การประยุกต์ใช้กระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์แบบคลุมเครือเพื่อจัดลำดับความสำคัญของอะไหล่ในอุตสาหกรรมเครื่องดื่ม
10.14416/j.ind.tech.2026.08.006
คำสำคัญ:
การจัดการวัสดุคงคลัง, กระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์แบบคลุมเครือ, การวิเคราะห์แบบ ABCบทคัดย่อ
อุตสาหกรรมการผลิตและการบรรจุภัณฑ์เครื่องดื่มทั้งแบบบรรจุขวดและบรรจุกระป๋องต้องอาศัยความต่อเนื่องและความน่าเชื่อถือของเครื่องจักร การบริหารจัดการคงคลังอะไหล่จึงมีความสำคัญต่อการเพิ่มความพร้อมของเครื่องจักรและลดความสูญเสีย อย่างไรก็ตามความหลากหลายของอะไหล่ทำให้จำเป็นต้องจัดลำดับความสำคัญ โดยคำนึงถึงทั้งปัจจัยเชิงปริมาณที่สามารถวัดได้และปัจจัยเชิงคุณภาพที่ไม่สามารถวัดได้โดยตรง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบวิธีการจัดลำดับความสำคัญของอะไหล่ระหว่างกระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์แบบคลุมเครือ (Fuzzy Analytic Hierarchy Process: Fuzzy AHP) และการวิเคราะห์แบบ ABC (ABC Analysis) เพื่อพัฒนาแนวทางการบริหารจัดการคงคลังอะไหล่ ข้อมูลการวิเคราะห์ครอบคลุมอะไหล่ 806 รายการ จากข้อมูลการใช้งานย้อนหลัง 60 เดือน พบว่าอะไหล่ที่ไม่เคลื่อนไหวเกิน 6 เดือนมี 448 รายการ คิดเป็นมูลค่า 53.77% ของทั้งหมด โดยผลการประเมินด้วยกระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์แบบคลุมเครือ ภายใต้เกณฑ์ทั้ง 5 ด้าน พบว่าสามารถจัดอะไหล่เป็นกลุ่ม A, B และ C ในสัดส่วน 20.10%, 29.90% และ 50.00% ขณะที่การวิเคราะห์แบบ ABC จัดได้ 19.48%, 21.09% และ 59.43% ตามลำดับ จากนั้นนำผลการจัดลำดับของทั้งสองวิธีไปกำหนดนโยบายคงคลังและจำลองการควบคุมอะไหล่คงคลังระยะเวลา 12 เดือน พบว่านโยบายที่อิงกระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์แบบคลุมเครือมีระดับการให้บริการเฉลี่ย 81.00% สูงกว่านโยบายที่อิงการวิเคราะห์แบบ ABC ซึ่งมีค่า 79.86% (เพิ่มขึ้น 1.14 เปอร์เซ็นต์) มีจำนวนครั้งที่อะไหล่ขาดสต็อก 1,552 ครั้ง เทียบกับ 1,645 ครั้งของการวิเคราะห์แบบ ABC และช่วยลดมูลค่าสินค้าคงคลังรวมได้ 1.48% รวมทั้งลดต้นทุนการจัดการอะไหล่ได้ 235,209 บาท สะท้อนให้เห็นว่ากระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์แบบคลุมเครือเหมาะสมกว่าสำหรับการจัดลำดับความสำคัญและกำหนดนโยบายอะไหล่คงคลัง
เอกสารอ้างอิง
L. Pintelon and A. Parodi-Herz, Maintenance: An evolutionary perspective, Handbook of Maintenance Management and Engineering, Springer, London, UK, 2008, 21–48.
J.D. Sterman, Business dynamics: Systems thinking and modeling for a complex world, McGraw-Hill, NY, USA, 2000.
W.J. Kennedy, J.W. Patterson and L.D. Fredendall, An overview of recent literature on spare parts inventories, International Journal of Production Economics, 2002, 76(2), 201–215.
J. Huiskonen, Maintenance spare parts logistics: Special characteristics and strategic choices, International Journal of Production Economics, 2001, 71(1–3), 125–133.
B.E. Flores and D.C. Whybark, Implementing multiple criteria ABC analysis, Journal of Operations Management, 1987, 7(1–2), 79–85.
J. Gong, Y. Luo, Z. Qiu and X. Wang, Determination of key components in automobile braking systems based on ABC classification and FMECA, Journal of Traffic and Transportation Engineering, 2022, 9(1), 69–77.
N. M. M. Torre, V. A. P. Salomon and A.K. Florek-Paszkowska, Multi-criteria classification of spare parts in the steel industry, Brazilian Journal of Operations and Production Management, 2025, 22(1), e20252344.
D.Y. Chang, Applications of the extent analysis method on fuzzy AHP, European Journal of Operational Research, 1996, 95, 649–655.
M.A. Ilgin, A spare parts criticality evaluation method based on fuzzy AHP and Taguchi loss functions, Eksploatacja i Niezawodność, 2019, 21(1), 145-152.
Japan Institute of Plant Maintenance, JIPM-TPM 600 forms manual: Sample formats for the 12 steps of TPM, Japan, 1995.
T.L. Saaty, How to make a decision: The analytic hierarchy process, European Journal of Operational Research, 1990, 48(1), 9–26.
E. Forman and K. Peniwati, Aggregating individual judgments and priorities with the Analytic Hierarchy Process, European Journal of Operational Research, 1998, 108, 165–169.
T.L. Saaty, A scaling method for priorities in hierarchical structures, Journal of Mathematical Psychology, 1977, 15, 234–281.
J.A. Alonso and M.T. Lamata, Consistency in the analytic hierarchy process: A new approach, International Journal of Uncertainty, Fuzziness and Knowledge-Based Systems, 2006, 14(4), 445–459.
T.L. Saaty, The analytic hierarchy process, McGraw-Hill, NY, USA, 1980.
T. Chunpong and P. Chaovalitwongse, Inventory management for integrated circuit packaging material under variable demand, Engineering Journal Chiang Mai University, 2022, 29(1), 43–55. (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
เวอร์ชัน
- 2026-08-19 (2)
- 2026-08-19 (1)
