เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อการจัดการพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมในจังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

การประเมินความเสี่ยงจากน้ำท่วมหรืออุทกภัยที่ถูกต้องกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของแผนการจัดการความเสี่ยงจากน้ำท่วม การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทางกายรูปที่มีผลต่อการเกิดน้ำท่วมและกำหนดพื้นที่เสี่ยงภัย พร้อมทั้งศึกษาแผน นโยบาย รวมถึงการเตรียมความพร้อมรับมือน้ำท่วมจังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยการประยุกต์เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ คือ เทคนิคการสำรวจระยะไกล (RS) ตรวจสอบพื้นที่น้ำท่วมจากภาพถ่ายดาวเทียม เทคนิคทางด้านระบบกำหนดพิกัดตำแหน่งบนพื้นที่โลกด้วยดาวเทียม (GPS) สำหรับระบุตำแหน่งพื้นที่เสี่ยงหรือพื้นที่ตำแหน่งสถานที่สำคัญ เช่น จุดวัดปริมาณน้ำฝน และระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) สำหรับช่วยในการวิเคราะห์และซ้อนทับข้อมูลปัจจัยทางกายภาพ ซึ่งงานวิจัยดังกล่าวทำการศึกษาร่วมกับเทคนิคการวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ (Potential Surface Analysis : PSA) โดยอาศัยการให้ค่าคะแนนและค่าถ่วงน้ำหนักปัจจัยจากผู้เชี่ยวชาญ ผลการศึกษาปัจจัยพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดน้ำท่วมสุราษฎร์ธานี มีทั้งหมด 9 ปัจจัย ประกอบด้วย ปัจจัยน้ำท่วม 5 ครั้งหลังสุด ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 10 ปีย้อนหลัง ความหนาแน่นสิ่งกีดขวางทางน้ำ ความหนาแน่นเส้นทางน้ำ ระยะห่างเส้นทางน้ำ การระบายน้ำของดิน ความสูง ความลาดชัน และการใช้ประโยชน์ที่ดิน เมื่อทำการวิเคราะห์ซ้อนทับปัจจัย ซึ่งพิจารณาจากผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในเขตเสี่ยงภัยน้ำท่วม ผลการศึกษาพบว่า พื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัดสุราษฎร์ธานีเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมระดับปานกลาง รองลงมา คือ พื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมสูง พื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมสูงมาก พื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมต่ำตามลำดับ ในส่วนของการวิเคราะห์นโยบายและแผนจัดการความเสี่ยงอุทกภัยของจังหวัดสุราษฎร์ธานี จะเห็นได้ว่าจังหวัดสุราษฎร์ธานีขาดแผนที่พื้นที่เสี่ยงอุทกภัยและการอำนวยความสะดวกด้านการขนส่งในพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วม ดังนั้นงานวิจัยจึงนี้ถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการสนับสนุนแผนการจัดการความเสี่ยงน้ำท่วม โดยเฉพาะพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมสูง