การพัฒนาตำรับและการทดสอบการระคายเคืองต่อผิวหนังของเซรั่มจากสารสกัดไมซีเลียมเห็ดผึ้ง (Phlebopus portentosus (Berk. & Broome) Boedijn)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาตำรับเซรั่มจากสารสกัดไมซีเลียมเห็ดผึ้ง (Phlebopus portentosus (Berk. & Broome) Boedijn) ศึกษาความคงตัวทางกายภาพและจุลชีววิทยา และทดสอบความปลอดภัยด้านการระคายเคืองต่อผิวหนังในอาสาสมัครสุขภาพดี
วิธีการวิจัย: การวิจัยเชิงทดลองแบบสุ่มและปกปิดสองทาง (Double-blind Randomized Controlled Trial) วางแผนการทดลองแบบวัดซ้ำภายในบุคคล (Within-subject repeated-measures design) เตรียมตำรับเซรั่มผสมสารสกัดไมซีเลียม 3 ความเข้มข้น ได้แก่ ร้อยละ 0.5, 1.0 และ 1.5 โดยน้ำหนัก ทดสอบความคงตัวทางกายภาพด้วยวิธี Heating and Cooling Cycle (6 รอบ) และตรวจสอบการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ตามเกณฑ์มาตรฐานผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ประเมินความปลอดภัยโดยวิธีปิดสารทดสอบบนผิวหนัง (Closed patch test) นาน 48 ชั่วโมง ในอาสาสมัครสุขภาพดีจำนวน 35 คน (ชาย 14 คน หญิง 21 คน อายุ 22–55 ปี) ประเมินผลตามเกณฑ์มาตรฐานของ International Contact Dermatitis Research Group (ICDRG) และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Wilcoxon Signed Rank Test
ผลการวิจัย: ตำรับเซรั่มทั้ง 3 ความเข้มข้นมีลักษณะทางกายภาพที่ดี เนื้อเซรั่มใส เนียนละเอียดเป็นเนื้อเดียวกัน สีเหลืองอ่อนตามธรรมชาติของสารสกัด ไม่แยกชั้น มีความคงตัวผ่านเกณฑ์ทุกรอบการทดสอบ ไม่พบการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ที่ก่อโรค และมีค่า pH อยู่ในช่วง 6.55–6.58 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางและปลอดภัยต่อผิวหนัง ผลการทดสอบการระคายเคืองพบว่าอาสาสมัครทุกคนไม่ปรากฏอาการแพ้หรือร่องรอยการระคายเคืองในทุกความเข้มข้นที่ทดสอบ และระดับการระคายเคืองไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับจุดควบคุม (Z = 0.000, p = 1.000) แสดงให้เห็นว่าตำรับเซรั่มจากสารสกัดไมซีเลียมเห็ดผึ้งมีความปลอดภัยสูงและอ่อนโยนต่อผิวหนังมนุษย์ ข้อมูลที่ได้เป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาผลิตภัณฑ์เวชสำอางจากทรัพยากรชีวภาพท้องถิ่นสู่เชิงพาณิชย์ต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
จันทรรัตน์ จาริกสกุลชัย, รัฐพล ศิลปรัศมี, และธธิธา เวียงปฏิ. (2566). ครีมบำรุงผิวที่มีส่วนผสมของสารสกัดรากเห็ดหลินจือแดงเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของผิวหนังในกลุ่มผู้สูงอายุจังหวัดสระแก้ว. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 17(1), 41–51.
ลือชัย บุตคุป. (2564). การศึกษาสารสกัดไมซีเลียมของเห็ดผึ้งเพื่อประโยชน์ในเชิงเวชสำอาง. คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
Anusiya, G., Gowthama Prabu, K., Yamini, N. V. L., Sivarajasekar, N., Jegan, J., Gopalakrishnan, M., & Rahman, P. K. S. M. (2021). A review of the therapeutic and biological effects of edible and wild mushrooms. Bioengineered, 12(2), 11245–11276.
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Cunningham, A. B., Brinckmann, J. A., de Beer, H., Harries, J. J. T., & de Boer, H. J. (2024). Fungal futures: Diversity, global trade, and sustainability of medicinal mushrooms. Journal of Ethnopharmacology, 319(Pt 1), Article 117105.
El-Ramady, H., Abdalla, N., El-Henawy, A., Elsakhawy, T., Omara, A. E. D., Shalaby, T., & Szabo, A. (2022). Edible and medicinal mushrooms: Nutritional and health benefits. Environment, Biodiversity and Soil Security, 6, 27–52.
Fitsum, S., Sbhatu, D. B., & Gebreyohannes, G. (2025). Harnessing the nutritional value, therapeutic applications, and environmental impact of mushrooms. Food Science & Nutrition, 13(7), e70611.
