ผลกระทบของฝนต่อพฤติกรรมของดิน : การประเมินความเสี่ยงดินถล่มด้วยแบบจำลองทางกายภาพ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ดินถล่มถือเป็นหนึ่งในภัยพิบัติทางธรณีวิทยาที่สร้างความเสียหายรุนแรงในพื้นที่ภูเขา ซึ่งมักมีปัจจัยเสี่ยงจากปริมาณน้ำฝน คุณสมบัติของดินและการตัดถนนผ่านในพื้นที่เขาสูง จึงทำการศึกษาและวิเคราะห์พฤติกรรมของดินภายใต้เงื่อนไขฝนตกต่อเนื่องในพื้นที่เสี่ยง บริเวณทางหลวงหมายเลข 1096 อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้การจำลองทางกายภาพในห้องปฏิบัติการ เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมของมวลดิน 2 ประเภท ได้แก่ มวลดินเดิมบริเวณข้างทาง มีหน่วยน้ำหนัก 15.30 kN/m³ และมวลดินบดอัดที่เป็นไหล่ทาง มีหน่วยน้ำหนัก 18.34 kN/m³ ภายใต้ปริมาณน้ำฝน 4 ระดับ ผลการทดลองพบว่า มวลดินเดิมเกิดการถล่มเมื่อมีฝนตกที่อัตรา 60 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง ขณะที่มวลดินบดอัดไหล่ทางถล่มเมื่อปริมาณฝนถึง 160 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง โดยค่าดัชนีอัตราการถล่มต่อปริมาณน้ำฝนที่ 0.75 เป็นจุดชี้วัดการเริ่มเกิดการถล่มอย่างต่อเนื่องในมวลดินเดิม และเกิดการถล่มแบบเฉียบพลันในมวลดินบดอัดเมื่อฝนเกิน 220 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง จากผลการศึกษานี้ได้เสนอใช้เกณฑ์ปริมาณน้ำฝนร่วมกับดัชนีอัตราการถล่มเป็นเครื่องมือเตือนภัยเบื้องต้น โดยกำหนดระดับเตือนภัยสีเหลือง ที่ช่วง 60–160 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง ที่ควรเริ่มเฝ้าระวังการเคลื่อนตัวของดิน ระดับสีเหลืองเข้มเพื่อเตรียมการอพยพ และระดับสีส้มควรปิดถนนเมื่อฝนตกเกิน 220 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง นอกจากนี้ ยังสามารถจำแนกพฤติกรรมการถล่มได้ 4 ลักษณะ ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญต่อการวางแผนป้องกันและบริหารจัดการความเสี่ยงในพื้นที่เสี่ยงดินถล่มอย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
นโยบายการรับบทความ
กองบรรณาธิการวารสารสถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น มีความยินดีรับบทความจากอาจารย์ประจำ และผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี ที่เขียนเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ ซึ่งผลงานวิชาการที่ส่งมาขอตีพิมพ์ต้องไม่เคยเผยแพร่ในสิ่งพิมพ์อื่นใดมาก่อน และต้องไม่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของวารสารอื่นที่นำส่ง ดังนั้นผู้สนใจที่จะร่วมเผยแพร่ผลงานและความรู้ที่ศึกษามาสามารถนำส่งบทความได้ที่กองบรรณาธิการเพื่อเสนอต่อคณะกรรมการกลั่นกรองบทความพิจารณาจัดพิมพ์ในวารสารต่อไป ทั้งนี้บทความที่สามารถเผยแพร่ได้ประกอบด้วยบทความวิจัย ผู้สนใจสามารถศึกษาและจัดเตรียมบทความจากคำแนะนำสำหรับผู้เขียนบทความ
การละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้ส่งบทความโดยตรง บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ต้องผ่านการพิจารณากลั่นกรองคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิและได้รับความเห็นชอบจากกองบรรณาธิการ
ข้อความที่ปรากฏภายในบทความของแต่ละบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการเล่มนี้ เป็น ความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่เกี่ยวข้องกับสถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น และคณาจารย์ท่านอื่น ๆ ในสถาบัน แต่อย่างใด ความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความแต่ละบทความเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะต้องรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
กองบรรณาธิการขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของบทความในวารสารสถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากผู้นิพนธ์ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น
ผู้ประสงค์จะส่งบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น สามารถส่ง Online ที่ https://www.tci-thaijo.org/index.php/TNIJournal/ โปรดสมัครสมาชิก (Register) โดยกรอกรายละเอียดให้ครบถ้วนหากต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่
- กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น
- ฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น
เลขที่ 1771/1 สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น ซอยพัฒนาการ 37-39 ถนนพัฒนาการ แขวงสวนหลวง เขตสวนหลวง กรุงเทพมหานคร 10250 ติดต่อกับคุณพิมพ์รต พิพัฒนกุล (02) 763-2752 , คุณจุฑามาศ ประสพสันติ์ (02) 763-2600 Ext. 2402 Fax. (02) 763-2754 หรือ E-mail: JEDT@tni.ac.th
เอกสารอ้างอิง
F. Guzzetti, A. C. Mondini, M. Cardinali, F. Fiorucci, M. Santangelo, and K. T. Chang, “Landslide inventory maps: new tools for an old problem,” Earth-Sci. Rev., vol. 112, no. 1–2, pp. 42–66, 2012.
