พฤติกรรมการใช้สารเคมีทางการเกษตรและการปนเปื้อนสารมลพิษ จากการเพาะปลูกในพื้นที่สูง สิมนัส ตรีเดช1,* และ กนกอร เนตรชู1,*
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการใช้สารเคมีการเกษตรและการปนเปื้อนสารมลพิษในสิ่งแวดล้อม ณ หมู่บ้านตะเพินคี่ บริเวณอุทยานแห่งชาติพุเตย อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี กลุ่มตัวอย่างคือ เกษตรกรตัวแทน 52 ครัวเรือน สุ่มตัวอย่างดินเพาะปลูกมันสำปะหลังและดินจุดพักอุทยานฯ ตัวอย่างน้ำผิวดินและน้ำใต้ดินในพื้นที่ใกล้เคียง วิเคราะห์สารเคมีกําจัดแมลงและศัตรูพืชกลุ่มไบไพริดิเลียมด้วย Liquid chromatography-mass spectrometry (LC-MS) กลุ่มออร์กาโนฟอสเฟตด้วย Gas chromatography-Flame photometric detector (GC/FPD) และกลุ่มโลหะหนักด้วย Atomic absorption spectrophotometer (AA) ซึ่งพบการปนเปื้อนพาราควอต (ไบไพริเดียม) ในดินเพาะปลูก (0.36 มก./กก.) และดินจุดพักอุทยานฯ (0.06 มก./กก.) ระดับต่ำ และพบโลหะหนักโครเมียมชนิดเฮ็กซาวาเลนท์ (680.7 มก./กก.) ในพื้นที่เพาะปลูกเกินมาตรฐานคุณภาพดินใช้ประโยชน์เพื่อเกษตรกรรม อย่างไรก็ตาม ดินตัวอย่างพบสารหนู แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว แมงกานีส ปรอท และนิกเกิล ต่ำกว่ามาตรฐาน นอกจากนี้ กลุ่มตัวอย่างเกษตรกรทั้งหมดใช้สารเคมีเพาะปลูก พบร้อยละ 75.0 ใช้ติดต่อกันนานมากกว่า 10 ปี กลุ่มตัวอย่างมีระดับความรู้ด้านผลกระทบของการใช้สารเคมีต่ำ (ร้อยละ 33.6) ซึ่งสอดคล้องข้อมูลการสะสมสารมลพิษที่คาดการณ์ว่าน่าจะเกิดจากการใช้สารเคมีต่อเนื่อง และระดับความรู้ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีอย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้น ควรส่งเสริมความรู้ความเข้าใจด้านความเสี่ยงภัยจากการใช้สารเคมี ส่งเสริมการเพาะปลูกตามแนวทางเกษตรกรรมยั่งยืน เพื่อก่อเกิดความสมดุลทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และระบบนิเวศ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนวัตกรรมวิทยาศาสตร์เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนถือเป็นกรรมสิทธิ์ของคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ห้ามผู้ใดนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตอย่างเป็นลายลักษณ์อักษรจากคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสวนดุสิต นอกจากนี้ เนื้อหาที่ปรากฎในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากเทคนิคการพิมพ์
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. (2566). ดัชนีคุณภาพน้ำแหล่งน้ำผิวดิน (Water Quality Index: WQI). ส่วนพัฒนาและบริหารระบบสารสนเทศ ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมควบคุมมลพิษ. สืบค้นวันที่ 27 พฤศจิกายน 2566. จาก https://www.pcd.go.th/waters/ดัชนีคุณภาพน้ำแหล่งน้ำผิวดิน-water-quality-indexwqi
กรมควบคุมโรค. (2563). รายงานสถานการณ์การดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพ สำหรับแรงงานนอกระบบ ประจำปี 2563. กลุ่มพัฒนามาตรการ กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
กรมวิชาการเกษตร. (2564). คำแนะนำการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินสำหรับพืชไร่เศรษฐกิจ. กองวิจัยพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร. กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
กรมวิชาการเกษตร. (2564). สารกำจัดวัชพืชที่มีปริมาณการนำเข้าสูง. สืบค้นวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 จากhttps://nabc-catalog.oae.go.th/dataset/doa0002/resource/b0b4cc0a-b78d-41f7-ae95-7ab553c05cc0.
