การคัดกรองเครื่องหมายดีเอ็นเอเป้าหมายเพื่อการพัฒนาสายพันธุ์ ข้าวเหนียวหอม ต้านทานโรคไหม้และทนทานน้ำท่วมฉับพลัน

บทคัดย่อ

การพัฒนาสายพันธุ์ข้าวให้ทนทานต่อสภาพเครียดหลายลักษณะพร้อมๆ กันสามารถทำได้โดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอช่วยคัดเลือก และเครื่องหมายดีเอ็นเอของลักษณะเป้าหมายดังกล่าวต้องแยกความแตกต่างของแอลลีลเป้าหมายระหว่างสายพันธุ์พ่อและแม่ได้ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดกรองเครื่องหมายดีเอ็นเอที่แยกความแตกต่างระหว่างสายพันธุ์พ่อและสายพันธุ์แม่เพื่อใช้เป็นเครื่องมือช่วยคัดเลือกแอลลีลเป้าหมายในการพัฒนาสายพันธุ์ข้าวเหนียวหอมต้านทานโรคไหม้และทนน้ำท่วมฉับพลัน โดยดำเนินการปรับปรุงพันธุ์แบบสืบประวัติ ใช้สายพันธุ์ข้าวเจ้าหอม Jasmine IR57514 ที่มีคุณภาพการหุงต้มและรับประทานคล้ายข้าวขาวดอกมะลิ 105 และทนน้ำท่วมฉับพลันเป็นต้นแม่และใช้สายพันธุ์ข้าวเหนียวปรับปรุง กข6 ที่ได้รับการผนวกยีนต้านทานโรคไหม้ (RD6-blast No.334) เป็นต้นพ่อ ใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอช่วยคัดเลือกลักษณะเป้าหมาย 5 ลักษณะในแต่ละรุ่นของประชากรที่พัฒนาขึ้นเพื่อรวมลักษณะดีเด่นไว้ในข้าวสายพันธุ์ใหม่ ได้แก่ ลักษณะทนน้ำท่วมฉับพลัน (Sub1) ความหอม (badh2) และอุณหภูมิแป้งสุกต่ำ (SSIIa-TT) จากสายพันธุ์แม่ และลักษณะต้านทานโรคไหม้ (qBl1 และ qBl11) ข้าวเหนียว (wx) จากสายพันธุ์พ่อ ดำเนินการคัดกรองเครื่องหมายดีเอ็นเอรวม 16 เครื่องหมาย พบว่า มีเครื่องหมายดีเอ็นเอจำนวน 8 เครื่องหมายที่สามารถแยกความแตกต่างของสายพันธุ์พ่อแม่ได้อย่างชัดเจน ประกอบด้วย เครื่องหมาย R10783indel, Aromarker, Wx-Glu-23 และ SNP2340-41 ซึ่งเป็นเครื่องหมายดีเอ็นเอที่เฉพาะเจาะจงกับยีนเป้าหมาย Sub1 ควบคุมลักษณะทนน้ำท่วมฉับพลัน ยีน badh2 ควบคุมลักษณะความหอม ยีน wx ควบคุมลักษณะข้าวเหนียว และ ยีน SSIIa-TT ควบคุมลักษณะอุณหภูมิแป้งสุกต่ำ ตามลำดับ และมีเครื่องหมายไมโครแซทเทลไลท์ที่อยู่ใกล้ชิดกับลักษณะต้านทานโรคไหม้ qBl1 บนโครโมโซม 1 และ qBl11 บนโครโมโซม 11 จำนวน 4 เครื่องหมาย ได้แก่ RM212/RM319, RM144/RM1233 ซึ่งอยู่ใกล้ชิดขนาบหัวท้ายกับ qBl1 และ qBl11 ตามลำดับ จากนั้นนำเครื่องหมายดีเอ็นเอดังกล่าวมาใช้เป็นเครื่องมือช่วยคัดเลือกประชากร F₂ ที่มีลักษณะทางการเกษตรดีจำนวน 105 ต้น พบว่าสามารถคัดเลือกต้นที่มีลักษณะเป้าหมายดังกล่าวได้จำนวน 9 ต้น จากนั้นปล่อยให้ผสมตัวเองเพื่อสร้างประชากร F₃ และคัดเลือกลักษณะเป้าหมายเพื่อพัฒนาสายพันธุ์ข้าวเหนียวหอมต้านทานโรคไหม้และทนทานน้ำท่วมฉับพลันต่อไป