ผลของสภาวะแล้งที่ชักนำด้วยพอลีเอทิลีนไกลคอลต่อการเจริญเติบโตของ ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของสภาพแล้งต่อการเจริญเติบโตของต้นกล้าข้าวอายุ 8 สัปดาห์ ของพันธุ์ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์ ซึ่งหมายถึงข้าวพันธุ์พื้นเมืองเขาวง (กอเดียว) และข้าวพันธุ์ กข6 วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (CRD) ปลูกต้นกล้าข้าวในโรงเรือนที่สภาพแวดล้อมปกติ โดยปลูกในสารละลายที่ผสมปุ๋ยเกล็ดสูตร 20-20-20 และจุลธาตุ จำลองสภาพแล้งแบบฉับพลันด้วยสารพอลีเอทิลีนไกลคอล 6000 ความเข้มข้น 20 เปอร์เซ็นต์ ในระยะเวลา 4 วัน เปรียบเทียบกับสภาพปกติ ประเมินค่าพารามิเตอร์ต่าง ๆ 12 ชนิด พบว่า มี 6 พารามิเตอร์ที่ประเมินข้าวทั้งสองพันธุ์แล้วมีความแตกต่างจากกลุ่มควบคุม ได้แก่ คะแนนการม้วนใบ (LRS) สัดส่วนมวลแห้งต่อมวลสดต้น (S_Md/Mf) ปริมาณน้ำในต้น (S_WC) มวลสดราก (R_Mf) มวลแห้งราก (R_Md) และสัดส่วนมวลแห้งรากต่อต้น (Md_R/S) พบว่า ค่าความคงทนของเยื่อหุ้มเซลล์ (CMS) ของข้าวพันธุ์พื้นเมืองในสภาพแล้งมีค่าลดลง แสดงถึงมีการรั่วไหลของสารออกมาจากเซลล์ใบเพิ่มขึ้น สะท้อนว่าเซลล์ใบได้รับผลกระทบจากความแล้ง ในขณะที่พันธุ์ กข6 ไม่มีความแตกต่างจากสภาพปกติ แสดงว่าเยื่อหุ้มเซลล์ยังไม่ได้รับความเสียหาย ค่า S_Md/Mf ของข้าวทั้งสองพันธุ์เพิ่มสูงขึ้นแสดงถึงการขาดน้ำอย่างชัดเจนในสภาพแล้ง ค่า R_Mf และ R_Md ของข้าวทั้งสองพันธุ์ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่มวลสดต้น (S_Mf) และมวลแห้งต้น (S_Md) ไม่มีความแตกต่างจากสภาพปกติ เมื่อมวลส่วนต้นมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามอายุแต่มวลรากกลับลดลง จึงทำให้ค่า Md_R/S มีค่าลดลง สะท้อนว่าส่วนรากได้รับผลกระทบจากความแล้งมากกว่าส่วนต้น แม้ว่ารากของข้าวพันธุ์ กข6 จะมีการเพิ่มมวลสูงมากขึ้นกว่าพันธุ์พื้นเมือง แต่เมื่อเผชิญกับสภาพแล้งกลับได้รับผลกระทบมากกว่า ค่าปริมาณน้ำสัมพัทธ์ของใบ (RWC) ของข้าวทั้งสองพันธุ์เทียบกับสภาพไม่ขาดน้ำ ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ แสดงว่าใบยังคงสามารถรักษาสถานะของน้ำในใบไว้ได้เป็นปกติ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพย์สินทางปัญญา. (2552). ประกาศกรมทรัพย์สินทางปัญญา. แหล่งข้อมูล: https://www.ipthailand.go.th. ค้นเมื่อ วันที่ 2 มีนาคม 2569.
กองวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าว. (2559).องค์ความรู้เรื่องข้าว. แหล่งข้อมูล: http://webold.ricethailand.go.th. ค้นเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2569.
กิตติชัย นารีนุช, จิรวัฒน์ สนิทชน และพัชริน ส่งศรี. (2554). การคัดเลือกข้าวไร่พื้นเมืองทนทานต่อสภาพแล้งต้นฤดูปลูก. แก่นเกษตร 39(2) (ฉบับพิเศษ): 67 - 71.
จักรกฤช ศรีละออ. (2561). การคัดเลือกสายพันธุ์ข้าวพื้นเมืองต่อการทนแล้งและให้ผลผลิตสูง. Rajabhat Journal of Sciences Humanities and Social Sciences 19(1): 161 - 166.
