การฟื้นฟูรูปแบบทิศทางการไหลสำหรับแบบจำลองอุทกวิทยาด้วยการประมวลข้อมูลภูมิประเทศ Reconstituting Flow Directional Pattern for Hydrological Modelling Based on Information Processing of Terrain Data - พุฒิเนาวรัตน์, สุพัตรา; ห่อแก้ว, ปรเมศวร์; ไข่มุกด์, คณิต; พลนิกรกิจ, วีรพงษ์ (Research on Modern science and Utilizing Technological Innovation Journal (RMUTI Journal), 2016)
บทคัดย่อ อุทกภัยเป็นหนึ่งในภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นบ่อยที่สุดและก่อให้เกิดความเสียหายต่อทั้งชีวิตและทรัพย์สิน เป็นประจำทุกปี สาเหตุหลักประการหนึ่ง คือ คุณลักษณะของลุ่มนํ้าหรือพื้นที่รับนํ้า ซึ่งส่งผลต่อ การระบายนํ้าและนำไปสู่การเกิดอุทกภัย ดังนั้นการวิเคราะห์ลักษณะการระบายนํ้าในพื้นที่ลุ่มนํ้า จึงมีความสำคัญสำหรับการวางแผนเพื่อศึกษาพฤติกรรมการเกิดอุทกภัย วิธีการเก็บรวบรวมและ การวิเคราะห์คุณลักษณะลุ่มนํ้าและพื้นที่รับนํ้าจากข้อมูลแบบจำลองความสูงเชิงเลขเป็นวิธีการหนึ่ง ซึ่งได้รับความนิยมในการประยุกต์ใช้ด้านอุทกวิทยา บทความนี้นำเสนอวิธีการใหม่สำหรับการวิเคราะห์ ทิศทางการไหลของนํ้า โดยใช้วิธีการวิเคราะห์การไหลเวคเตอร์เกรเดียนต์แบบหลายความละเอียด และ เทคนิค D8 จากข้อมูลแบบจำลองความสูงเชิงเลขและภาพถ่ายทางอากาศของจังหวัดปทุมธานีเปรียบเทียบกับ 3 เทคนิคที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ได้แก่ วิธี D8 วิธี D8 และ Stream burning และ วิธี D8 และ DSM จากการศึกษาพบว่าเทคนิคที่มีความเหมาะสมในการนำไปใช้ในการวิเคราะห์ทิศทางการไหลของนํ้า จากข้อมูลแบบจำลองความสูงหลายความละเอียด (5 เมตร และ 15 เมตร) มากที่สุด คือ เทคนิค D8 และวิธีการวิเคราะห์การไหลเวคเตอร์เกรเดียนต์แบบหลายความละเอียด Abstract Flood is one of the most frequent natural disasters that cause major devastation. One of its primary causes is the characteristics of a river basin and watershed, affecting drainage capability and hence lead to inundation. The analysis of drainage basin area is therefore crucial for studying its behavior and preparing preventive measures. Deriving and analyzing river basin and watershed from Digital Elevation Model is one of most important step in various hydrological applications. This paper proposes a novel scheme for flow pattern analysis by using multi-resolution Gradient Vector Flow and D8 from aerial imaging of Pathumthani province. Its experimental results were compared against well established schemes, such as D8, D8 and Stream burning, including D8 and Digital Surface Model. The study revealed that recovering flow pattern from Digital Elevation Model (at the resolutions of 5 meters and 15 meters) with D8 and muti-resolution Gradient Vector Flow outperformed those in its class.