การทดสอบเบื้องต้นถึงฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรียของเชื้อ Streptomyces sp. SR1301 ที่แยกได้จากดินในพื้นที่ปกปักทรัพยากร มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
เชื้อแอคติโนมัยซีทสามารถสร้างสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่มีประโยชน์ได้หลายชนิด หนึ่งในนั้นคือสารกลุ่มที่มีประสิทธิภาพสูงสำหรับเป็นยาปฏิชีวนะ แต่ปัจจุบันพบปัญหาการดื้อยาของเชื้อก่อโรคต่าง ๆ ที่ส่งผลกระทบไปทั่วโลก ในขณะที่สถานการณ์ของการผลิตยาพบว่าการค้นพบยาชนิดใหม่มีอัตราที่น้อยลงมาก ซึ่งไม่ทันต่อความต้องการใช้งาน ดังนั้น วัตถุประสงค์ของการวิจัยนี้จึงทำเพื่อแยกเชื้อกลุ่มแอคติโนมัยซีทจากดินในพื้นที่ปกปักทรัพยากร มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี จังหวัดจันทบุรี ที่มีฤทธิ์ยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรคบางชนิด และทำการระบุชนิดของเชื้อแอคติโนมัยซีทนั้น วิธีการศึกษาประกอบด้วยการแยกเชื้อแอคติโนมัยซีทจากดินด้วยการเจือจางและการเกลี่ยเชื้อลงบนอาหาร humic acid vitamin (HV) agar จากนั้นทดสอบฤทธิ์ยับยั้งจุลินทรีย์เบื้องต้นด้วยวิธีการขีดขวางและเลือกแอคติโนมัยซีทที่มีฤทธิ์ดีที่สุดสำหรับสกัดสารสกัดหยาบเพื่อใช้หาค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งและฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ทดสอบด้วยวิธี broth microdilution และการเกลี่ยเชื้อ จากนั้นทำการระบุชนิดของแอคติโนมัยซีทด้วยการศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยาและวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีน 16S rRNA ผลการวิจัยพบว่าสามารถแยกเชื้อแอคติโนมัยซีทได้ทั้งหมด 39 ไอโซเลท โดยมีเชื้อ 4 ไอโซเลท ที่สามารถยับยั้งเชื้อ Bacillus cereus TISTR 2372 และ Staphylococcus aureus ATCC 25923 ได้มีระยะยับยั้งอยู่ในช่วง 11.30 - 28.50 mm โดยเชื้อไอโซเลท SR1301 ยับยั้งแบคทีเรียทั้งสองได้ดีที่สุด มีระยะยับยั้งเท่ากับ 28.50 ± 1.52 และ 25.80 ± 1.47 mm หลังการสกัดสารสกัดหยาบพบว่าสารสกัดมีค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียทั้งสองเท่ากับ 64 µg/ml และมีค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถฆ่าเชื้อแบคทีเรียทั้งสองเท่ากับ 256 µg/ml และ 128 µg/ml ตามลำดับ การวิเคราะห์ phylogenetic tree ของยีน 16S rRNA ในเชื้อไอโซเลท SR1301 พบว่า เชื้อนี้มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับเชื้อ Streptomyces samsunensis M1463T ผลการวิจัยทั้งหมดสรุปได้ว่า เชื้อแอคติโนมัยซีทไอโซเลท SR1301 มีศักยภาพในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียแกรมบวกบางชนิดได้ ดังนั้นจึงควรศึกษาและพัฒนาสารสกัดหยาบของเชื้อนี้เพิ่มเติมเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Barka, E.A., Vatsa, P., Sanchez, L., Gaveau-Vaillant, N., Jacquard, C., Klenk, H.P., Clément, C., Ouhdouch, Y. and Van Wezel, G.P. (2016). Taxonomy, physiology, and natural products of actinobacteria. Microbiology and Molecular Biology Reviews 80(1): 1 - 43. doi: 10.1128/mmbr.00019-15.
Chimnoi, W. (1999). Genetic diversity of some bacteria in the area of plant genetic conservation project in Nakhon Ratchasima province. Master of Science, Chulalongkorn university Bangkok: 103 pages.
Choi, J.W., Lee, Y., Kim, J., Kwon, H., Deyrup, S.T., Lee, J.W., Lee, D., Kang, H., Joo, H. and Shim, S.H. (2023). Discovery of bioactive metabolites by acidic stress to a geldanamycin producer, Streptomyces samsunensis. Journal of Natural Products 86(4): 947 - 957. doi: 10.1021/acs.jnatprod.2c01151.
Chun, J. and Goodfellow, M. (1995). A Phylogenetic Analysis of the Genus Nocardia with 16S rRNA Gene Sequences. International Journal of Systematic Bacteriology 45(2): 240 - 245. doi: 10.1099/00207713-45-2-240.
