สารพฤกษเคมี ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และต้านอักเสบในหลอดทดลองของสารสกัด ใบกระท่อมพันธุ์ก้านแดง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปริมาณสารฟีนอลิกรวม (Total Phenolic Content; TPC) และ เฟลโวนอยด์รวม (Total Flavonoid Content; TFC) รวมถึงประเมินฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบของสารสกัดใบกระท่อม (Mitragyna speciosa Korth.) พันธุ์ก้านแดง ที่สกัดด้วยเอทานอล 95% ผลการวิเคราะห์พบว่า สารสกัดมีค่า TPC เท่ากับ 285.50 ± 1.67 มิลลิกรัมกรดแกลลิกสมมูล ต่อกรัมสารสกัด (mg GAE/g extract) และค่า TFC เท่ากับ 358.97 ± 0.98 มิลลิกรัมเควอซิทินสมมูล ต่อกรัมสารสกัด (mg QE/g extract) ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัด วัดโดยวิธี DPPH มีค่า IC50 เท่ากับ 7.39 ± 0.49 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร วิธี ABTS•+ มีค่า IC50 เท่ากับ 17.76 ± 0.33 มิลลิกรัม วิตามินซีสมมูลต่อกรัมสารสกัด และวิธี FRAP ให้ค่าความสามารถในการรีดิวซ์ไอออนเท่ากับ 5,211.44 ± 9.36 มิลลิโมลเฟอร์รัสซัลเฟตสมมูล ต่อกรัมสารสกัด นอกจากนี้ การทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบในเซลล์มาโครฟาจ RAW 264.7 ที่ถูกกระตุ้นด้วยไลโพพอลิแซกคาไรด์ (LPS) พบว่า สารมาตรฐานไมทราไจนีนสามารถยับยั้งการผลิตไนตริกออกไซด์ (NO; 8.09 - 17.44 ไมโครโมลาร์) อินเตอร์ลิวคิน-6 (IL-6; 12,850.67 พิโคกรัม/มิลลิลิตร) และพรอสตาแกลนดินอี 2 (PGE2; 157.47 พิโคกรัม/มิลลิลิตร) ได้อย่างมีนัยสำคัญ ในขณะที่สารสกัดใบกระท่อมสามารถลดการผลิต NO (7.03 - 26.93 ไมโครโมลาร์) และ IL-6 (11,600.83 - 14,656.83 พิโคกรัม/มิลลิลิตร) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าสารสกัดใบกระท่อมพันธุ์ก้านแดงมีศักยภาพในการต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบ ซึ่งสนับสนุนการใช้ประโยชน์ของกระท่อมตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน และแสดงถึงความเป็นไปได้ในการพัฒนาสารสกัดใบกระท่อมเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
จุไรทิพย์ หวังสินทวีกุล. (2560). พืชกระท่อม (Kratom).ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์. แหล่งข้อมูล: https://ccpe. pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=251. ค้นเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2567.
ชวภณ พุ่มพงษ์ และชยานนท์ เชาวน์วุฒิกุล (2566). ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งในหลอดทดลอง ของสารสกัดใบกระท่อม. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ 9(2): 25 - 33.
ดวงแก้ว ปัญญาภู, สุเมธี นามเกิด, นิตาภา อินชัย และกุลสิริ ยศเสถียร (2559). กระท่อม: สมุนไพรหรือยาเสพติด. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 14(3): 242 - 256.
ธนัช นาคะพันธ์, มณฑกา ธีรชัยสกุล, ศิริพร ปัททุม, ขวัญเรือน สมพิมาย และปรีชา หนูทิม (2559). การศึกษาการใช้ประโยชน์จากกระท่อมในการรักษาโรคของหมอพื้นบ้านภาคใต้. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 14(3): 274 - 285.
ธัญญภัสร์ เชาว์ธนกุลศักดิ์และณัตฐาวุฒิ ฐิติปราโมทย์. (2567). การเปรียบเทียบฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดใบกระท่อม และใบบัวบก. แหล่งข้อมูล: https://postgrads.mfu.ac.th/wp-content/uploads/2024/11/6351701286.pdf. ค้นเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2568.
