การแปรผันตามฤดูกาลของลักษณะและปริมาณไมโครพลาสติกในดิน ณ ศูนย์จัดการขยะมูลฝอยรวมแบบครบวงจร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการแปรผันตามฤดูกาลของลักษณะและปริมาณไมโครพลาสติกในดินบริเวณบ่อฝังกลบขยะ ณ ศูนย์จัดการขยะมูลฝอยรวมแบบครบวงจร จังหวัดลำปาง โดยวิเคราะห์องค์ประกอบขยะพลาสติก ประเภท สัณฐานวิทยา และปริมาณไมโครพลาสติก เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างฤดูฝนและฤดูแล้ง กระบวนการศึกษาได้ทำการเก็บตัวอย่างดิน และสุ่มตัวอย่างขยะ (quartering) เพื่อคัดแยกองค์ประกอบขยะและประเภทพลาสติก 7 ชนิด จากนั้นสกัดและแยกไมโครพลาสติกด้วยวิธี Wet Peroxide Oxidation และ Density Separation จำแนกลักษณะด้วยกล้องจุลทรรศน์ฟลูออเรสเซนต์ และระบุชนิดด้วยเครื่อง Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR) ผลการศึกษาพบว่า องค์ประกอบขยะพลาสติกมีค่าเฉลี่ยร้อยละ 20.19 ± 2.20 พบว่า Low-density Polyethylene (LDPE) เป็นประเภทที่พบมากที่สุดทั้งในฤดูฝน (ร้อยละ 71.57) และฤดูแล้ง (ร้อยละ 68.20) ปริมาณไมโครพลาสติกที่พบในฤดูแล้ง (1,013.33 ± 220.30 ชิ้น/กิโลกรัม) สูงกว่าในฤดูฝน (413.33 ± 151.44 ชิ้น/กิโลกรัม) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สัณฐานวิทยาที่พบเด่นคือแบบ Fragment (ฤดูฝน ร้อยละ 63.46, ฤดูแล้ง ร้อยละ 85.71) มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างสองฤดูกาล ชนิดของโพลีเมอร์ที่พบส่วนใหญ่คือ Polypropylene (PP), Polyethylene Terephthalate (PET) และ Polystyrene (PS) มีการกระจายที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างสองฤดูกาล ข้อค้นพบที่สำคัญคือ แม้ LDPE จะเป็นขยะพลาสติกที่พบมากที่สุด (> ร้อยละ 68) แต่ไม่พบไมโครพลาสติกประเภท LDPE หรือ High-density Polyethylene (HDPE) ในตัวอย่างดิน แสดงให้เห็นถึงอัตราการย่อยสลายที่แตกต่างกันของโพลีเมอร์แต่ละชนิด ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าฤดูกาลเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการสะสมและลักษณะของไมโครพลาสติกในดินบริเวณบ่อฝังกลบขยะ โดยสภาวะในฤดูแล้งเอื้อต่อการย่อยสลายของพลาสติกและลดการชะล้างของไมโครพลาสติกออกจากดินผิวดิน