การพัฒนาบอร์ดเกมเพื่อส่งเสริมการรับรู้และกระตุ้นการคิดสำหรับผู้สูงอายุ

มณฑิตา พราหมณโชติ; โสภา หนูแดง; วรชัช บู่สามสาย; เสน่ห์ สำเภาเงิน; สมชาย  ดิษฐาภรณ์; ณัฐพงษ์ ลิมปนะรังสรรค์

doi:10.55003/JIE.25115

ผู้แต่ง

มณฑิตา พราหมณโชติ สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ กรุงเทพมหานคร 10120 ประเทศไทย
โสภา หนูแดง สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ กรุงเทพมหานคร 10120 ประเทศไทย
วรชัช บู่สามสาย สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ กรุงเทพมหานคร 10120 ประเทศไทย
เสน่ห์ สำเภาเงิน สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ กรุงเทพมหานคร 10120 ประเทศไทย
สมชาย ดิษฐาภรณ์ สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ กรุงเทพมหานคร 10120 ประเทศไทย
ณัฐพงษ์ ลิมปนะรังสรรค์ สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ กรุงเทพมหานคร 10120 ประเทศไทย

DOI:

https://doi.org/10.55003/JIE.25115

คำสำคัญ:

บอร์ดเกม, ผู้สูงอายุ, การรับรู้ทางปัญญา, ทักษะการคิด

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาปัจจัยและแนวทางในการพัฒนาบอร์ดเกมเพื่อส่งเสริมการรับรู้และกระตุ้นการคิดสำหรับผู้สูงอายุรวมไปทั้งผลิตต้นแบบบอร์ดเกม และนำไปทดลองเล่นกับกลุ่มตัวอย่าง ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน และกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุเพศชายและหญิง อายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 30 คน คัดเลือกด้วยวิธีการเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามประเมินความเหมาะสมของรูปแบบบอร์ดเกม และแบบสอบถามความพึงพอใจของผู้ใช้ ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการออกแบบบอร์ดเกมสำหรับผู้สูงอายุ ได้แก่ การกระตุ้นสมองและทักษะการคิด ความเพลิดเพลินที่ก่อให้เกิดความสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ดี การสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคม การเรียนรู้สิ่งใหม่ ตลอดจนการออกแบบบอร์ดเกมที่เหมาะสมกับสรีระและความปลอดภัย จากการวิเคราะห์ข้อมูลนำไปสู่การพัฒนารูปแบบบอร์ดเกมจำนวน 5 รูปแบบ โดยรูปแบบที่ 3 ชื่อว่า “หนอนแย่งชิงกันกินใบไม้” ได้รับการประเมินความเหมาะสมด้วยคะแนนค่าเฉลี่ยสูงสุดจากผู้เชี่ยวชาญ มีความเหมาะอยู่ในระดับมาก ( $\bar{x}$ = 4.20, SD = 0.17) โดยเฉพาะด้านการพัฒนาทักษะ การเรียนรู้ และการสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เมื่อผลิตต้นแบบบอร์ดเกมและนำไปทดลองใช้เล่นจริง พบว่ากลุ่มผู้สูงอายุมีความพึงพอใจค่าเฉลี่ยรวมอยู่ในระดับมาก ( $\bar{x}$ = 3.70, SD = 0.81) โดยเฉพาะด้านประโยชน์ ที่ได้รับคะแนนสูงสุด ตามด้วยด้านการใช้งานและความเพลิดเพลิน

เอกสารอ้างอิง

Amaliani, R. N., Soewardikoen, D. W., Azhar, H., & Rahman, Y. (2025). Designing board games as an enhancer of a sense of community and cognition for the elderly of Tresna Werdha Budi Pertiwi Social Care. Advances in Social Humanities Research, 3(4), 369–383.

Areekul, C., Chuntarajit, W., & Kuptanaroaj, N. (2025). Promoting learning for the elderly using board games.The Journal of Research and Academics, 8(2), 385– 400. https://doi.org/10.14456/jra.2025.51.

Bodner, E., Segev, A., Chernitsky, R., & Barak, Y. (2024). Playing Kioku reduces loneliness in older adults: a pilot study. Games for Health Journal, 13(6), 428-435.

