สัณฐานวิทยาและการกระจายพันธุ์ของพรรณไม้สกุลมะเมื่อย (Gnetum) ในจังหวัดสงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส

บทคัดย่อ

การศึกษาสัณฐานวิทยาของพรรณไม้สกุลมะเมื่อย (Gnetum) ใน 4 จังหวัดสงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส พบพืชสกุลมะเมื่อย 4 ชนิด คือ Gnetum gnemon Linn 2 พันธุ์ คือ G. gnemon var. gnemon Linn และ G. gnemon var. tenerum Markgr., G. m่acrostachyum Hook.f., G. montanum Markgr. และ G. tenuifolium Ridl. จากการศึกษาสัณฐานวิทยา พบว่า G. gnemon var. gnemon เป็นไม้ยืนต้น G. gnemon var. tenerum เป็นไม้พุ่ม และอีก 3 ชนิด เป็นไม้เลื้อยมีเนื้อไม้ ใบของ G. gnemon ทั้ง 2 พันธุ์ และ G. tenuifolium ใบบางและใบยังคงมีสีเขียวหรือเขียวแกมเหลืองเมื่อแห้ง ส่วนใบของ G. macrostachyum และ G. montanum ใบหนาเหนียวคล้ายหนัง ใบแห้งสีจะเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีน้ำตาลดำ สำหรับโคนเพศเมียทั้ง 4 ชนิด มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน โดย G. gnemon เป็นโคนเดี่ยว เมล็ดไม่มีก้าน G. macrostachyum เป็นโคนเดี่ยว มีขนสีน้ำตาล เมล็ดไม่มีก้าน G. tenuifolium เป็นโคนเดี่ยว เมล็ดมีก้านแต่ไม้อวบ ในขณะที่ G. montanum เป็นช่อโคนขนาดใหญ่เมล็ดมีขนาดใหญ่ และมีก้านอวบ พืชสกุลมะเมื่อยมีการกระจายพันธุ์ตามพื้นที่ที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเลตั้งแต่ 8-479 เมตร และพื้นที่ที่พบเป็นป่ารกร่าง สวนยาง สวนผลไม้ ป่าสันทราย ป่าพรุ ภูเขา และป่าต้นน้ำ โดย G. gnemon var. gnemon พบเฉพาะบริเวณสวนยางในป่าพรุ พรุโต๊ะแดง จังหวัดนราธิวาส G. montanum พบเฉพาะบริเวณป่าสันทราย บ้านเทียรยา ตำบลตาแกะ อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี ในขณะที่ G. macrostachyum และ G. tenuifolium พบได้ทั่วไปตั้งแต่ป่าสันทราย ป่าพรุ สวนยาง ภูเขา น้ำตก และป่าต้นน้ำ นอกจากนั้นพบว่า G. gnemon var. tenerum เป็นพันธุ์ที่พบได้ทั่วไปและนิยมปลูกเพื่อใช้บริโภค