การพัฒนานวัตกรรมการส่งเสริมสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของนักศึกษาครู ผ่านการมีส่วนร่วมของโรงเรียนเครือข่าย

สุรยศ ทรัพย์ประกอบ; ศิริพรรณ ศรัทธาผล; พินิจนันท์ เนื่องจากอวน; เอมอร วันเอก; พัชราภร พูลบุญ; อาทิตยา จิตร์เอื้อเฟื้อ

doi:10.55003/JIE.25104

ผู้แต่ง

สุรยศ ทรัพย์ประกอบ สาขาวิชาการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี วิทยาลัยการฝึกหัดครู มหาวิทยาลัยราชภัฎพระนคร กรุงเทพมหานคร 10220 ประเทศไทย
ศิริพรรณ ศรัทธาผล สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี จังหวัดเพชบุรี 76000 ประเทศไทย
พินิจนันท์ เนื่องจากอวน สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี จังหวัดลพบุรี 15000 ประเทศไทย
เอมอร วันเอก สาขาวิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ 53000 ประเทศไทย
พัชราภร พูลบุญ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 13000 ประเทศไทย
อาทิตยา จิตร์เอื้อเฟื้อ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี 84100 ประเทศไทย

DOI:

https://doi.org/10.55003/JIE.25104

คำสำคัญ:

สมรรถนะ, การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์, การมีส่วนร่วมของโรงเรียนเครือข่าย

บทคัดย่อ

การร่วมมือกับโรงเรียนเครือข่ายในการพัฒนานักศึกษาครูวิทยาศาสตร์เป็นยุทธวิธีหลักของหลักสูตรผลิตครูวิทยาศาสตร์ การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของนักศึกษาครูและการใช้โรงเรียนเครือข่าย 2) พัฒนานวัตกรรมการส่งเสริมสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ผ่านการมีส่วนร่วมของโรงเรียนเครือข่าย 3) ศึกษาประสิทธิผลของนวัตกรรม และ 4) สะท้อนผลการนำนวัตกรรมไปใช้ กลุ่มที่ศึกษาประกอบด้วยนักศึกษาครูชั้นปีที่ 1 จำนวน 8 คน ครูพี่เลี้ยง จำนวน 1 คน อาจารย์ในสาขาวิชา จำนวน 6 คน อาจารย์จากมหาวิทยาลัยราชภัฏเครือข่าย จำนวน 7 คน และศึกษานิเทศก์ จำนวน 1 คน เก็บข้อมูลโดยใช้ 1) แบบวัดสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของนักศึกษาครู 2) แบบประเมินแผนการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ 3) แบบประเมินการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ และ 4) แบบสัมภาษณ์ กึ่งโครงสร้างการใช้เครือข่ายความร่วมมือ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์แบบอุปนัยและการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) นักศึกษาครูส่วนใหญ่ใช้วิธีการจัดการเรียนรู้แบบบรรยายและใบงานเป็นหลัก มหาวิทยาลัยใช้โรงเรียนเครือข่าย ในรูปแบบรายวิชาสังเกตการสอนและฝึกสอนในโรงเรียน แต่การบูรณาการในรายวิชาเอกของหลักสูตรยังไม่มีการดำเนินการ อย่างเป็นรูปธรรม 2) นวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นมีองค์ประกอบหลัก 3 ด้าน ได้แก่ การใช้โรงเรียนเป็นฐานในการเรียนรู้ การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมและสร้างเครือข่าย และวงจรการพัฒนาการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ 3) นักศึกษาครูมีสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์สูงขึ้นแตกต่างกัน โดยออกแบบและจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญได้ดีขึ้นเมื่อเทียบกับก่อนใช้นวัตกรรม อย่างไรก็ตามยังมีปัญหาด้านการวัดและประเมินผลและการบริหารจัดการชั้นเรียนและเวลาในการทำกิจกรรม 4) การสะท้อนผลของนวัตกรรมพบว่าการทำงานร่วมโรงเรียนเครือข่ายกับมหาวิทยาลัย และอาจารย์ผู้สอนมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของนักศึกษาครู

เอกสารอ้างอิง

Chuencharoen, S., & Prasongsang, C. (2022). Guidelines for the development of learning management in the 21st century. Journal of Industrial Education, 21(3), 13–23.

