M., Alfuraydi, A.A., Almarfadi, O.M., Aboul-Soud, M.A.M., Alshememry, A.K., Alsaleh, A.N., & Almajhdi, F.N. (2024). Phytochemical analysis, antioxidant, anticancer, and antibacterial potential of Alpinia galanga (L.) rhizome. Heliyon, 10(17), 1-16.
Bashir, A., Ado, A., & Alli, A.I. (2021). Determination of Antibacterial Activity of Psidium guajava Leaf Extract against Bacteria Isolated from Mobile Phones of Umaru Musa Yar’adua University, Katsina Community. UMYU Journal of Microbiology Research, 6(1), 219-226.
Bernardini, S., Tiezzi, A., Masci, V.L., & Ovidi, E. (2018). Natural products for human health: an historical overview of the drug discovery approaches. Natural Product Research, 32(16), 1926–1950.
Biology LibreTexts. (2023). 7.1.5: Antibiotic Classifications. Retrieved September, 8, 2024, from https://bio.libretexts.org/Courses/Northwest_University/MKBN211%3A_Introductory_Microbiology_(Bezuidenhout)/07%3A_Antimicrobial_Drugs/7.01%3A_Overview_of_Antimicrobial_Therapy/7.1.05%3A_Antibiotic_Classifications
CLSI. (2015a). Method for dilution antimicrobial susceptibility test for bacteria that grow aerobically: Approved standard. (10th edition). CLSI document M07-A10. Wayne, PA: Clinical laboratory standard institute.
CLSI. (2015b). Performance standards for antimicrobial disk susceptibility test; Approved standard (12th edition). CLSI document M02-A12. Wayne, PA: Clinical laboratory standard institute.
CLSI. (2023). Performance standards for antimicrobial disk susceptibility test; Approved standard. (33th edition). CLSI supplement M100. Wayne, PA: Clinical laboratory standard institute.
Gertsch, J. (2016). The Metabolic Plant Feedback Hypothesis: How Plant Secondary Metabolites Nonspecifically Impact Human Health. Planta Medica, 82(11-12), 920–929.
Gherardi, G. (2023). Staphylococcus aureus infection: pathogenesis and antimicrobial resistance. International Journal of Molecular Sciences, 24(9), 1-3.
Idris, F.Z., & Habibu, U.A. (2021). In-vitro antibacterial activity of Cinnamon bark extracts on clinical multi-drug resistant (MDR) Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae and Pseudomonas aeruginosa isolates. Bayero Journal of Pure and Applied Sciences, 14(1), 38-44.
Isah, T. (2019). Stress. & defense responses in plant secondary metabolites production. Biological Research, 52(39), 1-25.
Islam, M., Sabrin, M.S., Kabir, M.H.B., & Aftabuzzaman, M. (2018). Antibiotic sensitivity and resistant pattern of bacteria isolated from table eggs of commercial layers considering food safety issue. Asian Journal of Medical and Biological Research, 4(4), 323–329.
Mebkhout, F., Khelifi Touhami, N.A., Ouchene, N., Dahmane, T., Hamdi, T.M., & Kessi, O. (2022). Evaluation of bacterial contamination of laying hen eggshells by using a classic and fast method: First report in Algeria. Agricultural Science Technology, 14(4), 49–56.
Mogana, R., Adhikari, A., Tzar, M.N, Ramliza, R., & Wiart, C. (2020). Antibacterial activities of the extracts, fractions and isolated compounds from Canarium patentinervium Miq. against bacterial clinical isolates. BMC Complementary Medicine and Therapies, 20(1), 1-11.
Ngamsurach, P., & Praipipat, P. (2022). Comparative antibacterial activities of Garcinia cowa and Piper sarmentosum extracts against Staphylococcus aureus and Escherichia coli with studying on disk diffusion assay, material characterizations, and batch experiments. Heliyon, 8(11), 1-15.
