การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์และความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนผ่านสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน: กรณีศึกษาโรงงานผลิตคอมเพรสเซอร์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในรูปแบบคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร (CFO) และวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนผ่าน (Transition Risks) สู่ความเป็นกลางทางคาร์บอนของโรงงานผลิตคอมเพรสเซอร์กรณีศึกษา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณและคุณภาพผ่านเครื่องมือ McKinsey 7S, PESTEL และการประเมินความเสี่ยงตามกรอบ TCFDผลการศึกษาพบว่า องค์กรมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวม 32,268 tCO2e/ year โดยสัดส่วนการปล่อยสูงสุดมาจากขอบเขตที่ 3 (การปล่อยทางอ้อมอื่น ๆ) คิดเป็นร้อยละ 59.46 ซึ่งมีสาเหตุหลักจากคาร์บอนแฝงในวัตถุดิบเหล็กและทองแดง รองลงมาคือขอบเขตที่ 2 (การใช้ไฟฟ้า) ร้อยละ 23.68 และขอบเขตที่ 1 (การปล่อยทางตรง) ร้อยละ 16.85 ตามลำดับ จากการวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนผ่าน พบประเด็นความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนผ่านขององค์กร จำนวน 12 รายการ โดยเฉพาะความเสี่ยงด้านนโยบายและกฎหมายจากมาตรการปรับคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดน (CBAM) ภาษีคาร์บอน และความเสี่ยงทางเทคโนโลยีจากการใช้สารทำความเย็น R-22 งานวิจัยจึงเสนอแนวทางการบริหารจัดการผ่านนโยบายจัดซื้อสีเขียว (Green Procurement) การลงทุนเทคโนโลยีประสิทธิภาพสูง และการบูรณาการตัวชี้วัดก๊าซเรือนกระจก (GHG KPI) เข้ากับกลยุทธ์ธุรกิจ เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและขับเคลื่อนองค์กรสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข่อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือว่าร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม หากบุคคล หรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมด หรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อ หรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาต เป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงาน และสิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม เท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
UNFCCC. (n.d.). Nationally Determined Contributions (NDCs). United Nations Framework Convention on Climate Change. Retrieved February 18, 2026, https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determined-contributions-ndcs
ชโลทร แก่นสันติสุขมงคล, อนิณ อรุณเรืองสวัสดิ์, และ สิทธิเดช พงศ์กิจวรสิน. (2554). การประเมินผลกระทบจากมาตรการการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Border Carbon Adjustment) และการเตรียมความพร้อมของไทยเพื่อรักษาขีดความสามารถการแข่งขันในการค้าระหว่างประเทศ (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์). สถาบันธรรมรัฐเพื่อการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม.
สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์. (2565, 4 ตุลาคม). โลกร้อนกับเสถียรภาพระบบการเงิน: ความเสี่ยงที่หลีกเลี่ยงไม่ได้. PIER. Retrieved February 18, 2026, https://www.pier.or.th/blog/2022/1001/
Environmental Protection Agency. (2025). Climate Risks and Opportunities Defined. https://www.epa.gov/climateleadership/climate-risks-and-opportunities-defined
สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม. (2560, 6 ธันวาคม). Smart electronics: อุตสาหกรรมคอมเพรสเซอร์. สืบค้นเมื่อ 26 มิถุนายน 2568, จาก https://www.econ.go.th/
Land and Houses Bank. (2026, January). Economic and industry analysis 2026: CBAM impact analysis. https://www.lhbank.co.th/getattachment/d4490245-c969-4248-a024-83eef7d982dd/economic-analysis-Economic-and-Industry-Analysis-2026-CBAM-Impact-Analysis_Jan2026
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2565). แนวทางการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร.
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2563). แนวทางการประเมินปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับองค์กร (Carbon Footprint for Organization: CFO) (พิมพ์ครั้งที่ 3). https://ghgreduction.tgo.or.th
B2U – Business-to-you. (2017, April 14). SWOT Analysis: Bringing internal and external factors together. Business-to-you. สืบค้นจาก https://www.business-to-you.com/swot-analysis/; Sumbane, G. O., Mothiba, T. M., Modula, M. J., Mutshatshi, T. E., & Manamela, L. E. (2023).