Guo, L., Qin, X., Zou, L., Zhang, Q., & Li, C. (2020). Ultrasonic-assisted extraction and identification of pigments from Boletus edulis mushroom and stability evaluation of the pigments. Food Chemistry, 309, Article 125767.
Hawksworth, D. L., & Lücking, R. (2017). Fungal diversity revisited: 2.2 to 3.8 million species. Microbiology Spectrum, 5(4), FUNK-0052-2016.
Johansen, J. D., Aalto-Korte, K., Agner, T., Andersen, K. E., Bircher, A., Bruze, M., Giménez-Arnau, A., Gonçalo, M., Goossens, A., Lepoittevin, J.-P., Lindberg, M., Rustemeyer, T., Serup, J., Spiewak, R., Thyssen, J. P., Vigan, M., White, I. R., & Uter, W. (2015). European Society of Contact Dermatitis guideline for diagnostic patch testing: Recommendations on best practice. Contact Dermatitis, 73(4), 195–221.
Kaewnarin, K., Suwannarach, N., Kumla, J., Choonpicharn, S., Tanreuan, K., & Lumyong, S. (2020). Characterization of polysaccharides from wild edible mushrooms from Thailand and their antioxidant, antidiabetic, and antihypertensive activities. International Journal of Medicinal Mushrooms, 22(3), 221–233.
Kumla, J., Suwannarach, N., Tanruean, K., & Lumyong, S. (2021). Comparative evaluation of chemical composition, phenolic compounds, and antioxidant and antimicrobial activities of tropical black bolete mushroom using different preservation methods. Foods, 10(4), Article 781.
Li, X.-B., Hu, C.-M., Li, C.-H., Ji, G.-Y., Luo, S.-Z., Cao, Y., Ji, K.-P., Tan, Q., Bao, D.-P., Shang, J.-J., & Yang, R.-H. (2023). LC/MS- and GC/MS-based metabolomic profiling to determine changes in flavor quality and bioactive components of Phlebopus portentosus under low-temperature storage. Frontiers in Nutrition, 10, Article 1168025.
Liaotrakoon, W., & Liaotrakoon, V. (2018). Influence of drying process on total phenolics, antioxidative activity and selected physical properties of edible bolete (Phlebopus colossus (R. Heim) Singer) and changes during storage. Food Science and Technology, 38(2), 231–237.
Liaotrakoon, W., & Liaotrakoon, V. (2022). Amino acid profile, phytochemical composition and antimicrobial activities of edible tropical bolete mushroom (Phlebopus colossus (R. Heim) Singer). Journal of Food Measurement and Characterization, 16(3), 1967–1973.
Liu, Q., Sun, L., Ding, Y., & Zhuang, Y. (2023). Chemical composition, health benefits, food processing effects and applications of boletus and related species: A review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 64(1), 22–35.
Noreen, S., Sultan, H., Hashmi, B., Aja, P. M., & Atoki, A. V. (2025). Mushroom marvels: Understanding their role in human health. Frontiers in Nutrition, 12, Article 1654911.
Paterska, M., Czerny, B., & Cielecka-Piontek, J. (2024). Macrofungal extracts as a source of bioactive compounds for cosmetical anti-aging therapy: A comprehensive review. Nutrients, 16(16), Article 2810.
Rukhsar, S., Usman, M., Yousaf, N., Murtaza, G., Manzoor, M. A., & Azam, M. (2025). Mushrooms in modern cosmetics: Unlocking anti-aging, antioxidant, and therapeutic potential. Archives of Dermatological Research, 317(1), Article 542.
Starr, C., Taggart, R., Evers, C., & Starr, L. (2011). Biology: The unity and diversity of life (13th ed.). Cengage Learning.
Suwannarach, N., Kumla, J., Sujarit, K., Pattananandecha, T., Saenjum, C., & Lumyong, S. (2020). Natural bioactive compounds from fungi as potential candidates for protease inhibitors and immunomodulators to apply for coronaviruses. Molecules, 25(8), Article 1800.
Swift, A., Heale, R., & Twycross, A. (2020). Understanding the effects of intrinsic and extrinsic aging on skin integrity and quality of life. Nursing Standard, 35(11), 61–68.
Wilkinson, D. S., Fregert, S., Magnusson, B., Bandmann, H. J., Calnan, C. D., Cronin, E., Hjorth, N., Maibach, H. I., Meneghini, C. L., Pirilä, V., Rycroft, R. J. G., Sneddon, I. B., Wilkinson, F., & Malten, K. E. (1970). Terminology of contact dermatitis. Acta Dermato-Venereologica, 50(4), 287–292.