Ngene, A.C., Aguiyi, J.C., Chibuike, C.J., Ifeanyi, V.O., Ukaegbu-Obi, K, M., Kim, E.G., Ohaeri, U.C., & Onyemegbulem, B.O. (2019). Antibacterial activity of Psidium guajava leaf extract against selected pathogenic bacteria. Advances in Microbiology, 9(12), 1012-1022.
Nimrat, S., Soodsawaeng, P., & Vuthiphandcha, V. (2018). Chemical Composition and Antibacterial Activity of Ethanol Extract of Lemon Grass (Cymbopogon citratus) on Pathogenic Bacteria: A review. Journal of Science and Technology Ubon Ratchathani University, 20(3), 20-28.
Oklo, A.D., Adah, C.A., Abah, C.N., Ode, P.I., Praise, A.J., & Ede, C.O. (2023). Physicochemical analysis and anti-bacterial activity of rhizome of tumeric (Curcuma longa L.) vegetable plants. World Journal of Advanced Research and Reviews, 2023, 18(01), 1169-1181.
Pondit, A., Haque, Z.F., Sabuj, A.A., Khan, M.R., & Saha, S. (2018). Characterization of Staphylococcus aureus isolated from chicken and quail eggshell. Journal of Advanced Veterinary and Animal Research, 5(4), 466-471.
Rikamalia, R., Rastina, R., & Ismail, I. (2018). Total Staphylococcus aureus in chicken eggs sold in minimarkets In Syiah Kuala district. Jurnal Ilmiah Mahasiswa Veteriner, 2(3), 388–395.
Syed, M.A., Shah, S.H.H., Sherafzal, Y., Shafi-Ur- Rehman, S., Khan, M.A., Barrett, J.B., Woodley, T.A., Jamil, B., Abbasi, S.A., & Jackson, C.R. (2018). Detection and molecular characterization of methicillin-resistant Staphylococcus aureus from table eggs in Haripur, Pakistan. Foodborne Pathogen and Disease, 15(2), 86–93.
Sithisarn, P., Rojsanga, P., & Sithisarn, P. (2021). Flavone-Rich Fractions and Extracts from Oroxylum indicum and Their Antibacterial Activities against Clinically Isolated Zoonotic Bacteria and Free Radical Scavenging Effects. Molecules, 26(1773), 1-20.
Thaha, A.H., Malaka, R., Hatta, W., & Maruddin, F. (2024). Staphylococcus aureus as a foodborne pathogen in eggs and egg products in Indonesia: A review. International Journal of One Health, 10(1), 141–147.
Tinrat, S. (2022). Phytochemical screenings, antibacterial and anti-biofilm activities of Garcinia cowa Roxb. leaves extracts and its synergistic effect with antibiotic. Pharmaceutical Sciences Asia, 49(6), 556-567.
Weldeselassie, M., Gugsa, G., Kumar, A., Tsegaye, Y., Awol, N., Ahmed, M., Abebe, M., & Tadele, H. (2020). Isolation and Characterization of Staphylococcus aureus From Food of Bovine Origin in Mekelle, Tigray, Ethiopia. The Open Microbiology Journal, 14, 234-241.
Yassin, M.T., Al-Askar, A.A., Mostafa, A. A. F., & El-Sheikh, M.A. (2020). Bioactivity of Syzygium aromaticum (L.) Merr. & LM Perry extracts as potential antimicrobial and anticancer agents. Journal of King Saud University-Science, 32(8), 3273-3278.
Yuceel-Timur, I., Garner, C.D., Franlin, S., & Hardy, D.J. (2024). Performance evaluation of cefoxitin screen test on two different automated antimicrobial susceptibility test systems: a comparative study. Microbiology Spectrum, 12(9), 1-6.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 PSRU Journal of Science and Technology
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
กองบรรณาธิการขอสงวนสิทธิ์ในการปรับปรุงแก้ไขตัวอักษรและคำสะกดต่างๆ ที่ไม่ถูกต้อง และต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร PSRU Journal of Science and Technology ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม และ
ผลการพิจารณาคัดเลือกบทความตีพิมพ์ในวารสารให้ถือมติของกองบรรณาธิการเป็นที่สิ้นสุด
0-5526-7000 Ext. 4100