The McKinsey’s 7-S model framework for assessment of challenges faced by teachers of children with autism spectrum disorders in the Limpopo province, South Africa. South African Journal of Childhood Education, 13(1), a1129. สืบค้นจาก https://sajce.co.za/index.php/sajce/article/view/1129
Environmental Protection Agency. (2025). Climate Risks and Opportunities Defined. สืบค้นจาก https://www.epa.gov/climateleadership/climate-risks-and-opportunities-defined
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2566). คู่มือการดำเนินงานสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Journey Guideline version 2023). บริษัท เดอะครินิก จำกัด.
สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ. (2565). คู่มือการบริหารความเสี่ยงของสถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ (ฉบับปรับปรุง ธันวาคม 2565). สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ.
นวพร เหลืองยวง และ สุพรรณนิกา วัฒนะ. (2565). การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร กรณีศึกษาโรงงานอุตสาหกรรมผลิตเครื่องดื่ม ในการประชุมวิชาการระดับบัณฑิตศึกษา ครั้งที่ 23 มหาวิทยาลัยขอนแก่น
นที สุริยานนท์, และ รัชชานนท์ สุขสวัสดิ์. (2566). คาร์บอนฟุตพรินต์องค์กร: กรณีศึกษาโรงหล่อชิ้นส่วนสำเร็จรูป บริษัท กาญจน์กนกพร็อพเพอร์ตี้ จำกัด. ใน การประชุมวิชาการวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 28.
Juntueng, S., Towprayoon, S., & Chiarakorn, S. (2014). Energy and carbon dioxide intensity of Thailand's steel industry and greenhouse gas emission projection toward the year 2050. Resources, Conservation & Recycling, 87, 46–56.
อลงกต สุตคุณสันติการ, เสรีย์ ตู้ประกาย, ปิยะรัตน์ ปรีย์มาโนช, มงคล รัชชะ, โกวิท สุวรรณหงษ์, และ สิรวัลภ์ เรื่องช่วย ตู้ประกาย. (2567). การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์จากขบวนการผลิตคอมเพรสเซอร์ในโรงงานอุตสาหกรรม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน, 9(1), 1-9.
Rewlay-ngoen, C., & Papong, S. (2020). Environmental impact assessment of a rotary compressor in Thailand based on life cycle assessment methodology. SN Applied Sciences, 2, 1–12. สืบค้นจาก https://doi.org/10.1007/s42452-020-03278-w
McNelly, M., & Choi, J.-K. (2024). Pathway to decarbonization through industrial energy efficiency: Micro and macro perspectives from compressed air usage. International Journal of Precision Engineering and Manufacturing-Green Technology, 11, 1575–1591. https://doi.org/10.1007/s40684-024-00638-4
Zebisch, M., et al. (2023). Climate Risk Sourcebook. Deutsche Gesellschaft fur Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. สืบค้นจาก
https://www.adaptationcommunity.net/wp-content/uploads/2023/10/giz_2023_Climate_Risk_Sourcebook.pdf
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2566). คู่มือการดำเนินงานสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Journey Guideline version 2023). บริษัท เดอะครินิก จำกัด.
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). แผนระยะยาวการพัฒนาการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำของประเทศไทย (LT-LEDS ฉบับปรับปรุง). สืบค้นจาก https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Thailand%20LT-LEDS%20%28Revised%20Version%29_08Nov2022.pdf
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). คู่มือการลดก๊าซเรือนกระจกสำหรับประชาชน. สืบค้นจาก https://hub.mnre.go.th/th/knowledge/detail/65512
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน. (2561). แผนอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2561–2580 (Energy Efficiency Plan: EEP 2018–2037).สืบค้นจาก https://www.eppo.go.th/images/policy/PDF/EEP2018.pdf
Patel, H., & Prajapati, B. (2021). Performance investigation of R290 as a substitute to R22 refrigeration system. International Journal of Engineering Research & Technology (IJERT), 10(9). สืบค้นจาก
บริษัท บีทีเอส กรุ๊ป โฮลดิ้งส์ จำกัด (มหาชน). (2568). รายงานความยั่งยืนประจำปี 2567/68 (Sustainability Report 2024/25). สืบค้นจาก https://www.btsgroup.co.th/th/sustainability/sustainability-report
บริษัท บี.กริม เพาเวอร์ จำกัด (มหาชน). (2567). รายงานความยั่งยืนประจำปี 2566 (Sustainability Report 2023) และแนวทางการจัดการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศตามกรอบ TCFD. สืบค้นจาก https://www.bgrimmpower.com/th/sustainability/sustainability-report
บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน). (2024). รายงานการบริหารจัดการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศตามกรอบ TCFD (PTTEP TCFD Report 2023). สืบค้นจาก https://www.pttep.com/th/Sustainability/Climatechangemanagement.aspx
