การวิเคราะห์ความหลากหลายทางพันธุกรรมของแมลงเบียน DIACHASMIMORPHA LONGICAUDATA (ASHMEAD) ในแมลงวันฟักทอง และแมลงวันพริกด้วยเทคนิค SSCP ของยีน COI
DOI:
https://doi.org/10.14456/lsej.2025.22คำสำคัญ:
Diachasmimorpha longicaudata, ชนิดพันธุ์ซับซ้อน, ยีน COI, เทคนิค SSCPบทคัดย่อ
Diachasmimorpha longicaudata (Ashmead) เป็นแมลงเบียนที่สำคัญของแมลงวันผลไม้ในประเทศไทย โดยมีรายงานว่าเป็นชนิดพันธุ์ซับซ้อน ซึ่งประกอบด้วยอย่างน้อย 3 ชนิดพี่น้อง ได้แก่ DLA, DLB และ DLBB ที่มีความจำเพาะต่อชนิดแมลงอาศัย ซึ่งอาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ก่อให้เกิด
ความแตกต่างทางพันธุกรรม งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของ
D. longicaudata ที่ได้จากแมลงวันฟักทอง และแมลงวันพริกโดยใช้เทคนิค single strand conformation polymorphism (SSCP) ของยีน cytochrome c oxidase subunit I (COI) ขนาด 265 คู่เบส ผลการวิเคราะห์พบว่า D. longicaudata จากแมลงวันพริกมีรูปแบบ COI SSCP haplotype แบบ COI-1, COI-2 และ COI-3 ซึ่งจัดอยู่ในชนิด DLA ในขณะที่ D. longicaudata จากแมลงวันฟักทองมีรูปแบบ haplotype 4 แบบ ได้แก่ COI-8, COI-9, COI-10 และ COI-11 ซึ่งเป็นรูปแบบใหม่ที่แตกต่างไปจากทั้ง 3 ชนิดพี่น้อง ที่เคยมีการรายงานมาก่อน นอกจากนี้ การวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ และการสร้างแผนภูมิต้นไม้แบบ Maximum Likelihood แสดงให้เห็นว่า D. longicaudata ชนิดพันธุ์ซับซ้อนในประเทศไทย
ความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการแบบมีบรรพบุรุษร่วมกันด้วยค่าความเชื่อมั่นบูตสแทร็ปเท่ากับ 100%
โดยรูปแบบ COI SSCP haplotype แบบ COI-8, COI-9, COI-10 และ COI-11 รวมกลุ่มเป็นเคลดย่อยที่แยกชัดเจนออกจากชนิดอื่นภายในเคลดของ D. longicaudata ผลการวิจัยในครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของการประยุกต์ใช้เทคนิค SSCP ร่วมกับยีน COI ในการตรวจสอบความแปรผันทางพันธุกรรมของแมลงเบียน D. longicaudata ชนิดพันธุ์ซับซ้อนในประเทศไทย และข้อมูลที่ได้จะช่วยสนับสนุนงานทางอนุกรมวิธาน การอนุรักษ์พันธุกรรม ตลอดจนการใช้ประโยชน์ของแมลงเบียนชนิดนี้ในการควบคุมศัตรูพืชได้อย่างถูกต้องเหมาะสม และยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Antil S, Abraham JS, Sripoorna S, Maurya S, Dagar J, Makhija S, et al. DNA barcoding, an effective tool for species identification: a review. Molecular Biology Reports 2023;50(1):761-775.
Chinajariyawong A, Clarke AR, Jirasurat M, Krisaneepiboon S, Lahey HA, Vijaysegaran S, et al. Survey of opiine parasitoids of fruit flies (Diptera: Tephritidae) in Thailand and Malaysia. The Raffles Bulletin of Zoology 2000;48(1):71-101.
Cognato A. Standard percent DNA sequence difference for insects does not predict species boundaries. Journal of Economic Entomology 2006;99:1037-1045.
Excoffier L, Lischer HE. Arlequin suite ver 3.5: a new series of programs to perform population genetics analyses under Linux and Windows. Molecular Ecology Resources 2010;10(3):564-567.
Gasser RB, Hu M, Chilton NB, Campbell BE, Jex AJ, Otranto D, et al. Single-strand conformation polymorphism (SSCP) for the analysis of genetic variation. Nature Protocols 2006;1:3121e3128.
Habeeb SKM, Kumar S, Sanjayan KP, Anuradha V, Praveena A. Comparative evolutionary analysis of insects using mitochondrial genes. International Journal of Current Research 2011;3:66e73.
Hall TA. BioEdit: a user-friendly biological sequence alignment editor and analysis program for Windows 95/98/NT. Nucleic Acids Symposium Series 1999;41:95-98.
Hebert PD, Ratnasingham S, deWaard JR. Barcoding animal life: cytochrome c oxidase subunit 1 divergences among closely related species. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 2003;2701(1):S96-S99.
Hiss RH, Norris DE, Dietrich CH, Whitcomb RF, West DF, Bosio CF, et al. Molecular taxonomy using single-strand conformation polymorphism (SSCP) analysis of mitochondrial ribosomal DNA genes. Insect Molecular Biology 1994;3(3):171-182.
Julsirikul D, Haymer D, Kitthawee S. Genetic structure and diversity of the Diachasmimorpha longicaudata species complex in Thailand: SSCP analysis of mitochondrial 16S rDNA and COI DNA sequences. Biochemical Systematics and Ecology 2017;71:59-68.
