ความชุกของตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรีย ในปลาวงศ์ปลาตะเพียน อําเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

การศึกษาอัตราความชุกของตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียในปลาวงศ์ปลาตะเพียน โดยการเก็บตัวอย่างปลามาจากตลาดท้องถิ่นในเขตพื้นที่ อําเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย ระหว่างในช่วงเดือนมกราคม–เมษายน พ.ศ. 2556 จํานวนปลาทั้งหมด 267 ตัว 7 ชนิด นำมาตรวจหาตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรีย โดยวิธีการผ่าตัดแยกอวัยวะและการกดทับระหว่างแผ่นกระจก อัตราความชุกของตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียในปลาวงศ์ปลาตะเพียนทั้งหมดเท่ากับร้อยละ 71.2 (190/267) ส่วนมากพบในปลาหนามหลัง (ร้อยละ 100) ปลาสร้อยขาว (ร้อยละ 84.8) ปลาซ่า (ร้อยละ 77.4) ปลาตะเพียนขาว (ร้อยละ 62.8) ปลากระแห (ร้อยละ 48.3) ปลาสร้อยนกเขา (ร้อยละ 26.7) และปลาสร้อยเกล็ดถี่ (ร้อยละ 0.0) ตามลำดับ ชนิดของตัวอ่อนพยาธิใบไม้
ระยะเมตาเซอร์คาเรียที่ตรวจพบว่ามีมากที่สุดคือ Haplorchis taichui รองมาคือ Haplorchoides spp. และตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียที่ไม่สามารถแยกชนิดได้ ตามลำดับ ปลาชนิดที่ตรวจพบว่ามีจำนวนความหนาแน่นของการติดเชื้อตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียชนิด Haplorchis taichui มากที่สุดคือ ปลาสร้อยขาว ค่าเฉลี่ย 28.9 ตัวต่อปลาหนึ่งตัว ผลการศึกษาแสดงว่าการบริโภคปลาน้ำจืดแบบดิบทำให้มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อกลุ่มพยาธิใบไม้ที่สามารถติดต่อจากปลาในจังหวัดเชียงราย