การรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร ตำบลวังใหม่ อำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ระดับการรับรู้ในการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช (2) ระดับพฤติกรรมการป้องกันตนเอง และ (3) ระดับความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลกับพฤติกรรมการป้องกันตนเองของเกษตรกรในตำบลวังใหม่ อำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว การวิจัยเป็นแบบเชิงปริมาณโดยประยุกต์ทฤษฎี กลุ่มตัวอย่างคือเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนและมีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งกบินทร์ทั้งหมด 9 หมู่บ้าน จำนวน 274 คน โดยใช้สูตรของ Krejcie & Morgan (1970) ที่ระดับความเชื่อมั่น 0.95 ความคลาดเคลื่อนในการสุ่มตัวอย่าง 0.05 คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบเป็นระบบ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม 4 ส่วน ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) และมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามทั้งฉบับเท่ากับ 0.93 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา การทดสอบไค-สแควร์ (Chi-Square Test) สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของสเปียร์แมน (Spearman’s Rank Correlation Coefficient)และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson’s Correlation Coefficient
ผลการวิจัยพบว่า ระดับการรับรู้การป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอยู่ในระดับปานกลาง ขณะที่พฤติกรรมการป้องกันตนเองอยู่ในระดับมาก โดยระดับการศึกษา สถานภาพสมรส และประสบการณ์การประกอบอาชีพมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการปฏิบัติในการป้องกันตนเองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในขณะที่เพศ อายุ และรายได้ไม่พบความสัมพันธ์ นอกจากนี้ การรับรู้มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับพฤติกรรมในระดับปานกลาง (r = .312, p < .01)
ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมการให้ความรู้และการรับรู้แก่เกษตรกรอย่างต่อเนื่อง เพื่อเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันตนเองที่ถูกต้องและลดผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะใดๆ ที่นำเสนอในบทความเป็นของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว โดยบรรณาธิการ กองบรรณาธิการ และคณะกรรมการวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยปทุมธานี ไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องแต่อย่างใด มหาวิทยาลัย บรรณาธิการ และกองบรรณาธิการจะไม่รับผิดชอบต่อข้อผิดพลาดหรือผลที่เกิดจากการใช้ข้อมูลที่ปรากฏในวารสารฉบับนี้
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง (References)
กมลวรรณ นวลใย. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
กรมควบคุมโรค. (2567). รายงานประจำปี 2567 (สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 นครราชสีมา). กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
ณัฐวดี วงศ์พาณิชย์. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากอันตรายของสารเคมีทางการเกษตรของเกษตรกร. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ปุณยนุช คำสอน. (2565). พฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกผักในจังหวัดลำพูน. การค้นคว้าอิสระ, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
พรรณทิพย์ มูลเมือง. (2565). การรับรู้ความเสี่ยงและพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรในจังหวัดน่าน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา)
มยุรี ศรีบุตร. (2563). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทในครอบครัวกับพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรในจังหวัดขอนแก่น. รายงานวิจัย, มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งกบินทร์. (2567). รายงานการเฝ้าระวังอาการผิดปกติจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในพื้นที่รับผิดชอบ ปีงบประมาณ 2566–2567 [รายงานภายใน/เอกสารไม่เผยแพร่]. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งกบินทร์.
ศุภชัย แก้วสุวรรณ์. (2564). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลกับพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรในจังหวัดลพบุรี (การค้นคว้าอิสระ, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์).
Ahmadipour, H., Nakhei, Z. (2024). The effect of education on safe use of pesticides based on the health belief model. BMCResearchNotes,17(1), Article134.
Boateng, K. O., Dankyi, E., Amponsah, I. K., Awudzi, G. K., Amponsah, E., & Darko, G. (2023). Knowledge, perception, and pesticide application practices among smallholder cocoa farmers in four Ghanaian cocoa-growing regions. Toxicology Reports, 10, 46–55. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2022.12.008
Endalew, M., Gebrehiwot, M., and Dessie, A. (2022). Pesticide use knowledge, attitude, practices and practices associated factors among floriculture workers in Bahirdar City, North West, Ethiopia, 2020. Environmental Health Insights, 16, 11786302221076250.
Karki, R., Tharu, N., and Kaphle, M. (2025). Knowledge and practices regarding safe pesticide use among farmers in the Bardiya District, Nepal: A cross-sectional study. Journal of PublicHealthResearch,14(2),22799036251350211
Keleb, A., Ademas, A., Abebe, M., Berihun, G., Desye, B., & Bezie, A. E. (2024). Knowledge of health risks, safety practices, acute pesticide poisoning, and associated factors among farmers in rural irrigation areas of northeastern Ethiopia. Frontiers in Public Health, 12, 1474487. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1474487
Krejcie, R. V., Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
Rosenstock, I. M. (1974). Historical origins of the health belief model. Health Education Monographs, 2(4), 328–335. https://doi.org/10.1177/109019817400200403
World Health Organization. (2021). The public health impact of chemicals: Knowns and unknowns. World Health Organization. https://shorturl.asia/R6to4