สาวิตรี อัษณางค์กรชัย, อาภาศิริวงศ์ ณ อยุธยา, นิวัติ แก้วประดับ, สมสมร ชิตตระการ, จุไรทิพย์ หวังสินทวีกุล, เอกสิทธิ์กุมารสิทธิ์, สมชาย ศรีวิริยะจันทร์, ดาร์เนีย เจ๊ะหะ, วัชรพงศ์ พุ่มชื่น และดาริกา ใสงาม (2563). บทสรุปของพืชกระท่อม. (พิมพ์ครั้งที่ 2). สงขลา: ลีโอ ดีไซน์ แอน พริ้นท์. หน้า 20 - 21.
พระขวัญชัย อคฺคชโย. (2565). เสน่ห์กระท่อมกับตำรับยาไทย เคี้ยว พ่น พอก ผง ตำ ต้ม สูบ กวน ฉีด รม ก้านเขียว ก้านแดง ชะงักนักแล.ชุมพร: ศูนย์เรียนรู้สมุนไพรไทยหมอพื้นบ้าน - หมอพร. หน้า 65.
พิชาพัชร์ ฐิติธนอภิพงษ์, ศุภรัตน์ ดวนใหญ่, อ้อมบุญ วัลลิสุต, กวินท์ สาสาย และจันทนา ยะหัวฝาย (2025). ปริมาณสาร พฤกษเคมี ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และฤทธิ์ต้านการอักเสบของสารสกัดผักเสี้ยนผี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 27(1): 30 - 44.
วิมลรัตน์ อินศวร, ศีลณัฎฐ์ วิเศษสมบัติ, ธนิสร กรเลิศวานิช, ธีรพงศ์ เดชวุ่น และทิพยรัตน์ ชาหอมชื่น (2567). ผลของวิธีการสกัดต่อปริมาณฟีนอลิครวม ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และฤทธิ์ต้านแบคทีเรียของ สารสกัดจากใบกระท่อม (Mitragyna speciosa) ที่สกัดด้วยเอทานอล. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 26(1): 34 - 41.
วรวิทย์ จันทร์สุวรรณ, สิริรัตน์ พานิช และอัญชนา ขัตติยะวงศ์. (2564). การตรวจสอบองค์ประกอบทางพฤกษเคมีและความสามารถในการออกฤทธิ์ของน้ำสกัดน้ำมันหอมระเหยจากใบขลู่สู่การพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ลดการอักเสบของผิวหนัง. ใน: รายงานการวิจัยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, กรุงเทพฯ. 1 - 89.
ศุภรัตน์ ดวนใหญ่, ชารินันท์ แจงกลาง, อัจฉรา แก้วน้อย, เพชรน้ำผึ้ง รอดโพธิ์ และอาวุธ หงษ์ศิริ (2564). ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ สารประกอบฟีนอลิกรวม และ ปริมาณเฟลโวนอยด์รวมของ สารสกัดพิกัดตรีสมอ พิกัดตรีสัตกุลา พิกัดตรีผลสมุฏฐาน. วารสารหมอยาไทยวิจัย 7(2): 93 - 104.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2564). ความรู้ทั่วไปและงานวิจัยพืชกระท่อม. แหล่งข้อมูล: https://kratom.sci.psu.ac.th/knowledge/interdisciplinary/3176/. ค้นเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2568.
สุชาดา มานอก และปวีณา ลิ้มเจริญ (2558). การวิเคราะห์ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระโดยวิธี DPPH, ABTS และ FRAP และปริมาณสารประกอบฟีนอลิกทั้งหมดของสารสกัดสมุนไพรในตำรับยาหอมเทพจิตร. วารสารก้าวทันโลกวิทยาศาสตร์ 15(1):106 - 117.
BenSaad, L.A., Kim, K.H., Quah, C.C., Kim, W.R. and Shahimi, M. (2017). Anti-inflammatory potential of ellagic acid, gallic acid and punicalagin A and B isolated from Punica granatum. BMC Complementary and Alternative Medicine 17: 47. doi: 10.1186/s12906-017-1555-0.
