การพัฒนาผลิตภัณฑ์อัดเม็ดพอกผิวกายจากสารสกัดใบเสม็ดขาวที่มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย

บทคัดย่อ

เสม็ดขาว Melaleuca quinquenervia (Cav.) S.T. Blake เป็นพันธุ์ไม้เด่นที่สามารถพบได้ทั่วไปในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทย ซึ่งพบว่าน้ำมันเสม็ดขาว (Cajuput oil) ที่สามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียได้ ผู้วิจัยจึงสนใจพัฒนาผลิตภัณฑ์อัดเม็ดพอกผิวกายจากสารสกัดใบเสม็ดขาว ศึกษาคุณสมบัติทางกายภาพและเคมี โดยศึกษาความคงตัวทั้งระยะสั้นและระยะยาว ศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH assay วิเคราะห์ปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวม ด้วยวิธี Folin-Ciocalteu assay ศึกษาฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราด้วยวิธี Broth dilution method รวมถึงความเป็นพิษต่อเซลล์ด้วยวิธี MTT assay ซึ่งสูตรตำรับของเม็ดพอกผิวกาย ประกอบด้วย แป้งมันสำปะหลัง แป้งข้าวโพด Polyvinylpyrrolidone-K30 Croscarmellose sodium สารกันเสีย และสารสกัดใบเสม็ดขาว จากการประเมินความคงสภาพในระยะสั้น 4 Cycles พบว่า น้ำหนัก ค่าความเป็นกรด-ด่าง และกลิ่น มีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย แต่สีและลักษณะเม็ดไม่มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เมื่อครบระยะเวลา 3 เดือน ผลิตภัณฑ์มีค่าความเป็นกรด-ด่างเฉลี่ยเท่ากับ 5.64±0.01 ส่วนสีและกลิ่นไม่มีการเปลี่ยนแปลง ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของผลิตภัณฑ์อัดเม็ดพอกผิวกายจากสารสกัดใบเสม็ดขาว และสารมาตรฐานกรดแอสคอร์บิก มีค่า IC₅₀ เท่ากับ 2.44 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร และ 2.36 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ และมีปริมาณสารประกอบฟินอลิกรวมเท่ากับ 6.02±0.46 มิลลิกรัมสมมูลของกรดแกลลิกต่อกรัมของสารตัวอย่าง มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา (Staphylococcus epidermidis Propionibacterium acnes และ Malassezia furfur) ซึ่งมีค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่ยับยั้งเชื้อได้เท่ากับ 32 8 และ 8 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ มีค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่ฆ่าเชื้อได้เท่ากับ 32 32 และ 32 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ เมื่อทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์ Human Skin Fibroblast-hTERT พบว่า มีค่าความเข้มข้นของสารทดสอบที่ไม่เป็นพิษต่อเซลล์ <0.10 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร สามารถนำเอาไปต่อยอดในระดับอุตสาหกรรม  เเละนำไปสู่การสร้างผลิตภัณฑ์ที่สามารถเพิ่มมูลค่าให้กับสมุนไพรไทยที่สามารถหาได้ในท้องถิ่น