CLSI. (2018). Methods for dilution antimicrobial susceptibility tests for bacteria that grow aerobically, CLSI standard M07. Wayne, PA: Clinical and Laboratory Standards Institute. 11th ed. pp. 15 - 35.
Cook, A.E. and Meyers, P.R. (2003). Rapid identification of filamentous actinomycetes to the genus level using genus-specific 16S rRNA gene restriction fragment patterns. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 53(6): 1907 - 1915. doi: 10.1099/ijs.0.02680-0.
Custodio, A.B., Zapater, J.E.I. and Alcantara, E.P. (2025). Structural diversity and biological activities of naturally derived bafilomycins from actinomycetes. Beni-Suef University Journal of Basic and Applied Sciences 14(1): 33. doi: 10.1186/s43088-025-00622-0.
Dumrongrojwatthana, P. and Kunsook, C. (2019). Bird species composition change in the natural resource protected area, Rambhai Barni Rajabhat University. Rajabhat Rambhai Barni Research Journal 13(1): 5 - 19.
Dumrongrojwatthana, P., Petchthongkliang, P. and Kunsook, C. (2018). Carbon storage of trees in the resource conservation forest, Rambhai Barni Rajabhat University. Rajabhat Rambhai Barni Research Journal 12(3): 190 - 200.
Goodfellow, M. and Williams, S.T. (1983). Ecology of actinomycetes. Annual Review of Microbiology 37: 189 - 216. doi: 10.1146/annurev.mi.37.100183.001201.
Hong, K., Gao, A.H., Xie, Q.Y., Gao, H.G., Zhuang, L., Lin, H.P., Yu, H.P., Li, J., Yao, X.S., Goodfellow, M. and Ruan, J.S. (2009). Actinomycetes for marine drug discovery isolated from mangrove soils and plants in China. Marine Drugs 7(1): 24 - 44. doi: 10.3390/md7010024.
Hu, D., Chen, Y., Sun, C., Jin, T., Fan, G., Liao, Q., Mok, K.M. and Lee, M.-Y.S. (2018). Genome guided investigation of antibiotics producing actinomycetales strain isolated from a Macau mangrove ecosystem. Scientific Reports 8(1): 14271. doi: 10.1038/s41598-018-32076-z.
Kamil, F.H., Saeed, E.E., El-Tarabily, K.A. and AbuQamar, S.F. (2018). Biological control of mango dieback disease caused by Lasiodiplodia theobromae using streptomycete and non-streptomycete actinobacteria in the United Arab Emirates. Frontiers in Microbiology 9: 829. doi: 10.3389/fmicb.2018.00829.
Kumar, S., Stecher, G., Suleski, M., Sanderford, M., Sharma, S. and Tamura, K. (2024). MEGA12: molecular evolutionary genetic analysis version 12 for adaptive and green computing. Molecular Biology and Evolution 41(12): 1 - 9. doi: 10.1093/molbev/msae263.
Madigan, M.T., Martinko, J.M., Dunlap, P.V. and Clark, D.P. (2009). Brock biology of microorganisms. San Francisco: Pearson Benjamin Cummings. 12th ed. pp. 78 - 84.
Ngamcharungchit, C., Chaimusik, N., Panbangred, W., Euanorasetr, J. and Intra, B. (2023). Bioactive metabolites from terrestrial and marine actinomycetes. Molecules 28(15): 5915. doi: 10.3390/molecules28155915.
Nimnoi, P. (2015). Actinomycetes. Bangkok: Kasetsart University. pp. 8 - 27.
Niyomvong, N., Vaithanomsat, P., Apiwatanapiwat, W., Trakunjae, C., Janchai, P. and Boondaeng, A. (2022). Medium optimization using response surface methodology to produce antifungal substance from Streptomyces samsunensis RB-4 against Rhizoctonia solani. Agriculture and Natural Resources 56(4): 773 - 780. doi: 10.34044/j.anres.2022.56.4.11.
Otoguro, M., Hayakawa, M., Yamazaki, T. and Iimura, Y. (2001). An integrated method for the enrichment and selective isolation of Actinokineospora spp. in soil and plant litter. Journal of Applied Microbiology 91(1): 118 - 130. doi: 10.1046/j.1365-2672.2001.01372.x.
Pook-In, G., Seansupa, K. and Upakut, S. (2019). Inhibition of Staphylococcus aureus by the cotton fabrics treated with the crude finish produced from Streptomyces sp. strain AC4. Journal of Food Health and Bioenvironmental Science 12(1): 44 - 53.
Pook-In, G., Tammawong, S., Phuangsri, C., Seansupa, K., Sookying, S., Takahashi, T. and Rawangkan, A. (2026). Heat-assisted extraction and bioactivity evaluation of a dinactin-associated compound from Streptomyces UP strains. Microbiology Research 17(1): 16. doi: 10.3390/microbiolres17010016.
