แนวทางการพัฒนาระบบและกลไกสนับสนุนการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้: ความมั่นคงทางอาหาร - เจียวก๊ก, จิรัชยา; แสงทอง, ฐาณิดาภัทฐ์; ชูสุข, ชนิษฎา; ตุดเกื้อ, ธันยากร; มอซู, ซูวารี; สุขมาก, เพ็ญ (วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 2026)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อศึกษาปัจจัยสำเร็จ อุปสรรค และสกัดองค์ความรู้ที่เกิดขึ้นของระบบและกลไกสนับสนุนการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ และเพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาระบบและกลไกสนับสนุนการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ประเด็นความมั่นคงทางอาหาร ดำเนินการวิจัยโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลการสัมภาษณ์ ซึ่งเป็นตัวแทนจากกลไกที่เกี่ยวข้องจำนวน 5 กลุ่ม รวมทั้งสิ้น 12 คน ประกอบด้วย 1) กลไกสนับสนุน จำนวน 3 คน 2) กลไกขับเคลื่อนประเด็นความมั่นคงทางอาหาร จำนวน 3 คน 3) กลไกสนับสนุนเชิงประเด็น จำนวน 2 คน 4) กลไกติดตามประเมินภายในเพื่อการเรียนรู้และพัฒนา จำนวน 2 คน และ 5) กลไกการสื่อสารสาธารณะ จำนวน 2 คน เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสนทนากลุ่ม ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความน่าเชื่อถือ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า ประสิทธิภาพและประสิทธิผลของระบบสนับสนุนด้านการทำงานและบุคลากร มีประสิทธิภาพที่ดี มีความชัดเจน และชุมชนมีความตระหนักรู้ก่อเกิดการจัดการสุขภาวะแบบมีส่วนร่วม โครงการสร้างผลผลิต เช่น ชุดความรู้ชุมชนและขยายพื้นที่ผลิตอาหารปลอดภัย ส่งผลให้ชุมชนเกิดการเรียนรู้ การสร้างเครือข่าย และตระหนักรู้ด้านสุขภาวะ รวมถึงเกิดชุมชนต้นแบบและรายได้ที่เพิ่มขึ้น ด้านปัจจัยสำเร็จและอุปสรรค ปัจจัยสำเร็จประกอบด้วย 3 มิติ ได้แก่ ความพร้อมของพื้นที่และแกนนำ การสนับสนุนจากเครือข่าย และการบูรณาการภูมิปัญญา ส่วนอุปสรรค ได้แก่ ปัญหาการสื่อสาร งบประมาณไม่ต่อเนื่อง และผลกระทบจากภาวะโลกร้อน องค์ความรู้ที่เกิดขึ้นรวมถึงการจัดการข้อมูลเชิงพื้นที่ การประสานงานและสร้างเครือข่าย ตลอดจนการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นและแนวทางการพัฒนาคือการกำหนดโครงสร้างขับเคลื่อนฯ การพัฒนาระบบฐานข้อมูลและการจัดการความรู้ การขยายพื้นที่และภาคีเครือข่าย และการจัดตั้งคน-ชุมชนต้นแบบ ทั้งนี้ผลการศึกษาสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการจัดตั้งกองทุนเฉพาะสำหรับความมั่นคงทางอาหารโดยใช้งบประมาณท้องถิ่น และการบรรจุประเด็นความมั่นคงทางอาหารลงในแผนพัฒนาจังหวัดและอำเภอ การสนับสนุนการขยายพื้นที่เกษตรปลอดภัย