ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ต้านเชื้อของน้ำมันหอมระเหยจากสมุนไพร ต่อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนัง

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังของน้ำมันหอมระเหยจากสมุนไพรที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น จำนวน 7 ตัวอย่าง คือ กะเพราขาว ข่าหลวง ตะไคร้หอม ผิวมะกรูด ใบมะกรูด ผิวมะนาว และใบมะนาว โดยทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ด้วยวิธี 2, 2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) assay และ thiobarbituric reactive substances (TBARs) assay ผลการศึกษา พบว่า น้ำมันหอมระเหยจากตะไคร้หอมแสดงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระมากที่สุด เมื่อทดสอบด้วยวิธี DPPH assay โดยมีค่า IC₅₀ เท่ากับ 0.116 ± 0.040 mg/ml รองลงมา คือ กะเพราขาว (IC₅₀ = 0.349 ± 0.910 mg/ml) และข่าหลวง (IC₅₀ = 0.418 ± 0.100 mg/ml) ตามลำดับ และพบว่าตะไคร้หอมมีฤทธิ์ยับยั้ง lipid peroxidation ได้มากที่สุด (IC₅₀ = 0.537 ± 1.080 mg/ml) เมื่อทดสอบด้วยวิธี TBARs assay รองลงมาคือ ข่าหลวง (IC₅₀ = 0.586 ± 0.700 mg/ml) และกะเพราขาว (IC₅₀ = 0.724 ± 0.270 mg/ml) ตามลำดับ ผลการศึกษาฤทธิ์ต้านเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังของน้ำมันหอมระเหย พบว่า ตะไคร้หอมมีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อ Staphylococcus aureus Staphylococcus epidermidis และ Candida albicans ได้ดีที่สุด มีค่า MIC เท่ากับ 0.98 mg/ml, 1.95 mg/ml และ 0.06 - 0.12 mg/ml ตามลำดับ ส่วนน้ำมันหอมระเหยจากผิวมะนาว ผิวมะกรูด และตะไคร้หอม มีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อ Trichophyton mentagrophytes ได้ดีที่สุด คือมีค่า MIC เท่ากับ 0.12-0.24 mg/ml, 0.24 mg/ml และ 0.49 mg/ml ตามลำดับ ผลที่ได้แสดงให้เห็นศักยภาพที่สําคัญ ในการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังของน้ำมันหอมระเหยจากพืชสมุนไพรพื้นบ้านที่มีอยู่โดยทั่วไป และสามารถนําไปพัฒนาต่อยอดด้านผลิตภัณฑ์สมุนไพรหรือยาสมุนไพรเพื่อใช้เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการป้องกันโรคติดเชื้อทางผิวหนัง ได้ทั้งเป็นการส่งเสริมให้มีการนําพืชสมุนไพรไทยมาใช้ให้เกิดประโยชน์มากขึ้น