Puckdee, W. and Chanthamalee, J. (2025). Antibacterial activity of endophytic actinomycetes, Streptomyces sp. PM-R01, isolated from native durian varieties in Chanthaburi province. Journal of Science and Technology Mahasarakham University 44(3): 221 - 229.
Ritvirool, P. (2020). Antibiotic-resistant bacteria. Phitsanulok: Naresuan University. pp. 40 - 69.
Sazak, A., Şahin, N., Güven, K., Işık, K. and Goodfellow, M. (2011). Streptomyces samsunensis sp. nov., a member of the Streptomyces violaceusniger clade isolated from the rhizosphere of Robinia pseudoacacia. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 61(6): 1309 - 1314. doi: 10.1099/ijs.0.021329-0.
Shirling, E.B. and Gottlieb, D. (1966). Methods for characterization of Streptomyces species. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 16(3): 313 - 340. doi: 10.1099/00207713-16-3-313.
Somnuek, C. and Kanboon, P. (2019). Survey of lichen at swamp forest in plant genetic protection area, Rambhai Barni Rajabhat University. RMUTI JOURNAL Science and Technology 12(3): 150 - 159.
Supong, K., Sripreechasak, P., Tanasupawat, S., Danwisetkanjana, K., Rachtawee, P. and Pittayakhajonwut, P. (2017). Investigation on antimicrobial agents of the terrestrial Streptomyces sp. BCC71188. Applied Microbiology and Biotechnology 101(2): 533 - 543. doi: 10.1007/s00253-016-7804-1.
Supong, K., Thawai, C., Choowong, W., Kittiwongwattana, C., Thanaboripat, D., Laosinwattana, C., Koohakan, P., Parinthawong, N. and Pittayakhajonwut, P. (2016). Antimicrobial compounds from endophytic Streptomyces sp. BCC72023 isolated from rice (Oryza sativa L.). Research in Microbiology 167(4): 290 - 298. doi: 10.1016/j.resmic.2016.01.004.
Surawut, S., Kunsook, C., Nak-eiam, S., Khamchatra, N., Bhudharak, S., Phontharod, W., Boonmee, O., Yasawong, M. and Kanjanavas, P. (2023). Biodiversity and functional distribution of macrofungi from plant genetic conservation area, Chanthaburi province, Thailand. Current Applied Science and Technology 23(5): 19 pages. doi: 10.55003/cast.2023.05.23.003.
Vadankula, G.R., Rizvi, A., Ali, H., Khunjamayum, R., Eedara, V.V.R., Nema, V., Ningthoujam, D.S., Suresh Babu, K., Shetty, P.R., Mande, S.C. and Banerjee, S. (2025). Secondary metabolites from a new antibiotic-producing endophytic streptomyces isolate inhibited pathogenic and multidrug-resistant Mycobacterium tuberculosis strains. Tropical Medicine and Infectious Disease 10(5): 117. doi: 10.3390/tropicalmed10050117.
Ventola, C.L. (2015). The antibiotic resistance crisis: part 1: causes and threats. P & T : a Peer-Reviewed Journal for Formulary Management 40(4): 277 - 283.
Wang, R., Bao, Y., Dong, Y., Dong, Y. and Li, H. (2023). Genome-directed discovery of antiproliferative bafilomycins from a deepsea-derived Streptomyces samsunensis. Bioorganic Chemistry 138: 106599. doi: 10.1016/j.bioorg.2023.106599.
Wongsariya, K., Duangupama, T., Pansomsuay, R., Thanaboripat, D. and Thawai, C. (2024). Genome characterization for the antimicrobial potential of Streptomyces samsunensis SA31, a rhizospheric actinomycete of Cymbopogon citratus (DC) Stapf. Current Applied Science and Technology 25(1): e0260305. doi: 10.55003/cast.2024.260305.
World Health Organization. (2022). Global antimicrobial resistance and use surveillance system (GLASS) report 2022. Geneva: World Health Organization. pp. 1 - 3.
Yoon, S.H., Ha, S.M., Kwon, S., Lim, J., Kim, Y., Seo, H. and Chun, J. (2017). Introducing EzBioCloud: a taxonomically united database of 16S rRNA gene sequences and whole-genome assemblies. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 67(5): 1613 - 1617. doi: 10.1099/ijsem.0.001755.
Zhang, H., Lee, Y.K., Zhang, W. and Lee, H.K. (2006). Culturable actinobacteria from the marine sponge Hymeniacidon perleve: isolation and phylogenetic diversity by 16S rRNA gene-RFLP analysis. Antonie van Leeuwenhoek 90(2): 159 - 169. doi: 10.1007/s10482-006-9070-1.