จรัญญา แขกสวัสดิ์, สุวัจน์ อิ่มวิชิต, ประภัสสร วิจิตรจันทร์, สัณห์ฐิศ รีวราบัณฑิต, นัฐวรรณ บุษบา, สุนันทรา บรรจบพุดซา, ธนสิน ทับทิมโต, กนกวรรณ ศรีคชา, เบญญาภา ทองศรี, พงศธร สุขสวัสดิ์, พีรดา อินทะเสน, ประพฤติ พรหมสมบูรณ์, ธีรวัฒน์ ศรุตโยภาส และไพรัตน์ พิมพ์ศิริกุล. (2565). ศักยภาพการทนแล้งและผลผลิตของข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองและพันธุ์แนะนำในประเทศไทย. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า 40(2): 187 - 195.
เดชอุดม ปามุทา, ปิยะดา ธีระกุลพิศุทธิ์, วัฒนชัย ล้นทม, จิรวัฒน์ สนิทชน, จรัญจิต เพ็งรัตน์, Jonaliza L. Siangliw และ ธียุทธ ตู้จินดา. (2557). ผลของความเค็มและแล้งต่อลักษณะทางสรีรวิทยาบางประการของข้าวขาวดอกมะลิ 105 ที่ได้รับชิ้นส่วน QTL ควบคุมลักษณะทนแล้ง. วารสารพฤกษศาสตร์ไทย 6 (ฉบับพิเศษ): 199 - 204.
ปัญญา มาดี, เจนจิรา ทิพย์ทำมา, นธภร ไชยธรรม และจรัญญา กุลยะ. (2567). ผลของสภาวะขาดน้ำต่อปริมาณน้ำสัมพัทธ์ ค่าดัชนีความเขียวใบ และการเจริญเติบโต ของข้าวระยะการเจริญเติบโตทางลำต้น. วารสารวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและการเกษตร. 5(1): 37 - 48.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2569). ปริมาณการผลิตข้าวนาปี ปี 2566. แหล่งข้อมูล: https://catalog.oae.go.th. ค้นเมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2569.
สุพัตรา นราวัฒนะ, พิทวัส วิขัยดิษฐ และพัณณ์ชิตา เวชสาร. (2568). การคัดเลือกข้าวทนแล้งโดยใช้ปริมาณสาร Malondialdehyde. วารสารวิชาการข้าว 16(1): 50 - 59.
ยุธยา อยู่เย็น, ณัฐบดี วิริยาวัฒน์ และสุรชาติ สินวรณ์. (2566). การพัฒนาข้าวทนแล้งระหว่างข้าวพันธุ์ท้องถิ่นและพันธุ์เศรษฐกิจในพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ 18(2): 13 - 24.
Asch, F., Dingkuhn, M., Sow, A. and Audebert, A. (2005). Drought-induced changes in rooting patterns and assimilate partitioning between root and shoot in upland rice. Field Crops Research 93(2-3): 223 - 236. doi: 10.1016/j.fcr.2004.10.002.
Bhandari, U., Gajurel, A., Khadka, B., Thapa, I., Chand, I., Bhatta, D., Poudel, A., Pandey, M., Shrestha, S. and Shrestha, J. (2023). Morpho-physiological and biochemical response of rice (Oryza sativa L.) to drought stress: A review. Heliyon 9(3): e13744. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e13744.
Blum, A. (2010). Plant breeding for water-limited environments. Springer Science & Business Media.
De Datta, S.K., Malabuyoc, J.A. and Aragon, E.L. (1988). A field screening technique for evaluating rice germplasm for drought tolerance during the vegetative stage. Field Crops Research 19: 123 - 134. doi: 10.1016/0378-4290(88)90050-0.
ElBasyoni, I., Saadalla, M., Baenziger, S., Bockelman, H. and Morsy, S. (2017). Cell membrane stability and association mapping for drought and heat tolerance in a worldwide wheat collection. Sustainability 9(9): 1606. doi: 10.3390/su9091606.
Eslami, M., Ahmadikhah, A., Azimi, M.R. and Saeidi, A. (2018). Differential response of an international rice (Oryza sativa L.) collection to drought simulated stress (PEG) at vegetative stage. Australian Journal of Crop Science 12(6): 855 - 869. doi: 10.21475/ajcs.18.12.06.PNE545.