Cochran-Smith, M. (2021). Exploring teacher quality: International perspectives. European Journal of Teacher Education, 44(3), 415–428.

Cooper, R., & Marangio, K. (2022). Views across the boundary: School-based co-teachers’ experiences with co-teaching in initial teacher education. Frontiers in Education, 7, 1–15.

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Darling-Hammond, L. (2006). Constructing 21st-century teacher education. Journal of Teacher Education, 57(3), 300–314.

Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Palo Alto, CA: Learning Policy Institute.

Faikhamta, C., Ketsing, J., Tanak, A., & Chamrat, S. (2018). Science teacher education in Thailand: A challenging journey. Asia-Pacific Science Education, 4(3), 1–18.

Handa, V. C., Tippins, D. J., Solomon, F. I. D., Sincer, R. M. C. L., & Magno, R. (2025). Beyond collaboration: A framework for community-based preservice science teacher education. Journal of Science Teacher Education, 1–21. https://doi.org/10.1080/1046560X.2025.2531311.

Havu-Nuutinen, S., Kervinen, A., Uitto, A., Laine, A., Koliseva, A., Pyykkö, L., Impiö, P., & Aittola, T. (2019). Pre-service and in-service teachers’ experiences of inquiry-based primary science teaching: A collaborative team teaching model. Journal of Baltic Science Education, 18(4), 583–594.

Herbert, S., & Hobbs, L. (2018). Pre-service teachers’ views of school-based approaches to pre-service primary science teacher education. Research in Science Education, 48(4), 777–809.

Jones, M., Hobbs, L., Kenny, J., Campbell, C., Chittleborough, G., Gilbert, A., Herbert, S., & Redman, C. (2016). Successful university–school partnerships: An interpretive framework to inform partnership practice. Teaching and Teacher Education, 60, 108–120.

Kenny, J. D. (2010). Preparing pre-service primary teachers to teach primary science: A partnership-based approach. International Journal of Science Education, 32(10), 1267–1288.

Kenny, J. D., Hobbs, L., Herbert, S., Jones, M., Chittleborough, G., Campbell, C., Gilbert, A., & Redman, C. (2014). Science teacher education partnerships with schools (STEPS): Partnerships in science teacher education. Australian Journal of Teacher Education, 39(12), 43–58.

Logan, M., Cutter-Mackenzie-Knowles, A., Lynch, D., & Osborn, M. (2024). ‘They couldn’t wait, every day they would say are they coming today?’ Stakeholder perceptions of school–university partnership approaches to science teacher education. The Australian Educational Researcher, 51, 1707–1728.

Mangkhang, C. (2017). Learning innovation to professional competency in teacher education institute of Thailand. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 10(3), 317–331. (in Thai)

Neangjakoun, P., Satthaphon, S., & Supprakob, S. (2025). Development of supervision model for professional practicum to enhance student science teachers’ pedagogical content knowledge. e-Journal of Education Studies, Burapha University, 7(2), 60–73. (in Thai)

Satthaphon, S. (2023). The development of pre-service science teachers’ learning management competency through video reflection. Journal of Graduate Studies, Valaya Alongkorn Rajabhat University, 17(1), 128–139. (in Thai)

Satthaphon, S., Khunnarong, S., Pancharoen, W., & Lamlert, N. (2025). The development of pre-service science teachers’ pedagogical content knowledge competencies through integrated supervision (MIEC Model) in collaboration with school partnership. Social Sciences Research and Academic Journal, 20(1), 97–114. (in Thai)

Steele, A. R. (2017). An alternative collaborative supervision practice between university-based teachers and school-based teachers. Issues in Educational Research, 27(3), 582–600.

Wetwiriyasakun, P., Binsun, K., Kaeomani, C., & Chumkhong, C. (2024). The professional learning community network model in science and mathematics teachers in educational institutions under Songkhla municipality. Journal of MCU Ubon Review, 9(3), 1420–1434.

Zeichner, K. (2010). Rethinking the connections between campus courses and field experiences in college- and university-based teacher education. Journal of Teacher Education, 61(1–2), 89–99.