การใช้แผนภูมิรูปแบบจำลองเชิงภูมิศาสตร์ในการประเมินระดับฝุ่น PM2.5 ของประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยความเข้มข้นของฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ในช่วงวันที่เกิดสถานการณ์วิกฤตสูงสุด (Peak Day) ระหว่างปี พ.ศ. 2568 และ พ.ศ. 2569 และประเมินการกระจายตัวเชิงพื้นที่ด้วยแผนภูมิรูปแบบจำลองเชิงภูมิศาสตร์ (Map Chart) วิธีดำเนินการวิจัยเป็นการศึกษาข้อมูลทุติยภูมิจาก 77 จังหวัดทั่วประเทศไทย โดยใช้สถิติพรรณนา การทดสอบ Paired Samples t-test การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA) และการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ (Two-way Repeated Measures ANOVA) ผลการวิจัยพบว่า ฝุ่น PM2.5ในช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2568 มีค่าความเข้มข้นเฉลี่ยสูงที่สุด ( = 51.52 µg/m³, S.D. = 22.14 µg/m³) โดยพบว่าค่าความเข้มข้นสูงสุดรายจังหวัด มีระดับสูงถึง 103.63 µg/m³ การทดสอบความแตกต่างเชิงเวลาแสดงให้เห็นว่า ระดับฝุ่น PM2.5 ในปี พ.ศ. 2568 มีความรุนแรงกว่าปี พ.ศ. 2569 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในเดือนมกราคมและกุมภาพันธ์ (p < .01) ในขณะที่การวิเคราะห์จำแนกตามลักษณะภูมิศาสตร์พบว่า พื้นที่ภาคกลางและปริมณฑลมีความเข้มข้นของมลพิษสูงกว่าภูมิภาคอื่นอย่างมีนัยสำคัญในช่วงต้นปี ซึ่งสอดคล้องกับผลการวิเคราะห์สถิติที่ยืนยันการมีอิทธิพลร่วมระหว่างปัจจัยด้านเดือนและปี พ.ศ. อย่างมีนัยสำคัญ (F = 8.14, p < .01) ข้อค้นพบนี้แสดงให้เห็นว่ารูปแบบการเปลี่ยนแปลงของฝุ่น PM2.5 มีความผันแปรตามเงื่อนไขเฉพาะของแต่ละปี มิได้ขึ้นอยู่กับปัจจัยทางฤดูกาลเพียงอย่างเดียว ผลการวิจัยดังกล่าวสอดคล้องกับแผนภูมิรูปแบบจำลอง Map Chart ที่แสดงให้เห็นพื้นที่วิกฤต (Hotspots) ของฝุ่น PM2.5 ซึ่งกระจุกตัวหนาแน่นในพื้นที่ที่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจสูง สรุปได้ว่าการบูรณาการสถิติเชิงลึกร่วมกับแบบจำลองเชิงภูมิศาสตร์ช่วยให้สามารถระบุความเปลี่ยนแปลงที่มีนัยสำคัญได้อย่างชัดเจน ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย การจัดการด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม และการเฝ้าระวังทางสาธารณสุข
ของประเทศไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข่อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือว่าร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม หากบุคคล หรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมด หรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อ หรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาต เป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม เท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข, “รายงานสถานการณ์และผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ในประเทศไทย ประจำปีงบประมาณ 2567”, [ระบบออนไลน์], แหล่งที่มา: https://anamai.moph.go.th
T. Loncarić and M. Šantić, “Geospatial modeling of air pollutants for environmental health assessment: A review of recent techniques”, Journal of Environmental Public Health, 15(2), 2023, pp. 45-58.
สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน). (2569, มีนาคม. 4). รายงานสรุปข้อมูลสถานการณ์ฝุ่นรายวันจากระบบดาวเทียม, [ระบบออนไลน์], แหล่งที่มา: https://www.gistda.or.th
S. K. Gupta and M. El-Fadel, “Satellite-based monitoring of particulate matter: Spatial modeling and health implications in developing countries”, Air Quality, Atmosphere & Health, 16(4), 2023, pp. 789-805.
ศรีรักษ์ ศรีทองชัย, “แบบจำลองการพยากรณ์ค่า PM2.5 โดยใช้โครงข่ายประสาทเทียมแบบ LSTM ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร”, Journal of Engineering and Digital Technology (JEDT), 10(1), 2565, หน้า 1-9.
World Health Organization (WHO). (2021, Sept. 22). WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide, [Online] Available: https://www.who.int/publications/i/item/9789240034228
ภาสินี ม่วงใจเพชร, พูลทรัพย์ โพนสิงห์. “การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาการเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพจากมลพิษทางอากาศ 5 มิติ กรณีฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) เขตสุขภาพที่ 8 ปี พ.ศ. 2565”, วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี, 10(2), 2565, หน้า 28-43
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, “รายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2567”, กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, กรุงเทพฯ, 2567.
World Health Organization (WHO), “Compendium of WHO guidance on health and environment”, [Online] Available: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-HEP-ECH-EFP-2022.1, 2024.
S. Rajagopalan and P. J. Landrigan, “The health effects of particulate matter: A global perspective”, New England Journal of Medicine, 385(12), 2021, pp. 1113-1122.
วันมงคล พิกุลแย้ม, ปราลี มณีรัตน์ และ นิเวศ จิระวิชิตชัย, “การพัฒนาระบบแสดงผลภาพเพื่อวิเคราะห์ปริมาณฝุ่นอนุภาคขนาดเล็ก 2.5 ไมโครเมตร (PM2.5) ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร”, Research Journal Rajamangala University of Technology Thanyaburi, 20(1), 2564, หน้า 157-164.
Microsoft Support, “Create a Map chart in Excel”, [Online] Available: https://support.microsoft.com/en-us/office/create-a-map-chart-in-excel, 2024.
กรมควบคุมมลพิษ, “ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่อง กำหนดมาตรฐานฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในบรรยากาศโดยทั่วไป”, ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 139 ตอนพิเศษ 161 ง, 2565.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข, “แนวทางการดำเนินงานด้านสาธารณสุขกรณีฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ประจำปี 2567”, โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย, กรุงเทพฯ, 2567.
สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน), “คู่มือการใช้งานระบบติดตามฝุ่นละอองรายชั่วโมงผ่านดาวเทียม”, [ระบบออนไลน์], แหล่งที่มา: https://www.gistda.or.th, 2568.
H. Frumkin, “Environmental Health: From Global to Local”, 4th Edition, John Wiley & Sons, San Francisco, 2023.
L. Chen, Y. Wang, and J. Smith, “Urban morphology and its impact on PM2.5 spatial distribution: A comparative study of Asian megacities”, Environmental Pollution, 312, 2024, pp. 119-134.
X. Zhang, Q. Li, and H. Tanaka, “Transboundary air pollution and biomass burning: Regional challenges in air quality management”, Atmospheric Environment, 298, 2024, 119623.
J. Miller and R. Garcia, “Integrating geospatial modeling in public health surveillance: Future directions for air quality monitoring”, International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(3), 2025, pp. 412-428.
กรมควบคุมมลพิษ, “รายงานสถานการณ์มลพิษทางอากาศของประเทศไทย และแนวทางการจัดการปี 2568”, กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, กรุงเทพฯ, 2568.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, “แผนจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2566-2570: ประเด็นการจัดการมลพิษทางอากาศข้ามพรมแดน”, [Online], Available: https://www.onep.go.th, 2567.