R. Gracheva and A. Golyeva, “Landslides in mountain regions: hazards, resources and information,” in Geophysical Hazards, T. Beer, Ed. Dordrecht, Netherlands: Springer, 2010, pp. 249–260.
J. Benoit et al., “The Oso, Washington, USA landslide: Lessons learned through field reconnaissance and data collection,” in From Fundamentals to Applications in Geotechnics, Amsterdam, Netherlands: IOS Press, 2016, pp. 3167–3174. doi: 10.3233/978-1-61499-603-3-3167.
K. Ho, S. Lacasse, and L. Picarelli, Eds., Slope Safety Preparedness for Impact of Climate Change. Boca Raton, FL, USA: CRC Press, 2017.
R. A. Yuniawan et al., “Revised rainfall threshold in the Indonesian landslide early warning system,” Geosciences, vol. 12, 2022, Art. no. 129, doi: 10.3390/geosciences12030129.
K. Intarat, P. Yoomee, A. Hussadin, and W. Lamprom, “Assessment of landslide susceptibility in the intermontane Basin Area of Northern Thailand,” Environ. Nat. Resour. J., vol. 22, no. 2, pp. 158–170, 2024.
C. Dechkamfoo, et al., “Impact of rainfall-induced landslide susceptibility risk on mountain roadside in Northern Thailand," Infrastructures, vol. 7, no. 2, 2022, Art. no. 17, doi: 10.3390/infrastructures7020017.
Naewna. “Avoid the route! ‘Chiang Mai’ landslide blocks traffic,” (in Thai), NAEWNANEWS.com. https://www.naewna.com/local/827336 (accessed Sep. 6, 2024).
DPM Reporter, “A landslide has blocked Highway 1096,” (in Thai), 2022. [Online]. Available: https://dpmreporter.disaster.go.th/portal/disaster-news/3659
Chiang Mai News. “Landslide blocks Mae Rim–Samoeng road near the botanical garden,” (in Thai), CHIANGMAINEWS.co.th. https://www.chiangmainews.co.th/disaster/2731955/ (accessed Sep. 13, 2022).
P. Yongsiri, P. Soytong, W. Laongmanee, and P. Uthaisiri, “Development of a landslide risk area display system by using the geospatial technology with daily rainfall data via the internet network in the Northern region of Thailand,” Int. J. Agricultural Technol., vol. 19, no. 4, pp. 1953–1968, 2023.
S. Zhang et al., “Model test study on the hydrological mechanisms and early warning thresholds for loess fill slope failure induced by rainfall,” Eng. Geol., vol. 258, 2019, Art. no. 105135.
S. Phumcha-em, B. Kunsuwan, and W. Mairiang, “3-D seepage modeling for analyzing unsaturated slope stability,” Naresuan Univ. Eng. J., vol. 12, no. 2, pp. 73–84, 2017.
N. Casagli et al., “Monitoring and early warning systems: Applications and perspectives,” in Understanding and Reducing Landslide Disaster Risk, B. Šarić, K. Sassa, P. Canuti, and Y. Yin, Eds. Cham, Switzerland: Springer, 2021, pp. 1–21.