Chang, W.T., Hong, M.Y., Chen, C.L., Hwang, C.Y., Tsai, C.C. and Chuang, C.C. (2021). Mutant glucocorticoid receptor binding elements on the interleukin-6 promoter regulate dexamethasone effects. BMC Immunol 22: 24. doi: 10.1186/s12865-021-00413-z.
Chewchinda, S., Kongkiatpaiboon, S. and Sithisarn, P. (2019). Evaluation of Antioxidant Activities, Total Phenolic and Total Flavonoid Contents of Aqueous Extracts of Leaf, Stem, and Root of Aerva lanata. Journal of Natural Sciences Chiang Mai University 18(3): 345 - 357. doi: 10.12982/CMUJNS.20 19.0024.
Goh, T.B., Koh, R.Y., Mordi, M.N. and Mansor, S.M. (2014). Antioxidant value and antiproliferative efficacy of mitragynine and a silane reduced analogue. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention 15(14): 5659 - 5665. PMID: 25081682.
Guha, M. and Mackman, N. (2001). LPS induction of gene expression in human monocytes. Cellular Signalling 13(2): 85 - 94. doi: 10.1016/S0898-6568(00)00149-2.
Kim, H.K., Cheon, B.S., Kim, Y.H., Kim, S.Y. and Kim, H.P. (2010). Effects of naturally occurring flavonoids on nitric oxide production in the macrophage cell line RAW 264.7 and their structure-activity relationships. Biochemical Pharmacology 69(10): 1511 - 1519.
Thongpradichote S, Matsumoto K, Tohda M, Takayama H, Aimi N, Sakai S-I, Watanabe H. Identification of opioid receptor subtypes in antinociceptive actions of supraspinally administered mitragynine in mice. Life Sciences 62(16): 1371 - 1378. doi: 10.1016/s0024-3205(98)00075-7.
Melania, P., Masriani., Muharini, R., Alimuddin A.H. and Sartika, R.P. (2024). Total phenolic and flavonoids content, and antioxidant activity of Kratom (Mitragyna speciosa Korth.) leaf ethanol extract. Jurnal Natural 24(1): 16 - 21. doi: 10.24815/jn.v24i1.33125.
Matsumoto, K., Horie, S., Ishikawa, H., Takayama, H., Aimi, N., Ponglux, D. and Watanabe, K. (2004). Antinociceptive effect of 7 hydroxymitragynine in mice: Discovery of an orally active opioid analgesic from the Thai medicinal herb Mitragyna speciosa. Life Sciences 74(17): 2143 - 2155. doi: 10.1016/j.lfs.2003.09.054.
Mojzer, E. B., Hrncic, M. K., Skerget, M., Knez, Z. and Bren, U. (2016). Polyphenols: Extraction Methods, Antioxidative Action, Bioavailability and Anticarcinogenic Effects. Molecules 21(7): 901. doi: 10.339 0/molecules21070901.
Mohamed, H.M. (2015). Green, environment-friendly, analytical tools give insights in pharmaceuticals and cosmetics analysis. TrAC Trends in Analytical Chemistry 66: 176 - 192. doi: 10.1016/j.trac.2014.11. 010.
Nattha, P., Santad, W., Pritsana, R. and Chutha, T.Y. (2021). Inflammatory response of raw 264.7 macrophage cells teated with dragonfruit oligosaccharide on lipopolysaccharide-induced inflammation. Food Science and Technology Research 27(1): 111 - 119. doi: 10.3136/fstr.27.111.
Ohgami, K., Shiratori, K., Kotake, S., Nishida, T., Mizuki, N., Yazawa, K. and Ohno, S. (2003). Effects of Astaxanthin on Lipopolysaccharide-Induced Inflammation In Vitro and In Vivo. Investigative Ophthalmology and Visual Science 44(6): 2694 - 2701. doi: 10.1167/iovs.02-0822.
Park, H.S., Choi, H.Y. and Kim, G.H. (2014). Preventive effect of Ligularia fischeri on inhibition of nitric oxide in lipopolysaccharide-stimulated RAW 264.7 macrophages depending on cooking method. Biological Research 47: 69. doi: 10.1186/0717-6287-47-69.
