การศึกษาการตัดสินใจของเกษตรกรในการลดการเผาวัสดุเหลือใช้จากการทำนาข้าว จังหวัดพิษณุโลกและสุโขทัย

บทคัดย่อ

การศึกษาการตัดสินใจของเกษตรกรในการลดการเผาวัสดุเหลือใช้จากการทำนาข้าว จังหวัดพิษณุโลกและสุโขทัย โดยใช้แบบสอบถามในการสัมภาษณ์เกษตรกรตัวอย่าง จำนวน 192 ราย และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิตเชิงพรรณนา และสถิตเชิงอนุมาน พบว่า ปัจจัยการมีแหล่งน้ำสำหรับเพาะปลูกข้าว พฤติกรรมการตามสังคมขนาดเนื้อที่นาข้าว และรายได้จากการเพาะปลูกข้าว ส่งผลให้เกษตรกรตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ในนาข้าวเพิ่มขึ้น ส่วนปัจจัยการเข้าร่วมโครงการด้านเกษตรของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ส่งผลให้เกษตรกรตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ในนาข้าวลดลงเมื่อทดสอบอิทธิพลของมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจลดการเผา พบว่า กลุ่มเกษตรกรที่ได้รับมาตรการอุดหนุนค่าไถกลบ มีโอกาสลดการเผาลง ร้อยละ 18.41 และกลุ่มเกษตรกรที่ได้รับมาตรการสนับสนุนหัวเชื้อจุลินทรีย์ย่อยสลายตอซังและฟางข้าว มีโอกาสลดการเผาลง ร้อยละ 13.61 เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับมาตรการ ด้านผลของแรงจูงใจจากภายใน พบว่า หากยกเลิกการใช้ทั้ง 2 มาตรการดังกล่าว จะส่งผลให้แรงจูงใจจากภายในของเกษตรกรลดลง (Crowding out) โดยเกษตรกรจะตัดสินใจไม่ลดการเผาตอซังและฟางข้าวในนาข้าวของตนเอง เพื่อประโยชน์ของสังคม ทั้งนี้ ภาครัฐควรสนับสนุนมาตรการอุดหนุนค่าไถกลบ เพื่อสร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรตัดสินใจลดการเผา เร่งวิจัยและพัฒนาหัวเชื้อจุลินทรีย์ให้ย่อยสลายตอซังและฟางข้าวได้รวดเร็วขึ้น ส่งเสริมและสนับสนุนให้เกษตรกรรายย่อยเข้าร่วมในโครงการด้านการเกษตรให้มากขึ้น เพื่อให้เข้าถึงองค์ความรู้ในการจัดการตอซังและฟางข้าวได้อย่างเหมาะสม ตลอดจนประชาสัมพันธ์ให้เกษตรกรตระหนักถึงผลกระทบทางลบที่เกิดขึ้นจากการเผา ในส่วนของเกษตรกรควรเน้นการใช้เครื่องจักรกลทางการเกษตรที่สามารถสลายตอซังและฟางข้าวได้ง่าย มีการวางแผนการจัดการแปลงนาข้าวให้เหมาะสมและทันต่อการเพาะปลูกข้าวในรอบถัดไป รวมทั้งให้ความร่วมมือในการเข้าร่วมโครงการด้านเกษตร เพื่อนำความรู้ที่ได้รับไปปรับใช้ให้สามารถนำฟางข้าวมาใช้ประโยชน์ในครัวเรือนได้มากขึ้น