Julsirikul D, Worapong J, Kitthawee S. Analysis of mitochondrial COI sequences of the Diachasmimorpha longicaudata (Hymenoptera: Braconidae) species complex in Thailand. Entomological Science 2014;17:231-239.
Kakavas KV. Sensitivity and applications of the PCR single-strand conformation polymorphism method. Molecular Biology Reports 2021;48(4):3629-3635.
Kitthawee S. Seasonal occurrence of Diachasmimorpha longicaudata (Ashmead) (Hymenoptera: Braconidae), a parasitoid of Bactrocera correcta (Bezzi) (Diptera: Tephritidae) in a guava orchard in central Thailand. ScienceAsia 2000;26(2):87-92.
Kitthawee S. Studies on systematics and distribution of fruit fly parasitoids, Diachasmimorpha longicaudata and related species, in Thailand. (Research Report). Mahidol University; 2002.
Kitthawee S. Forced-contact mating: a technique for crossing experiments with the fruit fly parasitoid, Diachasmimorpha longicaudata (Ashmead) (Hymenoptera: Braconidae). Biological Control 2008;44:73-78.
Kitthawee S. Ecological genetics and reproductive isolation of fruit fly parasitoids, Diachasmimorpha longicaudata complex, in Thailand. (Research Report). Mahidol University; 2010.
Kitthawee S. ITS2 sequence variations among members of Diachasmimorpha longicaudata complex (Hymenoptera: Braconidae) in Thailand. Journal of Asia-Pacific Entomology 2013;16(2):173-179.
Kitthawee S, Dujardin JP. The Diachasmimorpha longicaudata complex: reproductive isolation and geometric patterns of the wing. Biological Control 2009;51:191-197.
Kitthawee S, Dujardin J-P. The Diachasmimorpha longicaudata complex in Thailand discriminated by its wing venation. Zoomorphology 2016;135(3):323-332.
Kitthawee S, Julsirikul D. Population genetic structure of Zeugodacus tau species complex in Thailand. Agricultural and Forest Entomology 2019;21:265-275.
Kumar S, Stecher G, Suleski M, Sanderford M, Sharma S, Tamura K. MEGA12: molecular evolutionary genetic analysis version 12 for adaptive and green computing. Molecular Biology and Evolution 2024;41(12):msae263.
Ovruski S, Aluja M, Sivinski J, Wharton R. Hymenopteran parasitoids on fruit-infesting Tephritidae (Diptera) in Latin America and southern United States: diversity, distribution, taxonomic status and their use in fruit fly biological control. Integrated Pest Management Reviews 2000;5:81-107.
Sirimachan N, Chongchitmate P, Waijaroen R, Damrak K, Srikacha S. Development of mass production method of parasitoid, Diachasmimorpha longicaudata (Ashmead) (Hymenoptera: Braconidae) for control fruit fly. In: Plant protection research and development office annual report. Plant protection research and development office, Department of Agriculture 2017:1030-1036.
Song SN, Tang P, Wei SJ, Chen XX. Comparative and phylogenetic analysis of the mitochondrial genomes in basal hymenopterans. Scientific Reports 2016;6:20972.
Stireman JO, Nason JD, Heard SB, Seehawer JM. Cascading host-associated genetic differentiation in parasitoids of phytophagous insects. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 2006;273(1586):523-530.
Thakaew U, Engkhaninun J, Volkaert H, Attathom T. Molecular diversity of tomato thrips, Ceratothripoides claratris (Shumshur) (Thysanoptera: Thripidae) populations found in Thailand using PCR-SSCP. International Journal of Agricultural Technology 2011;7(2):307-320.
Thoroughgood JT, Armstrong JS, White B, Anstead CA, Galloway TD, Lindsay LR, et al. Molecular differentiation of four species of Oropsylla (Siphonaptera: Ceratophyllidae) using PCR-based single strand conformation polymorphism analyses and DNA sequencing. Journal of Medical Entomology 2021;58(1):241-245.
Vontas J, Hernández-Crespo P, Margaritopoulos JT, Ortego F, Feng H-T, Mathiopoulos KD, Hsu J-C. Insecticide resistance in tephritid flies. Pesticide Biochemistry and Physiology 2011;100(3):199-205.
Wharton RA, Gilstrap FE. Key to and status of opiine braconid (Hymenoptera) parasitoids used in biological control of Ceratitis and Dacus s.l. (Diptera: Tephritidae). Annals of the Entomological Society of America 1983;76:721-742.
White IM, Elson-Harris MM. Fruit Flies of Economic Significance: Their Identification and Bionomics. Oxon: CAB International; 1992.
Winotai A, Waijaroen R, Choeikhamheng P, Morakote R. Research and development of mass production and utilization of parasitoid, for biological control of fruit fly. In: Plant protection research and development office annual report. Plant protection research and development office, Department of Agriculture 2007:747-757.
Ye S, Tian Z, Ma W, Gao X, Chen H, Yang J, et al. Rapid response of midgut bacteria in Bactrocera tau (Walker) (Diptera: Tephritidae) to lambda-cyhalothrin- and spinosad-induced stress. Ecotoxicology and Environmental Safety 2023;265:115502.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 Life Sciences and Environment Journal
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Each article is copyrighted © by its author(s) and is published under license from the author(s).
0-5526-7000 Ext. 7230
