การศึกษาวิเคราะห์การประเมินคาร์บอนฟุตพรินต์ของผลิตภัณฑ์ตามแนวทางการประเมินวัฏจักรชีวิต เพื่อการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตที่ยั่งยืน : กรณีศึกษาผลิตภัณฑ์ล้างรถชนิดเข้มข้นอุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์แห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แหล่งที่มาหลักของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากผลิตภัณฑ์ล้างรถชนิดเข้มข้น และนำเสนอแนวทางในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผลิตภัณฑ์ดังกล่าว กรณีศึกษาอุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์แห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการ โดยประยุกต์ใช้แนวทางการประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) ครอบคลุมตั้งแต่ขั้นตอนการจัดหาวัตถุดิบจนถึงการจัดการซากผลิตภัณฑ์ (Cradle-to-Grave) ภายใต้ระบบธุรกิจกับผู้บริโภค (Business to Consumer: B2C) ผลการศึกษาพบว่า ขั้นตอนการใช้งานของผลิตภัณฑ์เป็นแหล่งการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่มีสัดส่วนสูงที่สุด คิดเป็นร้อยละ 81.40 ของการปล่อยทั้งหมด รองลงมาคือขั้นตอนการได้มาซึ่งวัตถุดิบ คิดเป็นร้อยละ 15.75 การจัดการซากร้อยละ 1.23 การกระจายสินค้าร้อยละ 1.08 และการผลิตร้อยละ 0.53 ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์สะท้อนให้เห็นว่าการออกแบบผลิตภัณฑ์และรูปแบบการใช้งานของผู้บริโภคเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์อย่างมีนัยสำคัญแนวทางการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ได้จากการศึกษานี้ประกอบด้วย การเลือกใช้วัสดุบรรจุภัณฑ์ที่สามารถรีไซเคิลหรือย่อยสลายได้ การจัดหาวัตถุดิบที่มีการปล่อยคาร์บอนต่ำ การปรับปรุงประสิทธิภาพกระบวนการผลิตด้วยการใช้พลังงานหมุนเวียนและแนวคิด Lean Manufacturing การเพิ่มประสิทธิภาพด้านโลจิสติกส์ ตลอดจนการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ประหยัดพลังงานและน้ำควบคู่กับการส่งเสริมโครงการ Reuse/Refill และการจัดการซากตามหลัก 3Rs  โดยสรุป ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการแนวคิด LCA เข้ากับการออกแบบผลิตภัณฑ์ การจัดการพลังงาน และการบริหารห่วงโซ่อุปทานอย่างยั่งยืน สามารถลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งยังสามารถประยุกต์ใช้เป็นแนวทางเชิงกลยุทธ์สำหรับการจัดการคาร์บอนในอุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์ของประเทศไทย ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านการผลิตและการบริโภคอย่างยั่งยืน (SDG 12) และการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (SDG 13) รวมถึงแนวทางการมุ่งสู่สังคมคาร์บอนต่ำ ภายใต้กรอบ Net Zero และเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)