Q. Li, D. Huang, S. Pei, J. Qiao, and M. Wang, “Using physical model experiments for hazards assessment of rainfall-induced debris landslides,” J. Earth Sci., vol. 32, pp. 1113–1128, 2021.
R. I. Spiekermann, F. V. Zadelhoff, J. Schindler, H. Smith, C. Phillips, and M. Schwarz, “Comparing physical and statistical landslide susceptibility models at the scale of individual trees,” Geomorphology, vol. 440, 2023, Art no. 108870.
Y. Qin, G. Yang, K. Lu, Q. Sun, J. Xie, and Y. Wu “Performance evaluation of five GIS-based models for landslide susceptibility prediction and mapping: A case study of Kaiyang county, China,” Sustainability, vol. 13, no. 11, 2021, Art. no. 6441.
P. Sun, H. Wang, G. Wang, R. Li, Z. Zhang, and X. Huo, “Field model experiments and numerical analysis of rainfall-induced shallow loess landslides,” Eng. Geo., vol. 295, Dec. 2021, Art. no. 106411.
S. Soralump, “Rainfall-Triggered Landslide: from research to mitigation practice in Thailand”, Geotechnical Eng., vol. 41, no. 1, pp. 39–44, 2024.
A. Chinkulkijniwat, R. Salee, S. Horpibulsuk, A. Arulrajah, and M. Hoy, “Landslide rainfall threshold for landslide warning in Northern Thailand,” Geomatics, Natural Hazards and Risk, vol. 13, no. 1, pp. 2425–2441, 2022.
J. Sukpinit, P. Hemwan, and A. Charoenpanyanet, “Landslide susceptibility assessment using frequency ratio method: A case study in Sakad village, Sakad Subdistrict, Pua District, Nan Province,” Burapha Sci. J., vol. 27, no. 3, pp. 1832–1851, 2022.
Weather Spark. “Climate and average weather year round in Samoeng” [Online]. Available: https://weatherspark.com/y/112815/Average-Weather-in-Samoeng-Thailand-Year-Round#Figures-Rainfall (accessed Mar. 7, 2024).
Department of Mineral Resources, Ministry of Natural Resources and Environment, Zoning for Geological Management and Mineral Resources of Chiang Mai Province, 2nd ed. Bangkok, Thailand: Amarin Printing & Publishing (in Thai), 2015.
D. C. Wyllie and C. W. Mah, Rock Slope Engineering: Civil and Mining, 4th ed., New York, NY, USA: Spon Press, 2004.
Geospatial JS. “Principles of slope design for road and grading works (basic),” BLOGSPOT.com. https://geomatics-tech.blogspot.com/2013/10/slope-grading.html (accessed Jul. 1, 2024)
J.-C. Chen and W.-S. Huang, “Evaluation of rainfall-triggered debris flows under the impact of extreme events: A Chenyulan watershed case study, Taiwan,” Water, vol. 13, no. 16, 2021, Art. no. 2201.
Y.-m. Wu, H.-x. Lan, X. Gao, L.-p. Li and Z.-h. Yang, “A simplified physically based coupled rainfall threshold model for triggering landslides,” Eng. Geo., vol. 195, pp. 63–69, 2015.
J. A. Hudson and J. P. Harrison, Engineering Rock Mechanics: An Introduction to the Principles, New York, NY, USA: Elsevier Science, 1997.
S. Segoni, L. Piciullo, and S. L. Gariano, “Preface: Landslide early warning systems: Monitoring systems, rainfall thresholds, warning models, performance evaluation and risk perception,” Nat. Hazards Earth Syst. Sci., vol. 18, pp. 3179–3186, 2018.
P. Khiaosalap and P. Tongdenok, “Assessment of landslide hazard applying techniques weighted factor index method and geographic information system in Huai Mae Saroi watershed, Phrae province,” in Proc. 53rd Kasetsart Univ. Annu. Conf.: Sci. Genetic Eng., Architecture and Eng., Agro-Industry, Natural Resour. and Environ., Feb. 2015, pp. 1264–1271.
L. Piciullo, M. Calvello and J. M. Cepeda, “Territorial early warning systems for rainfall-induced landslides,” Earth-Sci. Rev., vol. 179, pp. 228–247, 2018.
