ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตนในการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุในตำบลหนองระเวียง อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการปฏิบัติตนในการส่งเสริมสุขภาพและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตนของผู้สูงอายุในตำบลหนองระเวียง อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา
วิธีการวิจัย: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้สูงอายุจำนวน 339 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการทดสอบไคสแควร์ โดยกำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
ผลการวิจัย: พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ (ร้อยละ 54) มีการปฏิบัติตนในการส่งเสริมสุขภาพอยู่ในระดับดี เมื่อวิเคราะห์รายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยการปฏิบัติสูงสุด คือ ด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล (x̄ = 3.85, S.D. = 1.00) รองลงมาคือ ด้านการพัฒนาจิตวิญญาณ (x̄ = 3.83, S.D.=0.99) ด้านความรับผิดชอบต่อสุขภาพ (x̄ = 3.80, S.D. = 0.99) ด้านโภชนาการ (x̄ = 3.76, S.D.=1.07) ด้านการจัดการกับความเครียด (x̄ = 3.74, S.D. = 0.98) และด้านการออกกำลังกาย (x̄ = 3.40, S.D.=1.09) ตามลำดับ การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ปัจจัยด้านอายุ ระดับการศึกษา สถานภาพการเป็นเจ้าบ้าน การได้รับข้อมูลด้านสุขภาพ และการเป็นสมาชิกชมรม มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตนในการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ผลการวิจัยสะท้อนว่าผู้สูงอายุให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและการพัฒนาจิตวิญญาณสอดคล้องกับวัฒนธรรมไทยที่เน้นความผูกพันในครอบครัวและชุมชน ส่วนค่าเฉลี่ยด้านการออกกำลังกายที่ต่ำอาจเกิดจากข้อจำกัดทางสรีรวิทยา การได้รับข้อมูลด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตนสะท้อนว่าความรู้มีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพ ขณะที่การเป็นสมาชิกชมรมช่วยเสริมแรงจูงใจและเครือข่ายทางสังคม ข้อจำกัดของการศึกษาคือข้อมูลจากพื้นที่เฉพาะอาจไม่เป็นตัวแทนของผู้สูงอายุในบริบทอื่น ข้อเสนอแนะในการนำผลการวิจัยไปใช้คือ บุคลากรด้านสุขภาพควรส่งเสริมการเข้าร่วมกิจกรรมชมรมผู้สูงอายุ พัฒนาโปรแกรมออกกำลังกายที่เหมาะสม และจัดทำสื่อความรู้ด้านสุขภาพที่เข้าถึงง่ายสำหรับผู้สูงอายุ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
จรรยา ธัญน้อม. (2562). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ จังหวัดลําพูน. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา, 9(1), น. 34-46.
จรรยา ธัญน้อม. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ จังหวัดลำพูน. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา, 9(1), 34–46.
รายงานข้อมูลจังหวัดนครราชสีมา. (2567). รายงานข้อมูลสุขภาพในผู้สูงอายุ จังหวัดนครราชสีมา. สืบค้นจาก https://3doctor.hss.moph.go.th/main/rp_ampur?region=9&prov=MzA=&provn=4LiZ4LiE%20%094Lij4Lij4Liy4LiK4Liq4Li14Lih4Liy
จารุเพ็ญ ภูจอมจิตร. (2565). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุเขตพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 15(1), 86-97.
ธนูย์สิญจน์ สุขเสริม, บุษกร สุวรรณรงค์, สนธยา ไสยสาลี, สุรศักดิ์ ธรรมรักษ์เจริญ, จุฑามาศ เจียมสาธิต. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพของประชาชน ในการเตรียมเข้าสู่วัยผู้สูงอายุ ตำบลสงเปลือย อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก, 11(1), 42.
นสหชม เอโหล์, วิภาพร สิทธิสาตร์, และสุวรัตน์ ณ วิเชียร. (2565). ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพ ตามแนวคิด สบช โมเดล ในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี, 5(2), 129-142.
เบญจมาศ นาควิจิตร. (2551). ปัจจัยทางจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเอง และความสุขของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุของโรงพยาบาลสังกัดสำนักการแพทย์ กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการวิจัยพฤติกรรม ศาสตร์ประยุกต์, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ประจักษ์ เพ็ญโพธิ์. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุอำเภอวังทรายพูน จังหวัดพิจิตร. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุข จังหวัดมหาสารคาม, 4(8), 210-233.
เพชรีย์ กุณาละสิริ. (2565). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการดูแลตนเอง และแรงสนับสนุนทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลบูรพา, 30(2), 121-133
เพียงใจ ศรีประสาทพร, ทีปทัศน์ วรรณพุฒ, และนาฏนภา อารยะศิลปธร. (2562). ความสัมพันธ์ในครอบครัว ความพึงพอใจในชีวิต และความสุขทางจิตวิญญาณของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุที่ศูนย์บริการสาธารณสุข 64 คลองสามวา. วารสารวิชาการ สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย, 5(2), 178-192.
มะลิ โพธิพิมพ์, วลัญช์ชยา เขตบำรุง, จุน หน่อแก้ว, จิรวุฒิ กุจะพันธ์. (2562). ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพต่อความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติส่งเสริมสุขภาพ ในสมาชิกชมรมผู้สูงอายุ จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี, 14(1), 120-130.
มะลิ โพธิพิมพ์, ภัษภิษิจฐ์ พลศรีประดิษฐ์, สุชาติ บุณยภากร, จีรภา บุณยภากร, วลัญช์ชยา เขตบำรุง, จุน หน่อแก้ว, วรารัตน์ สังวะลี, และวาสุกรี เชวงกูล. (2566). การสนับสนุนทางสังคม และปัจจัยอื่นๆ ต่อพลังสุขภาพจิตผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 17(2), 143–152.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองขาม. (2565). ข้อมูลประชากรตำบลหนองระเวียง. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองขาม นครราชสีมา.
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. (2562). แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ.2562. สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย.
สุขประเสริฐ ทับสี. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุในอำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี, 3(1), 14–30.
Best, John W. (1977). Research in Education (3rd ed.). Prentice Hall, Inc.
Chantakeeree, C., Sormunen, M., Jullamate, P., Turunen, H. (2021). Health-promoting Behaviors among Urban and Rural Older Thai Adults with Hypertension: A Cross-sectional Study. PRIJNR [internet]. 2021 Mar. 27 [cited 2025 May 22];25(2):242-54. available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/PRIJNR/article/view/243253
Heydari, A., & Khorashadizadeh, F. (2014). Pender's health promotion model in medical research. Journal of the Pakistan Medical Association, 64(9), 1067-1074.
House, J. S. (1981). Work stress and social support (addison-wesley series on occupational stress). Addison-Wesley Educational Publishers Inc.
Pender, N. J., Murdaugh, C. L., & Parsons, M. A. (2006). Health promotion in nursing practice (5th ed.). Pearson Prentice Hall.
Pender, N., Murdaugh, C. and Parsons, M. A. (2015). Health Promotion in Nursing Practice (7th Edition). Pearson Education Inc., London.
World Health Organization. (2024). Ageing and health. Retrieved from https://www.who.int/health-topics/ageing#tab=tab_1
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis. Harper & Row.
Yingpaiboonwong, J. (2023). Thailand's aging policy: Past, present and future. TDRI Quarterly Review, 38(3), 1-35. Retrieved from https://tdri.or.th/wp-content/uploads/2023/12/Volume-38-Number-3-September-2023.pdf
