การศึกษาปริมาณโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์ (KBr profile) ในหลุมเจาะ K-68 และ K-70 ที่อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม เพื่อพิสูจน์การเกิดชั้นหินแบบตลบทับของชั้นเกลือหินและโพแทช ในหมวดหินมหาสารคาม โดยเปรียบเทียบกับชั้นหินปกติ

บทคัดย่อ

การศึกษาโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์ (KBr profile) ที่พบมีปริมาณที่แตกต่างกันในชั้นเกลือหินแต่ละชั้นในหมวดหินมหาสารคาม กลุ่มหินโคราชในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย นอกจากสามารถบอกได้ว่าเกลือหินที่พบเป็นเกลือหินชั้นบน ชั้นกลางหรือชั้นล่างแล้วยังสามารถบอกถึงการคดโค้งตลบทับของชั้นเกลือหินได้อีกด้วย
ผู้เขียนทดลองการวิจัยโดยใช้ตัวอย่างจากการเจาะสำรวจแร่โพแทชและเกลือหินในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยกรมทรัพยากรธรณีพบว่าหลุมเจาะ K-68 และ K-70 ที่อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม ซึ่งมีการเรียงตัวของชั้นหินที่ผิดจากปกติออกไปจากชั้นเกลือหินทั่วไป ผู้เขียนจึงทดลองใช้
การศึกษาโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์ในชั้นเกลือหินต่าง ๆ ที่พบในหลุมเจาะ K-68 และ K-70 เปรียบเทียบกับโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์ในหลุมอื่นที่เกิดแบบปกติประกอบกับการเรียงตัวของชั้นหินต่างๆ ซึ่งพบว่ามีลักษณะกลับกันกับหลุมอื่น ๆ
ผลการศึกษาพบว่าในหลุม K-68 ชั้นเกลือที่วางทับอยู่บนชั้นโพแทชที่เป็นแร่ซิลไวต์ทับอยู่บนแร่คาร์นัลไลต์เป็นเกลือหินชั้นล่าง (lower salt) ทั้งที่ปกติชั้นโพแทชจะพบอยู่เหนือเกลือหินชั้นล่าง เพราะมีโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์ที่สูงกว่าเกลือหินชั้นอื่นโดยเป็นช่วงที่ติดกับชั้นโพแทช ถัดลงไปเป็นชั้นเกลือหินสีบาง ๆ ซึ่งมีโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์ที่วางตัวกลับทิศเกลือหินปกติ จากนั้นจะต่อเข้าไปยังชั้นดินเหนียวชั้นล่าง (lower clastic) สีน้ำตาลแดงแล้วจึงผ่านเข้าไปในเกลือชั้นกลางที่มีลักษณะการพับทบกันอย่างชัดเจนเพราะค่าโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์มีค่าค่อนข้างเสมอกันที่ประมาณ 200 ppm ซึ่งเทียบได้กับตอนล่าง (lower sequence) ของเกลือหินชั้นกลางและมีรอยหักเล็กน้อยตอนกลาง ๆ ของชั้นหินซึ่งน่าจะเป็นรอยพับ ก่อนที่จะเข้าไปในชั้นดินเหนียวชั้นล่าง ซึ่งเป็นการเรียงตัวตามปกติอีกครั้งหนึ่งก่อนที่จะหยุดเจาะ ส่วนในหลุมเจาะ K-70 พบว่า มีการเจาะผ่านเข้าไปในเกลือหินชั้นล่างก่อนเช่นเดียวกันกับหลุม K-68 เนื่องจากพบว่าค่าโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์อยู่ในระดับสูงตั้งแต่ 400-500 ppm แต่เป็นลักษณะหัวกลับ จากนั้นเข้าสู่ชั้นโพแทชที่เป็นคาร์นัลไลต์ ก่อนที่จะเข้าไปในชั้นเกลือหินสีซึ่งมีโพแทสเซียมโบรไมด์โปรไฟล์ที่กลับบนกลับล่างกับเกลือหินปกติเช่นเดียวกับหลุม K68 และหยุดเจาะที่ชั้นดินเหนียวชั้นล่าง
ลักษณะของชั้นหินดังกล่าวสามารถสังเกตและสรุปได้ว่าชั้นเกลือหินทั้ง 2 หลุมน่าจะมีการเรียงตัวแบบตลบทับ (overturn) อย่างแน่นอน