กรมวิชาการเกษตร. (2565). การนำเข้าวัตถุอันตรายทางการเกษตร (รายประเภทการใช้). สืบค้นวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 จาก https://data.go.th/dataset/importchemvol.
ณัฐฐินันท์ คล้ายชุ่ม, ปิยนุช ใจแก้ว, เสฎฐา ศาสนนันทน์ และณภัทร โพธิ์วัน. (2565). การศึกษาการปนเปื้อนของสารมลพิษในดินจากการเพาะปลูกข้าวในพื้นที่ตำบลทวีวัฒนา อำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์. ปีที่ 17 ฉบับที่ 2 (2022): กรกฎาคม - ธันวาคม 2565.
ธงชัย คงหนองลาน. (2564). การประเมินคุณภาพดินและข้อจำกัดเชิงพื้นที่เพื่อการจัดการทางการเกษตร ในพื้นที่แอ่งสกลนคร ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. เอกสารวิชาการเลขที่ 63/006. กลุ่มศึกษาและวิเคราะห์สถานการณ์ทรัพยากรดิน กองสำรวจดินและวิจัยทรัพยากรดิน กรมพัฒนาที่ดิน.
พรรณิภา แต้มดี และปิยะดา วชิระวงศกร. (2564). การปนเปื้อนโลหะหนักในดินของพื้นที่ผลิตผักเศรษฐกิจในจังหวัดพิษณุโลก. PSRU Journal of Science and Technology. 6(2): 98-108, 2021.
นุชิตา ม่วงงาม และคณะ. (2564). พฤติกรรมการใช้และการป้องกันตนเองจาก สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกไม้ดอก ตำบลวังลึก อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 30(4). 623-633.
สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุพรรณบุรี. (2564). แผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ของจังหวัดสุพรรณบุรี (พ.ศ. 2566 - 2570). กลุ่มยุทธศาสตร์พัฒนาการเกษตร สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุพรรณบุรี สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (3) ประเด็น การเกษตร (พ.ศ. 2561-2580). สืบค้นวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 จาก http://nscr.nesdc.go.th/wp-content/uploads/2019/04/03-การเกษตร.pdf
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2566). ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง บัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2563. สืบค้นวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 จาก https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/ 17132089.pdf.
AWWA. (2005). Standard methods for the examination of water and wastewater effluent. New York, American Water Works Association.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2022). World food and agriculture statistical yearbook 2022. Rome, Italy. https://doi.org/10.4060/cc2211en
Grey, L., Nguyen, B., & Yang, P. (2002). Liquid chromatography–electrospray ionization isotope dilution mass spectrometry analysis of paraquat and diquat using conventional and multilayer solid-phase extraction cartridges. Journal of Chromatography A, 958(1-2), 25-33.
Huang, Y., Zhan, H., Bhatt, P., & Chen, S. (2019). Paraquat degradation from contaminated environments: Current achievements and perspectives. Frontiers in Microbiology, 10, 1-15.
Tong, S., Yang, L., Gong, H., Wang, L., Li, H., Yu, J., Li, Y., Deji, Y., Nima, C., Zhao, S., Gesang, Z., Kong, C., Wang, X., & Men, Z. (2022). Bioaccumulation characteristics, transfer model of heavy metals in soil-crop system and health assessment in plateau region, China. Ecotoxicology and Environmental Safety, 241, 113733.
US. EPA. (1995). Method 507: Determination of nitrogen-and phosphorus-containing pesticides in water by gas chromatography with a nitrogen-phosphorus detector (Revision 2.1). Cincinnati, OHIO.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis. New York, Harper & Row.