Cès, P., Doyen, A. L., Duflos, M., & Giraudeau, C. (2025). Intergenerational board games among older adults and school-aged children: Through the lens of shared pro-social behaviors and positive affect. Scandinavian Journal of Psychology, 66(4), 611–623.

Chen, P. J., Hsu, H. F., Chen, K. M., & Belcastro, F. (2022). Effects of tabletop games on cognition in older adults: a systematic review and meta-analysis. Games for Health Journal, 11(4), 225-235.

Chen, M. F., & Tsai, C. C. (2022). The effectiveness of a thanks, sorry, love, and farewell board game in older people in Taiwan: a quasi-experimental study. International journal of environmental research and public health, 19(5), 3146.

Chi, K., Lay, J., Graf, P., Mahmood, A., & Hoppmann, C. (2018). Links between everyday intergenerational prosocial behaviour and emotional well-being in old age. Innovation in Aging, 2(Suppl 1), 966.

Ching-Teng, Y. (2019). Effect of board game activities on cognitive function improvement among older adults in adult day care centers. Social work in health care, 58(9), 825-838.

Dartigues, J. F., Foubert-Samier, A., Le Goff, M., Viltard, M., Amieva, H., Orgogozo, J. M., & Helmer, C. (2013). Playing board games, cognitive decline and dementia: A French population-based cohort study. BMJ Open, 3(8), e002998. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2013-002998.

Gómez-Soria, I., Iguacel, I., Aguilar-Latorre, A., Peralta-Marrupe, P., Latorre, E., Zaldívar, J. N. C., & Calatayud, E. (2023). Cognitive stimulation and cognitive results in older adults: A systematic review and meta-analysis. Archives of Gerontology and Geriatrics, 104, 104807.

Guardabassi, V., Manoni, E., Di Massimo, M., Cirilli, E., Maranesi, A., & Nicolini, P. (2024). Aging with board games: fostering well-being in the older population. Frontiers in Psychology, 15, 1501111.

Indrastuti, A., Satria, R. P., & Khan, M. C. A. (2025). Brain Exercise Therapy Using Scrabble Board Game To Overcome Memory Impairment In Elderly With Dementia In The Working Area Of Tegal Selatan Community Health Center. Professional Health Journal, 6(2), 544-550.

Jinatongthai, W., Thana-udom, K., Senanarong, V., & Rattanabannakit, C. (2025). A survey of home-based cognitive stimulation activities in Thai patients with mild cognitive impairment and mild dementia. Siriraj Medical Journal, 77(1), 39–50. https://doi.org/10.33192/smj.v77i1.271344. (in Thai)

Kim, K. W. (2025). Go and the brain: cognitive and neural impacts of training. Psychiatry Investigation, 22(4), 357.

Maalouly, E., Hirano, T., Yamazaki, R., Nishio, S., & Ishiguro, H. (2023). Encouraging prosocial behavior from older adults through robot teleoperation: A feasibility study. Frontiers in Computer Science, 5(4), 1-11. 1157925. https://doi.org/10.3389/fcomp.2023.1157925.

Makphin, H., Arunpalangsanti, K., & Chaikhot, D. (2024). Exercising the Brain with Board Games to Prevent Dementia in the Elderly. Christian University Journal, 30(2), 164–176. (in Thai) https://he01.tci-thaijo.org/index.php/CUTJ/article/view/269064.

Moonthienthong, A., Bubpa, N., & Jaitieng, A. (2023). The effects of a board game exercise program on cognitive function in older people. Nursing Journal CMU, 50(1), 271–283. (in Thai)

National Statistical Office of Thailand. (2025). Statistical report on the Thai elderly population. Bangkok: NSO. (in Thai)

Noda, S., Shirotsuki, K., & Nakao, M. (2019). The effectiveness of intervention with board games: a systematic review. BioPsychoSocial medicine, 13(1), 22.

Thai PBS. (2025). Retirement still has value: "Senior Job Connect": Thai seniors are not a burden but a source of strength. https://www.thaipbs. (in Thai)

World Health Organization. (2024). Mental health of older adults [Fact sheet]. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults.