ปัจจัยทำนายพฤติกรรมสุขภาพนักศึกษาพยาบาล คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายพฤติกรรมสุขภาพนักศึกษาพยาบาล คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล
วิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงทำนาย โดยใช้ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ (Health Belief Model: HBM) เป็นกรอบแนวคิด กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1–4 คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล จำนวน 250 คน คัดเลือกโดยการสุ่มแบบชั้นภูมิ (stratified random sampling) ตามเกณฑ์คัดเข้า เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 22-28 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2568 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามการรับรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมสุขภาพตามกรอบแนวคิด HBM และ 3) แบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพ มีค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟ่าครอนบาคของเครื่องมือเท่ากับ 0.87 และ 0.85 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และสถิติการวิเคราะห์ความถดถอยพหุคูณ (multiple regression analysis) ด้วยวิธี Enter กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ .05
ผลการวิจัย: ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมสุขภาพสุขภาพอยู่ในระดับปานกลาง (X̄ = 45.13, S.D. = 5.12) การรับรู้ความสามารถแห่งตน การรับรู้แรงสนับสนุน และการรับรู้อุปสรรค สามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมสุขภาพของนักศึกษาพยาบาลได้ร้อยละ 40.3 (F3, 246 = 55.252, p < .001) ข้อเสนอแนะ การศึกษาครั้งต่อไปควรพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่มุ่งเน้นให้นักศึกษาพยาบาลตระหนักถึงอุปสรรคในการดูแลสุขภาพตนเอง พร้อมให้แนวทางในการจัดการอุปสรรคดังกล่าว โดยเน้นการเสริมสร้างความสามารถแห่งตนผ่านกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ การสนับสนุนทางสังคม และการให้คำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ เพื่อส่งเสริมการเกิดพฤติกรรมสุขภาพที่ดีอย่างต่อเนื่อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กมลทิพย์ ขลังธรรมเนียม, วิญญ์ทัญญู บุญทัน, ธมกร อ่วมอ้อ, ปริศนา อัครธนพล, และอรอนงค์ บัวลา. (2565). ภาวะสุขภาพและพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 33(2), 29–39.
กรมอนามัย. (2566). กรมอนามัย เผยเด็กไทยอ้วน เปิดอาหารชูสุขภาพ เสริมออกกำลังกาย ป้องกัน. สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2568, จาก https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/news0633-2/
กรมอนามัย. (2568). รณรงค์วันโรคอ้วนโลก (World Obesity Day 2025). สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2568, จาก https://anamai.moph.go.th/th/news-anamai4/44066
กรวิกา บวชชุม, อรวรรณ หนูแก้ว, จุฑามาศ สุวรรณวัฒน์, ภัทราภรณ์ วรสิรินารา, เกณิกา จิรัชยาพร, และวิลาวรรณ คริสต์รักษา. (2565). ปัจจัยทำนายภาวะสุขภาพจิตของนักศึกษาพยาบาล มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์, 43(1), 98–109.
กัลยา บัวบาน, พรรณวดี บูรณารมย์, จงลักษณ์ ทวีแก้ว, และบุปผา ใจมั่น. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพการนอนหลับของนักศึกษาพยาบาล. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสรรพสิทธิประสงค์, 8(2), e269847.
งานพัฒนานักศึกษา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล. (2568). รายงานผลการสำรวจภาวะสุขภาพของนักศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์ (รายงานภายใน). มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล.
ชนินท์นรา ใจดี. (2566). ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ความสามารถของตนร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมที่มีต่อความรู้ พฤติกรรมสุขภาพและการลดน้ำหนักของนักศึกษา มหาวิทยาลัยกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตยะลา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 34(1), 113-126.
ถาวรีย์ แสงงาม, ปิยลักษณ์ จันทร์สม, สุกัญญา บุรวงศ์, สุดา ทองทรัพย์, วรีภรณ์ ชัยยะเตชานนท์, วิไลลักษณ์ ไชยมงคล, วาสนา จันทร์ดี, และปัณณทัต บนขุนทด. (2566). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของนักศึกษาพยาบาลมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์, 38(2), 329-338.
นงณภัทร รุ่งเนย, เพ็ญแข ดิษฐบรรจง, ภคพร กลิ่นหอม, ศิริพร ครุฑกาศ, และนภาภรณ์ เกตุทอง. (2565). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการเฝ้าระวังและป้องกันการติดเชื้อโรคโควิด-19 ของนักศึกษาพยาบาล. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 14(2), 17-37.
นันทนาถ ช่วยสกุล. (2562). ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ในกลุ่มวัยทำงาน เขตสุขภาพที่ 11. [รายงานการวิจัย]. ศูนย์อนามัยที่ 11 นครศรีธรรมราช, กรมอนามัย, กระทรวงสาธารณสุข. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2568, จาก https://hpc11.anamai.moph.go.th/th/owc-64/download/?did=215407&id=95631&reload=
มาลีวัล เลิศสาครศิริ และชะบา คำปัญโญ. (2560). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพของนักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยเซนต์หลุยส์ ที่ฝึกปฏิบัติงานในสถานบริการสุขภาพ. วารสารมหาวิทยาลัยนเรศวร: วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 25(3), 67–76
รุ่งทิพย์ หอมขจร, มณฑิชา รักศิลป์, และธีรวุฒิ เอกกะกุล. (2559). ผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพโดยการประยุกต์การรับรู้ความสามารถแห่งตนและการสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมสุขภาพของนักศึกษาที่มีภาวะน้ำหนักตัวเกินมาตรฐานในมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย พิชญทรรศน์, 11(1), 81-90.
วรณิช พัวไพโรจน์ และกิตติยาภรณ์ โชคสวัสดิ์ภิญโญ. (2563). วิถีชีวิตส่งเสริมสุขภาพ การดูแลตนเอง การกำกับตนเอง และการรับรู้ความสามารถตนเองของนักศึกษาพยาบาล. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 34(1), 30-47.
ศุภณัช วรินทราวาท, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์, ยุวดี รอดจากภัย, และปาจรีย์ อับดุลลากาซิม. (2566). ปัจจัยส่วนบุคคลและการรับรู้ความเชื่อด้านสุขภาพที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะน้ำหนักเกินของนิสิตปริญญาตรี มหาวิทยาลัยบูรพา. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา, 18(1), 64–81.
สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2566). สำรวจพฤติกรรมสุขภาพของนิสิตนักศึกษาในมหาวิทยาลัย [รายงานวิจัย]. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). https://dol.thaihealth.or.th/Media/Pdfview/87a526d4-e2b0-ed11-80fd-00155d1aab66
เสน่ห์ ขุนแก้ว, อลิษา ขุนแก้ว, และสังวรณ์ งัดกระโทก. (2563). รูปแบบพฤติกรรมการบริโภคอาหารของนักศึกษาพยาบาลในจังหวัดอุตรดิตถ์: การวิเคราะห์กลุ่มแฝง. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 30(3), 104–114.
อรพินท์ สีขาว, อภิรมย์ฤดี สมสวย, ศิริญญา ธนะขว้าง, ปรางค์ทอง คุณเที่ยง, นันทัชพร ต๊อดแก้ว, ฐิตาภา บุญมีประเสริฐ, สุพัตรา ยานุพรม, รุ่งนภา นวธร, ชนิดดาภา พันธ์ไม้, จินตนา แก้วนันเฮ้า, ลัดดาวัลย์ คำแสน, โสภิดา ประชุมพันธ์, และณิชาภัทร บุรีเลิศ. (2561). พฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของนักศึกษาพยาบาลที่มีดัชนีมวลกายเกินมาตรฐาน มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ. 22(43-44), 1-12.
อลงกรณ์ สุขเรืองกูล, จักรพันธ์ โพธิภาพ, วสันต์ชาย สุรมาตย์, มณฑิรา ชนะกาญจน์, กัลยา ปังประเสริฐ, และเพชรัตน์ ศิริสุวรรณ. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพ ของนักศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย จังหวัดขอนแก่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 16(1), 156–171.
อัญชนา สุวรรณชาติ, อำภาพร นามวงศ์พรหม, และน้ำอ้อย ภักดีวงศ์. (2567). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของนักศึกษามหาวิทยาลัยที่มีภาวะอ้วน. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 6(1), 1-16.
Amattayakong, C., Klunklin, A., Kunawiktikul, W., Kuntaruksa, K., & Turale, S. (2020). Wellness among nursing students: A qualitative study. Nurse Education in Practice, 48, Article 102867.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Best, J. W. (1977). Research in education. Prentice Hall.
Cohen, J., Cohen, P., West, S. G., & Aiken, L. S. (2003). Applied multiple regression/correlation analysis for the behavioral sciences (3rd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Champion, V. L., & Skinner, C. S. (2008). The health belief model. In K. Glanz, B. K. Rimer, & K. Viswanath (Eds.), Health behavior and health education: Theory, research, and practice (4th ed., pp. 45-65). Jossey-Bass.
Darch, J., Baillie, L., & Gillison, F. (2019). Preparing student nurses to be healthy role models: A qualitative study. Nurse Education in Practice, 40, Article 102630.
Farokhzadian, J., Karami, A., & Azizzadeh Forouzi, M. (2018). Health‐promoting behaviors in nursing students: Is it related to self efficacy for health practices and academic achievement? International Journal of Adolescent Medicine and Health, 32(3). Article 20170018.
Ghorbani-Dehbalaei, M., Loripoor, M., & Nasirzadeh, M. (2021). The role of health beliefs and health literacy in women's health promoting behaviours based on the health belief model: A descriptive study. BMC Women's Health, 21(1), Article 421.
Hwang, Y., & Oh, J. (2020). Factors affecting health-promoting behaviors among nursing students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(17), Article 6291.
Lehman, A., O’Rourke, N., Hatcher, L., & Stepanski, E. J. (2005). JMP for basic univariate and multivariate statistics: A step-by-step guid. SAS Institute.
Strecher, V. J., & Rosenstock, I. M. (1997). The health belief model. In K. Glanz, F. M. Lewis, & B. K. Rimer (Eds.), Health behavior and health education: Theory, research, and practice (2nd ed., pp. 41–59). Jossey-Bass.
Thoits, P. A. (2011). Mechanisms linking social ties and support to physical and mental health. Journal of Health and Social Behavior, 52(2), 145–161.
Warshawski, S., Itzhaki, M., & Barnoy, S. (2018). The associations between peer caring behaviors and social support to nurse students' caring perceptions. Nurse Education in Practice, 31, 88–94.
World Health Organization. (2022). Global status report on physical activity 2022. https://www.who.int/publications/i/item/9789240059153
World Health Organization. (2023). Noncommunicable diseases country profiles 2022: Thailand. https://www.who.int/publications/m/item/ncd-country-profiles-2022
World Health Organization. (2024). Noncommunicable diseases. WHO Regional Office for Africa. https://www.afro.who.int/health-topics/noncommunicable-diseases
Zhu, Y., Meng, R., Jiang, C., Yang, N., Wang, Y., & Liu, X. (2023). Sleep quality and subjective well-being in healthcare students: Examining the role of anxiety and depression. Frontiers in Public Health, 10, Article 872436.
