การกระจายของรากพืชในพื้นที่ดินถล่ม ลุ่มน้ำแม่พร่อง-แม่พูล บ้านผามูบ อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

การศึกษาการกระจายของรากพืชเพื่อการเสริมแรงในดินในการรักษาเสถียรภาพของลาดดิน โดยศึกษาคุณสมบัติของรากพืชจากรูปทรงของรากพืช ระยะแผ่ของรากพืช และความหนาแน่นของรากพืช โดยมีพื้นที่ศึกษาลุ่มน้ำแม่พร่อง-แม่พูล อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ สำรวจในสนามโดยวิธีสำรวจรากกำแพงแสน (RO-KPS) และจำลองรากพืชจากการสำรวจในรูปแบบ 3 มิติ จากพืช 14 ชนิด พบว่าทรงรากที่พบมากที่สุดคือ ทรงเจดีย์คว่ำทั้งหมด 9 ชนิดซึ่งส่วนใหญ่เป็นกลุ่มพืชสวนและกลุ่มพืชป่า รองลงมาคือทรงถ้วยมี 3 ชนิดและทรงบาตรพระ 2 ชนิดซึ่งเป็นส่วนใหญ่เป็นพืชเบิกนำ ระยะแผ่ของรากพืชจากการศึกษาพบว่า ระยะแผ่รากมากที่สุดคือกลุ่มพืชป่า 3-5 ม.รองลงมาคือกลุ่มพืชสวน 0.9-3.7 ม.และกลุ่มพืชเบิกนำ 0.5-0.8 ม.ตามลำดับ เช่นเดียวกับความลึกของรากพืชป่ามีช่วงความลึกของรากลึกที่สุดคือ 0.8-1.6 ม.รองลงมาคือพืชสวน 0.9-1.3 ม.และพืชเบิกนำ 0.3-0.5 ม.ตามลำดับ สำหรับความหนาแน่นของรากพืชซึ่งอธิบายในรูปแบบของอัตราส่วนของรากต่อพื้นที่หน้าตัดของดิน (Root Area Ratio : RAR%) พบว่ากลุ่มพืชเบิกนำมีค่า RAR% ที่มากที่สุดอยู่ที่ความลึก 0.1 ม. อยู่ในช่วง 2.0-3.2% กลุ่มพืชสวนอยู่ในช่วง 7-17% ที่ความลึก 0.2 ม. และกลุ่มพืชป่าสวนอยู่ในช่วง 4 – 8.5% ที่ความลึก 0.1 - 0.2 และพืชที่มีคุณสมบัติเหมาะสมเพื่อป้องกันการกัดเซาะดินได้ดีคือ ต้นกาแฟเนื่องจากปริมาณรากฝอยที่มากและสานกันเป็นแพหนาซึ่งมีค่า RAR% สูง 22%-37% ที่ช่วงความลึก 0-0.6 ม. ในการประเมินการเสริมแรงของรากพืชในดินจะพิจารณาจากความต้านทานแรงดึงของรากพืชร่วมด้วยซึ่งจะทำการศึกษาต่อไป