Fatima, S., Rashid, M., Hameed, A., Fiaz, S., Rebouh, N.Y. and Zaman, Q.U. (2025). Development of rice mutants with enhanced resilience to drought and brown spot (Bipolaris oryzae) and their physiological and multivariate analysis. BMC Plant Biology 25(1): 1040. doi: 10.1186/s12870-025-07024-5.
Huanhe, W., Xiaoyu, G., Xiang, Z., Wang, Z., Xubin, Z., Yinglong, C., Zhongyang, H., Guisheng, Z., Tianyao, M. and Qigen, D. (2024). Grain yield, biomass accumulation, and leaf photosynthetic characteristics of rice under combined salinity-drought stress. Rice Science 31(1): 118 - 128. doi: 10.1016/j.rsci.2023.06.006.
Hungsaprug, K., Utkhao, W., Kositsup, B., Kasettranun, W., Siangliw, J.L., Toojinda, T. and Chadchawan, S. (2019). Photosynthetic parameters and biomass recovery of a rice chromosome segment substitution line with a 'KDML 105' genetic background under drought conditions. International Journal of Agriculture and Biology 22(5): 1197 - 1204. doi: 10.17957/IJAB/15.1187.
Jarin, A.S., Islam, M.M., Rahat, A., Ahmed, S., Ghosh, P. and Murata, Y. (2024). Drought stress tolerance in rice: physiological and biochemical insights. International Journal of Plant Biology 15(3): 692 - 718. doi: 10.3390/ijpb15030051.
Jayaweera, J.K.P.T.P., Herath, H.M.V.G., Jayatilake, D.V., Udumulla, G.S. and Wickramasinghe, H.A.M. (2016). Physiological, biochemical and proteomic responses of rice (Oryza sativa L.) varieties Godaheenati and Pokkali for drought stress at the seedling stage. Tropical Agricultural Research 27(2). doi: 10.4038/tar.v27i2.8164.
Khunsanit, P., Jitsamai, N., Thongsima, N., Chadchawan, S., Pongpanich, M., Henry, I.M., Comai, L., Suriya-Arunroj, D., Budjun, I. and Buaboocha, T. (2024). QTL-Seq identified a genomic region on chromosome 1 for soil-salinity tolerance in F2 progeny of Thai salt-tolerant rice donor line “Jao Khao”. Frontiers in plant science 15: 1424689. doi: 10.3389/fpls.2024.1424689.
Latif, A., Ying, S., Cuixia, P. and Ali, N. (2023). Rice curled its leaves either adaxially or abaxially to combat drought stress. Rice Science 30(5): 405 - 416. doi: 10.1016/j.rsci.2023.04.002.
Mickky, B.M. and Aldesuquy, H.S. (2017). Impact of osmotic stress on seedling growth observations, membrane characteristics and antioxidant defense system of different wheat genotypes. Egyptian Journal of Basic and Applied Sciences 4(1): 47 - 54. doi: 10.1016/j.ejbas.2016.10.001.
Mondal, K., Kar, R.K., Chakraborty, A. and Dey, N. (2024). Concurrent effect of drought and heat stress in rice (Oryza sativa L.): physio-biochemical and molecular approach. 3 Biotech 14(5): 132. doi: 10.1007/s13205-024-03980-1.
Panda, D., Mishra, S.S. and Behera, P.K. (2021). Drought tolerance in rice: focus on recent mechanisms and approaches. Rice science 28(2): 119 - 132. doi: 10.1016/j.rsci.2021.01.002.
Posit. (2026). RStudio Desktop. Source: https://posit.co. Retrieved date 4 March 2026.
Rotrujanon, N., Pamuta, D., Siangliw, M., Sanitchon, J., Siangliw, J.L. and Theerakulpisut, P. (2022). Evaluation of drought and salinity tolerance at seedling stage of introgression lines of ‘KDML105’ rice carrying drought tolerance QTL and SKC1 salt tolerance gene. KKU Science Journal 50(2): 146 - 161.
Tahere, A.S., Yamauchi, A., Kamoshita, A. and Wade, L.J. (2000). Genotypic variation in response of rainfed lowland rice to drought and rewatering: II. Root growth. Plant Production Science 3(2): 180 - 188. doi: 10.1626/pps.3.180.
Verslues, P.E., Agarwal, M., Katiyar-Agarwal, S., Zhu, J. and Zhu, J.K. (2006), Methods and concepts in quantifying resistance to drought, salt and freezing, abiotic stresses that affect plant water status. The Plant Journal 45: 523 - 539. doi: 10.1111/j.1365-313X.2005.02593.x.