การผันแปรทางสัณฐานวิทยาของ Dinophysis caudata (Saville-Kent) บริเวณชายฝั่งจังหวัดสมุทรสาคร

บทคัดย่อ

ศึกษาการผันแปรทางสัณฐานวิทยาของ Dinophysis caudata (Saville-Kent) บริเวณชายฝั่งทะเลบ้านกระซ้าขาว จังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งอยู่ทางชายฝั่งตะวันตกของปากแม่นํ้าท่าจีนและเป็นบริเวณที่มีปรากฏการณ์นํ้าทะเลเปลี่ยนสีเป็นประจำ เก็บตัวอย่างแพลงก์ตอนพืชเชิงคุณภาพด้วยถุงลากแพลงก์ตอนขนาดตา 20 ไมโครเมตร พร้อมทั้งตรวจวัดปัจจัยสิ่งแวดล้อม และเก็บตัวอย่างนํ้าเพื่อวิเคราะห์ปริมาณสารอาหารในนํ้าทะเลตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2550 ถึงเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2551 คัดแยกตัวอย่าง D. caudata มาถ่ายภาพและวัดขนาดเซลล์ด้วยโปรแกรมวิเคราะห์ภาพ Image Pro-plus พร้อมทั้งวาดภาพเซลล์ขนาดต่างๆ ผลการศึกษาพบ D. caudata ที่มีสัณฐานวิทยาแตกต่างกันถึง 56 แบบ โดยมีความกว้างของเซลล์อยู่ในช่วง 10.08 – 35.60 ไมโครเมตร (ค่าเฉลี่ย 21.65 ± 4.27 ไมโครเมตร) และความยาวเซลล์อยู่ในช่วง 29.54 – 76.56 ไมโครเมตร (ค่าเฉลี่ย 46.03 ± 8.45 ไมโครเมตร) เมื่อนำไปจัดกลุ่มขนาดตามความถี่ของการปรากฏสามารถแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มย่อย โดยกลุ่มขนาดที่มีความถี่ของการปรากฏสูงสุด ได้แก่ เซลล์ขนาดเล็กที่มีความกว้างและความยาวอยู่ในช่วง 18 – 25 ไมโครเมตร และ 38 – 52 ไมโครเมตร ตามลำดับ การปรากฏของเซลล์ขนาดเล็กนี้สัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของค่าความเป็นกรด-เบสและปริมาณไนเตรทไนโตรเจนในนํ้าทะเล ขณะเดียวกันการพบเซลล์ขนาดใหญ่ซึ่งมีความกว้างมากกว่า 30 ไมโครเมตร และความยาวเซลล์มากกว่า 64 ไมโครเมตร นั้น มีความสัมพันธ์ไปในทางเดียวกับการเปลี่ยนแปลงของอัตราส่วนโดยโมลของไนโตรเจนอนินทรีย์ละลายนํ้าต่อฟอสฟอรัสอนินทรีย์ที่ละลายนํ้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