การพัฒนาชุดฝึกอบรมครู เรื่องกิจกรรมสะตีมศึกษา (STEAM education) บูรณาการทักษะการสื่อสาร โดยใช้การเรียนรู้แบบผสมผสานร่วมกับแหล่งทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด

ธนารักษ์ สารเถื่อนแก้ว; ขัณธ์ชัย อธิเกียรติ

doi:10.55003/JIE.25110

ผู้แต่ง

ธนารักษ์ สารเถื่อนแก้ว คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง กรุงเทพมหานคร 10240 ประเทศไทย
ขัณธ์ชัย อธิเกียรติ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง กรุงเทพมหานคร 10240 ประเทศไทย

DOI:

https://doi.org/10.55003/JIE.25110

คำสำคัญ:

ชุดฝึกอบรมครู, สะตีมศึกษา, ทักษะการสื่อสาร, การเรียนรู้แบบผสมผสาน, แหล่งทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการพัฒนาชุดฝึกอบรมครู เรื่องกิจกรรมสะตีมศึกษาบูรณาการทักษะการสื่อสาร โดยใช้การเรียนรู้แบบผสมผสานร่วมกับแหล่งทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด กลุ่มตัวอย่าง คือ ครูโรงเรียนจารุวัฒนานุกูล จำนวน 130 คน และนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 และ 6 ปี รวม 560 คน ได้มาจากการสุ่มแบบเจาะจง ผลการวิจัยพบว่า ชุดฝึกอบรมครู ประกอบด้วยช่วงบรรยายและประเมินผลแบบออนไลน์ และช่วงการสาธิตและลงมือฝึกปฏิบัติแบบออนไซต์ รวม 8 – 13 ชั่วโมง ได้รับการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ มีคุณภาพในภาพรวม 6 ด้านอยู่ในระดับมากที่สุด ( $\bar{x}$ = 4.72, SD = 0.42) มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80 (E₁ = 82.46 และ E₂ = 85.38) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้ของครูหลังการอบรม ( $\bar{x}$ = 26.33, SD = 2.20) สูงกว่าก่อนการอบรม ( $\bar{x}$ = 17.76, SD = 3.67) อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05 ความสามารถในการออกแบบกิจกรรมหลังการอบรม ( $\bar{x}$ = 15.63, SD = 2.37) สูงกว่าก่อนอบรม ( $\bar{x}$ = 2.54, SD = 2.26) อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05 ความพึงพอใจของครูที่มีต่อการฝึกอบรมโดยรวมอยู่ในระดับมาก ( $\bar{x}$ = 4.14, SD = 0.25) แสดงว่า ชุดฝึกอบรมสามารถตอบสนองต่อความต้องการและส่งเสริมการเรียนรู้ของครูได้ดี สมรรถนะสำคัญของนักเรียนในด้านความสามารถในการสื่อสาร การแก้ปัญหา การใช้ทักษะชีวิตและการใช้เทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 และ 6 มีค่าเฉลี่ยคะแนนอยู่ในระดับดีเยี่ยม (ร้อยละ 83.45 และ 89.32 ตามลำดับ) ความพึงพอใจของนักเรียนทั้งสองระดับที่มีต่อกิจกรรมอยู่ในระดับมาก ( $\bar{x}$ = 4.03 และ 3.94, SD = 1.02, 0.95 ตามลำดับ) แสดงว่า ครูที่ผ่านการอบรมสามารถจัดกิจกรรมส่งเสริมสมรรถนะผู้เรียนได้ดี

เอกสารอ้างอิง

Aumpipong, S., Phetkrajang, C., Chaided, A., Mejang, S. and Aumpipong, N. (2025). Developing the Ability to Manage Learning According to STEAM Education Guidelines (STEAM Education) for Teachers of Science and Technology Learning Subjects Secondary School under the Phitsanulok Primary Educational Service Area Office 2 with Coaching and Mentoring Supervision Process. Journal of Educational Research and Innovation Phranakhon Rajabhat University, 5(2) July-December 2025, 159-174. (in Thai)

Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. Arlington, VA: NSTA Press.

Cunningham, L. E. (2023). "Including the Literary Arts as the A in STEAM," The STEAM Journal.5(1) February 354 2023, Article 6. DOI: 10.5642/steam.YFWJ3134.

Institute for the Promotion of Teaching Science and Technology (IPST). (2016). STEM education activity manual for primary level (Grades 1–6), Book 1. Bangkok: Suksapan Panit Printing, Ladprao. (in Thai)

Institute for the Promotion of Teaching Science and Technology (IPST). (2022, June 8). From STEM to STEAM: IPST reveals STEAM achievements in 2022 and directions for 2023. https://www.ipst.ac.th/news/28262/20220608-stem.html (in Thai)

Kintu, M. J., Zhu, C., & Kagambe, E. (2017). Blended learning effectiveness: The relationship between student characteristics, design features and outcomes. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 14(1), Article 7., 1-20.

McKinsey & Company. (2022, August 17). What are Industry 4.0, the Fourth Industrial Revolution, and 4IR?. https://www.mckinsey.com/featured-insights/mckinsey-explainers/what-are-industry-4-0-the-fourth-industrial-revolution-and-4ir#/

Myhill, R. (2020, October 15). What Is STEM Education?. https://www.liysf.org.uk/blog/what-is-stem-education

Office of the National Higher Education, Science, Research and Innovation Policy Council (NXPO). (2021). Let’s get to know STEM skills: Why are they essential for national development? https://www.nxpo.or.th/th/8880/. (in Thai)

Phuthapitakphon, S. (2022). Open educational resources on local information in university libraries: A case study of university libraries in the Provincial University Library Network. Journal of the Thai Library Association Research, 15(1), 65–80. (in Thai)

Rabsaithong, S., & Chatwirakom, W. (2023). The development measurement and evaluation of mathematic teachers under the secondary educational service area office Uttaradit. Journal of MCU Ubon Review. 8(1) (January - April 2023), 367 – 382. (in Thai)

Silpakityan, K. & Hemchayart, W. (2019). Framework of Teaching Process Based on STEM Education and Communicative Approaches to Enhance Communication Abilities of Kindergarteners. Journal of Education Studies, 47(3) July – September 2019, 25-45. (in Thai)

Theerabunchorn, T. (2022). Contemporary teaching techniques learning management. Journal of Social Sciences Mahamakut Buddhist University, 6(1), 182–201. retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSSMBU/article/view/261893.

UNESCO. (n.d.). Open educational resources. Retrieved October 21, 2025, from https://www.unesco.org/en/open-educational-resources/.

Widiastuti, I., Oktavia, S. and Sutrisno, V. L. P. (2022). Analysis of Student Communication Skills in STEM Learning Using Engineering Design Process. Proceedings of the International Conference on Industrial Engineering and Operations ManagementIstanbul, Turkey, March 7-10, 2022, 5212-5219. https://doi.org/10.46254/AN12.20221054.

World Economic Forum. (2020). Schools of the Future: Defining New Models of Education for the Fourth Industrial Revolution. https://www3.weforum.org/docs/WEF_Schools_of_the_Future_Report_2019.pdf.