Parthasarathy, S., Azizi, J.B., Ramanathan, S., Ismail, S., Sasidharan, S., Said, M.I.M. and Mansor, S.M. (2009). Evaluation of Antioxidant and Antibacterial Activities of Aqueous, Methanolic and Alkaloid Extracts from Mitragyna Speciosa (Rubiaceae Family) Leaves. Molecules 14(10): 3964 - 3974. doi: 10.3390 /moleculees14103964.
Shaik Mossadeq, W.M., Sulaiman, M.R., Tengku Mohamad, T.A., Chiong, H.S., Zakaria, Z.A., Jabit, M.L., Baharuldin, M.T.H. and Israf, D.A. (2009). Anti-Inflammatory and Antinociceptive Effects of Mitragyna speciosa Korth methanolic extract. Medical Principles and Practice 18(5): 378 - 384. doi: 10.1159 /000226292.
Sithisarn, P., Rojsanga, P., Sithisarn, P. and Kongkiatpaiboon, S. (2015). Antioxidant Activity and Antibacterial Effects on Clinical Isolated Streptococcus suis and Staphylococcus intermedius of Extracts from Several Parts of Cladogynosorientalis and Their Phytochemical Screenings. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine 2015: 908242. doi: 10.1155/2015/908242.
Suhaila, S.M., Sulaiman, M.R., Tengku Mohamad, T.A., Chiong, H.S., Zakaria, Z.A., Jabit, M.L., Baharuldin, M.T., Israf, D.A. and Arulselvan, P. (2009). Anti inflammatory and antinociceptive effects of Mitragyna speciosa Korth methanolic extract. Medical Principles and Practice. 18: 378 - 384. doi: 10.1159/ 000226292.
Tak, P.P. and Firestein, G.S. (2001). NF-kappaB: a key role in inflammatory diseases. Journal of Clinical Investigation 107(1): 7 - 11.
Tanaka, T., Narazaki, M. and Kishimoto, T. (2014). IL-6 in inflammation, immunity, and disease. Cold Spring Harbor Perspective in Biology 6(10): a016295.
Tuntiyasawasdikul, S., Junlatat, J., Tabboon, P., Limpongsa, E. and Jaipakdee, N. (2024). Mitragyna speciosa ethanolic extract: Extraction, anti-inflammatory, cytotoxicity, and transdermal delivery assessments. Industrial Crops and Products 208: 117909. doi: 10.1016/j.indcrop.2023.117909.
Utar, Z., Majid, M.I.A., Adenan, M.I., Jamil, M.F.A. and Tan, M.L. (2011). Mitragynine inhibits the COX-2 mRNA expression and prostaglandin E2 production induced by lipopolysaccharide in RAW264.7 macrophage cells. Journal of Ethnopharmacology 136(1): 75 - 82. doi: 10.1016/j.jep.2011.04.011.
Yuniarti, R., Nadia, S., Alamanda, A., Zubir, M., Syahputra, R.A. and Nizam, M. (2020). Characterization, Phytochemical Screenings and Antioxidant Activity Test of Kratom Leaf Ethanol Extract (Mitragyna speciosa Korth) Using DPPH Method. Journal of Physics: Conference Series 1462(1): 012026. doi: 10. 1088/1742-6596/1462/1/012026.
Zakaria, F., Tan, J.K., Mohd Faudzi, S.M., Abdul Rahman, M.B. and Ashari, S.E. (2021). Ultrasound-assisted extraction conditions optimisation using response surface methodology from Mitragyna speciosa (Korth.) Havil leaves. Ultrasonics Sonochemistry 81: 105851. doi: 10.1016/j.ultsonch.2021.105851.
Zhang, P., Wei, W., Zhang, X., Wen, C., Ovatlarnporn, C. and Olatunji, O.J. (2023). Antidiabetic and antioxidant activities of Mitragyna speciosa (kratom) leaf extract in type 2 diabetic rats. Biomedicine and Pharmacotherapy 162: 114689. doi: 10.1016/j.biopha.2023.114689.
Zhang, Q.W., Lin, L.G. and Ye, W.C. (2018). Techniques for extraction and isolation of natural products: a comprehensive review. Chinese Medicine 13: 20. doi: 10.1186/s13020-018-0177-x.
