การวิวัฒนาการของระบบดาวคู่อุปราคา AK CMi และ V714 Mon

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาระบบดาวคู่แบบใกล้ชิดที่มีวิวัฒนาการแตกต่างกันสองช่วงตามแบบจำลองของโรชช์ ได้แก่ ระบบดาวคู่แบบเกือบแตะกัน (NCBs) และระบบดาวคู่แบบแตะกัน ในที่นี้ได้เลือกระบบที่มีลักษณะเฉพาะที่น่าสนใจ คือ ระบบดาวคู่อุปราคา AK CMi และ V714 Mon สังเกตการณ์ณ หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา นครราชสีมา สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) โดยใช้กล้องโทรทรรศน์ชนิดสะท้อนแสง บันทึกข้อมูลด้วยระบบซีซีดีโฟโตเมตรีผ่านแผ่นกรองแสงช่วงความยาวคลื่น สีน้ำเงิน (B) และสีเหลือง (V) ตามมาตรฐานระบบ UBV จากการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า AK CMi เป็นระบบดาวคู่ประเภทอัลกอลคาบสั้นที่มีคาบการโคจรเท่ากับ 0.5658966 วัน และ V714 Mon เป็นระบบดาวคู่ประเภท W Uma ที่มีองศาการแตะกันมากขึ้นถึง 49 เปอร์เซ็นต์ มีคาบการโคจรเท่ากับ 0.3445142 วัน เมื่อเวลาผ่านไปพบว่าคาบการโคจรที่ลดลงอย่างต่อเนื่องในอัตรา 2.83×10^-3 วินาที ต่อปีและ 1.43×10^-2 วินาทีต่อปีสำหรับระบบดาวคู่อุปราคา AK CMi และ V714 Mon ตามลำดับ โดยระบบดาวคู่อุปราคา AK CMi และ V714 Mon มีค่าระนาบความเอียงวงโคจร เท่ากับ 77.39±0.69 องศา และ 77.74±0.16 องศา ตามลำดับซึ่งแสดงให้เห็นว่า ระบบทั้งสองเป็นการบังกันแบบบางส่วน จากแบบจำลองระบบ AK CMi มีสมาชิกอยู่ในแถบลำดับหลักบนแผนภาพเฮิร์ตซปรุง-รัสเซล มีชนิดสเปกตรัม A3 และ K2 สำหรับ V714 Mon มีสมาชิกอยู่ในแถบลำดับหลักบนแผนภาพเฮิร์ตซปรุง-รัสเซล มีชนิดสเปกตรัม A2 วิวัฒนาการแบบแตะกันอุณหภูมิดาวใกล้เคียงกันมาก แต่เพิ่มขึ้นเล็กน้อย ซึ่งเป็นไปตามทฤษฎี AML รวมทั้งวิวัฒนาการแกนกลางดาวของสมาชิกดาวฤกษ์ในระบบและยังพบว่าอัตราส่วนของสมาชิกในระบบลดลงอย่างต่อเนื่อง แสดงให้เห็นว่าระบบเกิดการถ่ายเทมวลระหว่างสมาชิกอย่างต่อเนื่อง