ตัวเต็มวัยของแมลงช้างกรามโต Neochauliodes puntatolosus Liu and Yang, 2006 และชีวประวัติของ Neocahuliodes sp. (Megaloptera: Corydalidae) ในลำธารต้นน้ำ ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษาความหลากหลายและชีวประวัติของแมลงช้างกรามโต วงศ์ย่อย Chauliodinae (อันดับ Megaloptera วงศ์ Corydalidae) โดยให้ความสนใจที่ระยะตัวอ่อนและตัวเต็มวัย ในลําธารต้นน้ำ 2 สายคือห้วยหญ้าเครือและห้วยพรมแล้ง ระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2556 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2557 พบตัวเต็มวัยของ Neochauliodes punctatolosus Liu and Yang, 2006 ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2556 และระหว่างเดือน มิถุนายน พ.ศ. 2556 ถึง กันยายน พ.ศ. 2557 คือ พบตัวผู้ จํานวน 12 ตัว และตัวเมีย 1 ตัวที่ห้วยหญ้าเครือ และตัวผู้ 2 ตัวที่ห้วยพรมแล้ง ตัวเต็มวัยมีความแตกต่างระหว่างเพศ โดยตัวผู้มีหนวดแบบขนนก ตัวเมียมีหนวดแบบซี่เลื่อย และตัวเมียมีขนาดใหญ่กว่าตัวผู้ จากข้อมูลการพบตัวเต็มวัยในสองลําธารนี้ดูเหมือนว่าการเป็นตัวเต็มวัยของตัวผู้มีจํานวนมากกว่าตัวเมีย พบตัวอ่อนพบสกุล Neochauliodes ที่มีลักษณะสัณฐานแบบเดียวกันทั้งหมดแต่ไม่สามารถระบุชนิดได้จํานวน 88 ตัวที่ห้วยหญ้าเครือ และ 6 ตัวที่ห้วยพรมแล้ง ห้วยหญ้าเครือมีปริมาณออกซิเจนละลายต่ำกว่า แต่มีค่าการนําไฟฟ้าของน้ำและปริมาณของแข็งละลายทั้งหมดสูงกว่าห้วยพรมแล้งอย่างมีนัยสําคัญ (p<0.05) ตัวอ่อนของ Neochauliodes sp. มีท่อหายใจยาวจํานวน 1 คู่ที่ปล้องท้องที่ 8 ซึ่งช่วยให้สามารถใช้ออกซิเจนจากบรรยากาศได้แม้ว่าตัวอ่อนยังคงอยู่ในน้ำที่มีปริมาณออกซิเจนละลายต่ำ จากความกว้างของส่วนหัวแสดงว่า Neochauliodes sp. มีตัวอ่อน 11 ระยะและมีชีวประวัติแบบหนึ่งรุ่นต่อปีและไม่เป็นฤดูกาล