สมบัติดินและการประเมินการกักเก็บคาร์บอนของป่าเต็งรังในพื้นที่โครงการธนาคารอาหารชุมชนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดแม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสมบัติดินทางเคมี ได้แก่ โพแทสเซียม (Exch.K) แคลเซียม (Exch.Ca) แมกนีเซียม (Exch.Mg) โซเดียม (Na) ค่า pH ปริมาณอินทรียวัตถุ(Organic matter; OM) และปริมาณคาร์บอนในดิน (Organic carbon; OC) และสมบัติดินทางกายภาพ ได้แก่ ความแข็งของดิน ความชื้นในดิน และความหนาแน่นที่ดินชั้นบน (0-5 เซนติเมตร) และดินชั้นล่าง (20-25 เซนติเมตร) และศึกษาปริมาณการกักเก็บคาร์บอนไม้ต้นของป่าเต็งรังในพื้นที่โครงการธนาคารอาหารชุมชนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยวางแปลงตัวอย่างแบบสุ่มเจาะจง ขนาด 40x40 เมตร บริเวณบนเขา (H) กลางเขา (M) และล่างเขา (L) พื้นที่ละ 3 แปลง รวมทั้งสิ้น 9 แปลง ผลการศึกษา พบว่า ความแข็งของดินชั้นบนบริเวณล่างเขามีความแข็งของดิน และความชื้นในดินมากที่สุด เท่ากับ 19.11 มิลลิเมตร ที่ระดับความชื้น 5.33% และในดินชั้นล่างบริเวณบนเขา กลางเขา และล่างเขา มีค่าใกล้เคียงกัน ในขณะที่ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติดินและองค์ประกอบชนิดต้นไม้ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่ 1 ถูกกำหนดด้วย ความหนาแน่นรวมของดิน (Soil density; Sd) ปริมาณคาร์บอนในดิน (OC) อนุภาคดินทราย (Sand) และกลุ่มที่ 2 ถูกกำหนดด้วยอนุภาคดินเหนียว (Clay) อนุภาคดินร่วน (Silt) ความชื้นดิน (Sm) และอินทรียวัตถุ (OM) ปริมาณมวลชีวภาพ และการกักเก็บคาร์บอน พบว่า บริเวณล่างเขามากที่สุดเนื่องจากพรรณไม้มีความสัมพันธ์กับความชื้นมักปรากฏในบริเวณที่ดินมีการระบายน้ำที่ดี ปริมาณธาตุอาหารสูง รองลงมา ได้แก่ บริเวณบนเขา และบริเวณกลางเขา ตามลำดับ ดังนั้นการใช้ประโยชน์พื้นที่อย่างเหมาะสมจึงควรคำนึงถึงศักยภาพด้านนิเวศวิทยาและสมบัติดินของพื้นที่ หากจำเป็นต้องนำมาใช้ประโยชน์ทางการเกษตรควรจะพิจารณาถึงความเหมาะสมของดินสำหรับพืชที่ปลูก โดยให้มีการใช้ประโยชน์ที่ดินในเชิงอนุรักษ์หรือวนเกษตรเพื่อการจัดการป่าอย่างยั่งยืนให้มีประสิทธิภาพต่อไป